Në vitet e fundit, sidomos pas zhvillimeve gjeopolitike si zgjedhjet në SHBA dhe lufta në Ukrainë, harta e investimeve në Evropë ka ndryshuar ndjeshëm. Teknologjitë e mbrojtjes, që më parë ishin në periferi të interesit, sot janë ndër sektorët me rritjen më të shpejtë, duke arritur rreth 6.2% të tregut të kapitalit sipërmarrës në Evropë.
Investitorët janë gjithnjë e më të fokusuar te fusha si dronët autonomë, inteligjenca artificiale për analizë të dhënash dhe siguria kibernetike për infrastrukturat kritike. Por sot nuk mjafton vetëm teknologjia për të pasur sukses. Ligji dhe përputhshmëria me rregullat janë bërë po aq të rëndësishme sa vetë produkti.
Një nga sfidat kryesore është fakti që shumë teknologji klasifikohen si “dual-use”, pra mund të përdoren si për qëllime civile ashtu edhe ushtarake. Kjo do të thotë se një startup mund të përballet me pengesa ligjore për eksport, edhe nëse ka interes nga tregjet ndërkombëtare. Pa licencat e duhura, produkti nuk mund të shitet, çka ndikon drejtpërdrejt në investime dhe rritje.
Gjithnjë e më shumë, vlera e një startup-i nuk përcaktohet vetëm nga ideja apo teknologjia, por edhe nga sa mirë është i përgatitur ligjërisht. Një kompani që ka qartësi mbi pronësinë intelektuale, klasifikimin e produktit dhe standardet e sigurisë, është shumë më tërheqëse për investitorët.
Ndërkohë, rregulloret në Evropë po bëhen më të forta. Teknologji si ato kuantike dhe mikroçipat e avancuar janë tashmë nën kontroll më të rreptë. Direktiva NIS2 rrit standardet për sigurinë kibernetike, ndërsa ligje të reja si Cyber Resilience Act do të kërkojnë që siguria të jetë e integruar që në fazën e dizajnit të produktit.
Një tjetër problem i zakonshëm që hasin startup-et është mungesa e strukturës së qartë në fillim. Shpesh ndodh që:
- Marrëveshjet me partnerë apo institucione kufizojnë përdorimin e teknologjisë në të ardhmen
- Pronësia e teknologjisë nuk është e qartë
- Nuk ka procese të përcaktuara për kontrollin e përdoruesve finalë
Këto probleme mund të zgjidhen, por kur zbulohen vonë, krijojnë vonesa dhe humbje besimi nga investitorët.
Sot, suksesi në këtë sektor varet nga një balancë mes tre elementeve: kapitalit, ligjit dhe teknologjisë. Nëse njëra mungon, i gjithë projekti rrezikon të dështojë. Bashkëpunimi mes themeluesve, investitorëve dhe ekspertëve ligjorë që në fillim është bërë thelbësor për të ndërtuar kompani të qëndrueshme dhe konkurruese në nivel europian.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
