Sipas një studimi të botuar të mërkurën në revistën “Nature”, studiuesit zbuluan artin më të vjetër në botë në shpellat e ishullit Muna të Indonezisë.
Shablloni i dorës është prodhuar të paktën 67.800 vjet më parë, sipas rezultateve të datimit.
Vepra e artit u gjet rreth 300 kilometra nga një pikturë shpellore e zbuluar në vitin 2024, e cila më pas u identifikua si piktura më e vjetër e njohur e shpellës së datuar në botë, që tregon përshkrim të një derri të egër që vlerësohet të jetë rreth 51.200 vjeçare, sipas gazetës “Jakarta Post”.
Zbulimi i fundit, një shabllon dore i zbuluar në shpellën Liang Metanduno, është një nga dhjetëra shembuj të artit shkëmbor të gjetur në të gjithë ishullin Muna dhe ishullin fqinj Buton në Sulawesin Juglindor.
Adhi Agus Oktaviana, një arkeolog në Agjencinë Kombëtare të Kërkimit dhe Inovacionit të Indonezisë (BRIN) dhe një nga autorët e studimit, ka qenë duke hulumtuar ishullin që nga viti 2015 për shabllone të lashta dore në shpella.
Lexo edhe: Turizmi në 2025, na mban Kosova, “mërziten” italianët, vijnë gjermanët dhe francezët
Ai zbuloi disa shabllone dore, përfshirë një në shpellën Metanduno që ishte fshehur pjesërisht nën piktura më të reja që përshkruanin një person që hipte mbi një kalë së bashku me një pulë. Studimi tha se shablloni ishte në një “gjendje të dobët ruajtjeje”, me pigment të zbehur, por ende tregon “pjesë të gishtërinjve dhe zonën ngjitur me pëllëmbën”.
“Maja e njërit gisht duket se është ngushtuar artificialisht ose përmes aplikimit shtesë të pigmentit ose duke lëvizur dorën gjatë aplikimit të pigmentit, një lloj i dallueshëm i artit të shabllonit të dorës deri më tani i identifikuar vetëm në Sulawesi”, tha ai.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
