Në epokën digjitale duket sikur kemi më shumë mjete për të mbrojtur privatësinë tonë online. Megjithatë, shumë ekspertë argumentojnë se realiteti është i kundërt: privatësia në internet po zvogëlohet gjithnjë e më shumë.
Sipas analistit Thomas Bunting nga organizata britanike Nesta, në vitin 2026 privatësia online po kthehet gjithnjë e më shumë në një luks dhe jo në një të drejtë. Ai thekson se të dhënat tona personale janë bërë një lloj “monedhe” që përdoruesit paguajnë për të përfituar shërbime falas në internet, si rrjetet sociale apo aplikacionet digjitale.
Në të ardhmen, kjo mund të shkojë edhe më tej. Për shembull, pajisjet inteligjente në shtëpi mund të ndajnë të dhëna për zakonet tona me kompani të tjera. Imagjinoni një frigorifer smart që ndan informacion për mënyrën se si ushqeheni me një kompani sigurimesh shëndetësore. Edhe pse kjo është vetëm një mundësi hipotetike, ideja tregon se sa e ndjeshme është çështja e privatësisë në epokën e teknologjisë.
Bunting thotë se shumë të rinj nuk e ndjejnë se kanë pasur ndonjëherë privatësi të plotë në internet. Për ta, mbledhja e të dhënave nga kompanitë teknologjike është bërë pjesë normale e jetës online. Ai kujton një moment në shkollë kur mësuesi i pyeti nxënësit nëse privatësia ishte një parim i rëndësishëm për t’u mbrojtur dhe, sipas tij, askush nuk ngriti dorën. Sot, kur njerëzit vendosin të largohen nga rrjetet sociale, arsyeja shpesh lidhet me kohën e tepërt para ekranit ose me shqetësime për varësinë, jo me privatësinë.
Lexo edhe: Pagat mesatare në kompanitë më të mëdha të teknologjisë në botë
Eksperti i sigurisë kibernetike Alan Woodward argumenton se privatësia nuk lidhet me faktin nëse kemi apo jo diçka për të fshehur. Sipas tij, privatësia ka të bëjë me mbrojtjen e lirisë personale: lirinë për të menduar, për të eksperimentuar dhe për të shprehur mendime pa frikën e mbikëqyrjes së vazhdueshme. Ai paralajmëron se kur njerëzit ndihen vazhdimisht të monitoruar, ata fillojnë të vetë-censurohen, gjë që mund të dëmtojë edhe lirinë e shprehjes dhe në një nivel më të gjerë vetë demokracinë.
Ironikisht, sot ekzistojnë më shumë mjete se kurrë për të mbrojtur privatësinë: shfletues privatë, aplikacione me enkriptim, bllokues gjurmuesish, menaxherë fjalëkalimesh dhe VPN. Megjithatë, shkeljet e të dhënave janë shumë të zakonshme. Vetëm në vitin 2024 rreth 1.35 miliardë njerëz në botë u prekën nga rrjedhje apo vjedhje të të dhënave personale.
Kjo situatë lidhet me atë që studiuesit e quajnë “paradoksi i privatësisë”. Edhe pse shumica e njerëzve thonë se shqetësohen për privatësinë e tyre, shumë pak ndërmarrin hapa konkretë për ta mbrojtur atë. Shpesh përdoruesit thjesht klikojnë “prano” kur u shfaqen njoftimet për cookies në faqet e internetit, pa lexuar kushtet e përdorimit, edhe pse këto faqe mund të ndajnë informacionin e tyre me qindra kompani partnere.
Sipas studiueses Carissa Veliz, problemi nuk është se njerëzit nuk duan privatësi, por se shpesh ndihen të pafuqishëm për ta kontrolluar atë. Ajo argumenton se mbrojtja e privatësisë kërkon një qasje më të gjerë: ligje më të forta dhe më të qarta nga rregullatorët, më shumë transparencë nga kompanitë teknologjike dhe zgjedhje më të ndërgjegjshme nga vetë përdoruesit.
Në fund, teknologjia na ka dhënë më shumë kontroll mbi të dhënat tona, por në të njëjtën kohë ka krijuar edhe më shumë mënyra për t’i mbledhur dhe analizuar ato. Sfida reale sot është të gjejmë balancën mes komoditetit të shërbimeve digjitale dhe mbrojtjes së privatësisë sonë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
