Përfundimi i traktatit New START nuk ka hequr thjesht hequr kufijtë mbi armët bërthamore të SHBA-së dhe Rusisë, ai ka shkatërruar edhe një sistem bashkëpunimi: inspektime, shkëmbim të të dhënave dhe njoftime që bënin të mundur besueshmërinë e marrëveshjeve.
Ky dështim nuk është vetëm një gabim politik, ai reflekton mënyrën e të menduarit të Trump-it. Për të, njohuria institucionale nuk është aset, është pengesë. Negociatat nuk janë procese të vazhdueshme për të mësuar njëri-tjetrin, , por transaksione ku leverage-i ka më shumë rëndësi se kujtesa. Prandaj Trump dërgonte përfaqësues amatorë si Jared Kushner dhe Steve Witkoff për të zgjidhur konflikte të komplikuara. Papërvojësia nuk shihet si pengesë, është avantazh.
Në biznesin e tij, Trump shpesh negocionte ashpër, pastaj rinegocioi pas dorëzimit, duke detyruar palët e tjera të pranojnë më pak ose të shkojnë në gjykatë. E njëjta logjikë shihet tek aleancat. Ai kërkonte që aleatët europianë të paguanin për mbrojtjen amerikane, por i linte ata të dyshonin për angazhimin e SHBA-së ndaj NATO-s. Ky qëndrim funksionon në biznes, ku marrëdhëniet janë një herë, por jo në diplomacinë ndërkombëtare. Marrëdhëniet midis shteteve kërkojnë besueshmëri dhe kujtesë. Reputacioni është global dhe kumulativ. Një qeveri që braktis një marrëveshje vlerësohet nga të gjithë shtetet e tjera.
Lexo edhe: Bota pa kufij bërthamorë! Përfundon “New Start”
Humbja e New START ka pasoja përtej marrëdhënieve SHBA-Rusi. Ky traktat ofronte inspektime në vend, njoftime për lëvizjet, duke ulur pasigurinë. Në strategjinë bërthamore, ulja e pasigurisë shpesh është më stabilizuese se reduktimi i armëve.Kur verifikimi zhduket, dyshimi mbush boshllëkun. Çdo palë supozon të keqen për tjetrin, dhe kjo çon në vendosjen e më shumë kokave bërthamore dhe rritjen e gatishmërisë. Gara e armatimeve shpesh nuk vjen nga agresiviteti, por nga mungesa e informacionit.Trump mendon për negociatat si një transaksion të shkurtër, ku gjithmonë mund të provosh përsëri. Por në armët bërthamore nuk ka dytë shans. Një gabim katastrofik nuk mund të korrigjohet.
Në biznes, kjo epistemologji funksiononte deri sa kontraktorët dhe bankat refuzuan të punojnë me të. Por në politikë, votuesit amerikanë e kanë zgjedhur presidentin dy herë, pavarësisht se strategjia e tij kryesore ishte të tradhëtonte palët e tjera.
Rezultati i New START është i qartë: Trump është i gatshëm të shkelë angazhimet. Ky nuk është problem vetëm amerikan apo europian, , është problem global. Për herë të parë pas më shumë se 50 vjetësh, rreth 8,000 kokat bërthamore janë në dy arsenale pa kufij dhe pa verifikim. Stabiliteti bërthamor mund të shkatërrohet shpejt nga një lider që mendon se vetëm humbësit mbajnë premtime.
Stephen Holmes, profesor i së drejtës në Shkollën e Drejtësisë së Universitetit të New York-ut dhe Richard Holbrooke Fellow në Akademinë Amerikane në Berlin, është bashkëautor (bashkë me Ivan Krastev) i librit The Light that Failed: A Reckoning (Penguin Books, 2019).
Copyright: Project Syndicate, 2026.
www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
