Si është të jetosh me të dhënat?


Të dhënat janë bërë nga gjurmët dixhitale që kemi lënë pas, kur ne përdorim kartat e kreditit, telefonat mobil ose gjatë shfletimit në web. Përdorimi me kujdes dhe me saktësi i këtyre të dhënave na jep fushëveprim të paparë për të kuptuar shoqërinë tonë dhe për të përmirësuar mënyrën se si jetojmë dhe punojmë. Por, ajo që punon në teori nuk mund të përkthehet edhe në botën reale, ku ndërveprimet komplekse të njeriut gjithmonë nuk mund të jenë të pushtuara, qofshin edhe nga modelet më të sofistikuara. Të dhënat na kërkojnë për të eksperimentuar në një shkallë më të gjerë.

Për shembull, duke ndërtuar një faqe interneti, bazuar në hartat e Google, duke përdorur gjurmët dixhitale të shoqërisë për hartën e varfërisë, vdekshmërinë foshnjore, shkallën e krimit, ndryshimet në PBB-së, si dhe tregues të tjerë social, lagje me lagje – të gjitha do të përditësohen çdo ditë. Kjo aftësi e re lejon shikuesit për të parë, për shembull, ku iniciativat e qeverisë janë duke ecur.

Por, ndërkohë që mjetet e këtilla “mbresëlënëse” vizualizimi mund të rrisin në mënyrë të ndjeshme transparencën dhe njohuritë publike, këto vegla ende janë çuditërisht të kufizuara kur zbatohet për zgjidhjen e problemeve të shoqërisë.

Edhe përdorimi i metodës normale shkencore nuk punon; duke pasur parasysh që ka shumë matje dhe me lidhje shumë më të mundshme në mesin e asaj që është duke u matur, mjetet tona standarde statistikore kanë gjeneruar rezultate absurde. Pa ditur të gjitha alternativat e mundshme, ne nuk mund të formojnë një grup të kufizuar edhe në qoftë se ne mund të mbështetemi në eksperimentet laboratorike për të provuar rastësi, ne duhet provuar atë në botën reale, duke përdorur vëllime masive të të dhënave në kohë reale.

Për të parë se si funksionojnë gjërat në të vërtetë, ne duhet të ndërtojmë laboratorët e jetesës, që është komunitet i gatshëm që të provojmë mënyra të reja se si duhet bërë gjërat, të jetë i hapur për të vepruar. Një shembull i një laboratori të tillë është “qyteti i hapur i të dhënave”, në qytetin e Trentos në Itali. E rëndësishmja është se ky laborator i gjallë ka miratimin dhe pëlqimin për t’i informuar të gjithë ata që janë të përfshirë; ata e kuptojnë se janë duke marrë pjesë në një eksperiment të tillë, ku qëllimi i të cilit është për të krijuar një mënyrë më të mirë të jetesës.

Një sfidë e madhe për një laborator të gjallë është për të mbrojtur privatësinë individuale pa zvogëluar potencialin për qeverisje më të mirë. Laboratori Trento, për shembull, do të pilotoj “marrëveshjen e re të të dhënave”, e cila u jep përdoruesve më shumë kontroll mbi të dhënat e tyre personale me anë të sistemit të hapur Personal Data Store. Ne shpresojmë që aftësia për të ndarë të dhënat në mënyrë të sigurt, duke mbrojtur privatësinë, do të nxisë individët, kompanitë dhe qeveritë për të komunikuar idetë e tyre gjerësisht dhe kështu të rris produktivitetin dhe krijimtarinë në të gjithë qytetin.

Por, vështirësia më e madhe në përdorimin e të dhënave për të ndërtuar një shoqëri më të mirë është në gjendje të ndërtoj një brez të gjerë njerëzor, të kuptuarit intuitiv së fizikës sociale. Ndonëse, të dhënat e dendura, të vazhdueshme dhe llogaritjet moderne na lejojnë për të hartuar më shumë detaje në lidhje me shoqërinë dhe për të shpjeguar se si komuniteti mund të punojë. Modelet e tilla matematikore të papërpunuara përmbajnë shumë variabla dhe marrëdhënie komplekse për t’u kuptuar nga shumica e njerëzve.

Ajo që nevojitet është një lloj dialogu mes intuitës njerëzore dhe realitetit bindës së të dhënave – një dialog i tillë aktualisht mungon nga menaxhimi dhe sistemi qeverisës. Nëse të dhënat vendosen në mënyrë efektive, njerëzit duhet të jenë në gjendje për t’i kuptuar dhe interpretuar statistikat përkatëse.

Kjo kërkon një kuptim të ri të sjelljes njerëzore dhe dinamikën sociale që shkon përtej modelit tradicional ekonomik dhe politik. Vetëm duke zhvilluar shkencën dhe gjuhën e fizikës sociale do të jemi në gjendje të bëjmë një botë të të dhënave – një botë në të cilën ne duhet të jetojmë.

Burimi: Shkruar nga Albert Spahiu dhe publikuar në gazetaekonomia.com

Must watch
Business Mag Nr. #23 - Qershor 2020

Të gjitha planet tuaja për këtë vit, si individë apo sipërmarrës mund të jenë përmbysur. Mbërritja e Coronavirusit në Shqipëri paralizoi gjithçka, ashtu si kudo. Në mënyrë të papritur na vuri në kushte tërësisht të tjera pune, na shtoi pasigurinë e shqetësimin për të ardhmen.

Sipërmarrjet, kryesisht në fushën e IT u përshtatën më shpejt, duke angazhuar punonjësit nga shtëpia. Ato zhvilluan dhe më tej mundësitë për të punuar në distancë, ndërkohë që shumë kompani të tjera u mbyllën plotësisht.

Kjo është një periudhë sprove, për individin, drejtuesit dhe liderin. Kjo është lufta që po zhvillohet në spitale dhe fronti i parë i saj janë mjekë, infermierë e sanitarë. Historia e ekonomisë k a treguar se gjithmonë pas një situatë të vështirë ka një ringritje. Dhe ne besojmë se kështu do të jetë.

Deri atëhërë ajo çka na mbetet të bëjmë është respektimi i rregullave të kërkuara, marrja e përgjegjësive ndaj të tretëve për aq sa mundemi, e të interesohemi për të pamundurit, të ndajmë diçka për ta.

Solidariteti nuk ka munguar e nuk do të na mungojë as kësaj radhe. Ajo çfarë doli në pah krahas solidaritetit ishte varfëria: e shtetit, e kompanive dhe e vetë individëve.

Një ditë pas dërgimit të 30 bluzave të bardha në Itali, The Guardian na vlerësoi në artikullin e saj si zemërgjerë edhe pse Ky numër ishte planifikuar të botohej në Prill 2020, por procesi u shty për shkak të masave të ndërmarra si pasojë e shpërthimit të Covid-19. Edhe pse në kohë vështirësish, jemi …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale