Çfarë do të thotë rritja e së djathtës ekstreme për ekonominë europiane?

Fituesi i zgjedhjeve evropiane ishte e djathta ekstreme, por jo plotësisht. Parashikimi pesimist i Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR) se dy partitë evropiane të ekstremit të djathtë do të zënë së bashku 25% të vendeve në Parlamentin Evropian, nuk u realizua. Sipas The Guardian, ky ishte një nga sondazhet më të njohura parazgjedhore, që merrte parasysh ngritjen e së djathtës ekstreme si në zgjedhjet evropiane të 2014-ës ashtu edhe të 2019-ës. Rezultatet e fundit treguan se Konservatorët dhe Reformistët Evropianë (ECR) të kryeministres italiane Giorgia Meloni fituan 4 vende të reja, duke e çuar numrin e tyre në 73 dhe përqindjen e tyre në 10.14%.

Grupi Identiteti dhe Demokracia (I&D) i lideres franceze të “Tubimit Kombëtar” Marine Le Pen pa një rritje më të madhe, duke kaluar nga 49 në 58 vende, me rreth 8%.

Edhe pse forcat dominante të qendrës pro-evropiane kanë fituar shumicën në Parlamentin Evropian, presioni nga e djathta ekstreme është në rritje.

Përjashtuar faktin se shumica e Partisë Popullore Evropiane të qendrës së djathtë, Partisë Social Demokrate (S&D), Renew Europe dhe të Gjelbërit, që së bashku mbledhin 63%, nuk mund të konsiderohet plotësisht centriste.

Sidomos kur EPP mban komunikime të hapura me ECR-në dhe presidentja në largim e Komisionit, Ursula von der Leyen, ka pasur mbështetjen e Giorgia Melonit në të kaluarën.

Meloni, e cila festoi fitoren e saj mbresëlënëse në Itali, ku “Frattelli D’Italia” doli si forca e parë me mbi 28% (nga 6.4% në zgjedhjet evropiane të mëparshme dhe 26% në zgjedhjet kombëtare), tha se është shumë herët për të vendosur nëse do të mbështesë von der Leyen për një mandat të dytë. Edhe pse qëndrimi i përbashkët për emigracionin, mbështetja për familjen tradicionale, theksi mbi autonominë e shteteve anëtare dhe madje edhe vënia në pikëpyetje e disa aspekteve të Marrëveshjes së Gjelbër bashkon partitë e ekstremit të djathtë, pozicionet e tyre financiare nuk janë domosdoshmërisht të njëjta. Siç vëren Philip Rathgeb, profesor i Shkencave Politike në Universitetin e Edinburgut, një nga ndarjet e brendshme brenda partive të ekstremit të djathtë është opozita Veri-Jug: “Partitë e ekstremit të djathtë evropian janë të bashkuara në përpjekjet e tyre për të forcuar ekonominë vendase dhe për të rivendosur sovranitetin ekonomik kombëtar të secilit vend. Por është pikërisht kjo perspektivë nacionaliste që krijon ndarje mes tyre.

Lexo: Parfumi në vendin e punës: Një shqyrtim i nevojshëm për etikën dhe profesionalizmin

Në vendet më të prekura nga efektet ekonomike të multikrizës evropiane, kërkesa për një politikë fiskale më të relaksuar dhe për emetimin e eurobonove të përbashkëta për borxhin mund të jetë mjet për rivendosjen e sovranitetit ekonomik,” tha ai. Në artikullin e tij në revistën shkencore Intereconomics (Review of European Economic Policies), ai sjell shembullin e vendeve gjermanishtfolëse, ku partitë e ekstremit të djathtë kanë refuzuar emetimin e një eurobondi të përbashkët për borxhin.

Në të kundërt, partitë e ekstremit të djathtë në Evropën Jugore, veçanërisht në Francë, nuk e konsiderojnë borxhin publik si ndërhyrje të jashtme në sovranitetin kombëtar, por fajësojnë rregullat strikte fiskale të vendosura nga BE-ja.

Në këtë këndvështrim mund të themi se vendimi i Marine Le Pen për t’i dhënë një “karton të kuq” Alternativës për Gjermaninë nga koalicioni i ekstremit të djathtë “Identitet dhe Demokraci” nuk është vetëm për shkak të reflekseve të saj “antifashiste”, pas zbulimit se zyrtarët e AfD-së morën pjesë në një konferencë me neo-nazistët. Pas konflikteve ideologjike, e djathta ekstreme mbron të drejtat ekonomike të vendeve me koncepte tradicionale-konservatore, duke paraqitur si armiq ndonjëherë emigrantët dhe rrezikun e “islamizimit” (siç bëjnë Le Pen dhe Geert Wilders),ndonjëherë burokracinë e Brukselit, apo edhe marrëveshjen për klimën e gjelbër. Nga ana tjetër, ato u shërbejnë interesave të elitave ekonomike të çdo vendi, të cilat jo gjithmonë janë të njejta me njëra-tjetrën. Por nëse shpresa kryesore e partive demokratike-pro-europiane për të ruajtur primatin e tyre janë grindjet e brendshme të ekstremit të djathtë, kjo nuk është vetëm një shenjë e mire, jo për Evropën, por as për demokracinë.