Shkencëtarët bëjnë një zbulim "tejet emocionues" për yjet - Business Magazine Albania

Shkencëtarët bëjnë një zbulim “tejet emocionues” për yjet

Shkencëtarët kanë zbuluar 44 yje të panjohur më parë, të cilët ishin fshehur pas një grupi galaktikash. Fizikanët në Universitetin e Durham-it ndihmuan në zbulimin e këtyre yjeve në galaktikën “Dragon Arc,” e cila ndodhet gati 6.5 miliardë vite dritë larg Tokës, si pjesë e një projekti ndërkombëtar kërkimor.

Fotografitë tregojnë pamjen e yjeve gjatë një periudhe të njohur si “mesdita kozmike” – epoka e mesme e universit kur shumica e yjeve lindën. Ekipi i Durham-it u drejtua nga fizikanët David Lagattuta dhe Mathilde Jauzac, të cilët e cilësuan zbulimin e yjeve si “tejet emocionues.” “Fillimisht e shoh me sytë e një vajze të vogël, në kuptimin që ajo që shohim është absolutisht magjepsëse dhe mahnitëse,” tha Prof. Jauzac. “Së dyti, si shkencëtare, e shoh si një sukses të madh për fushën tonë. “Kemi bërë kaq shumë përparime sa tani jemi në gjendje të ndihmojmë dhe të punojmë me njerëz në fizikën yjore, për shembull, për të zbuluar yje individualë.” Dragon Arc ndodhet pas një grupi galaktikash të quajtur Abell 370. Ky grup është aq i madh sa zgjat dhe zmadhon dritën nga Dragon Arc përmes një efekti të njohur si lentë gravitacionale. Universiteti i Durham-it e përshkroi efektin si “një sallë pasqyrash me përmasa kozmike.” Imazhet e zmadhuara u fotografuan nga Teleskopi Hapësinor James Webb, i cili i mundësoi shkencëtarëve të identifikonin yjet.

Dr. Jauzac tha se mesdita kozmike është periudha kur numri i yjeve të krijuar në univers është më i lartë, por vëzhgimi i këtyre trupave qiellorë ka qenë i vështirë. “Ky lloj i veçantë i yjeve që kemi zbuluar në Dragon Arc, të quajtur supergjigantë të kuq, janë shumë të vështirë për t’u vëzhguar sepse janë të rrethuar nga shumë pluhur dhe ky pluhur praktikisht i bën të padukshëm për instrumentet standarde,” tha ajo. “Të qenit në gjendje për të vëzhguar yjet në këtë epokë do të na japë shumë të dhëna mbi rolin e tyre, çfarë po bëjnë dhe si e pasuruan universin në atë kohë.”

Lexo edhe:A mundet CIA të lexojë mesazhet tuaja në WhatsApp? Ja çfarë thotë Mark Zuckerberg…

“Fenerë kozmikë”
Yje individualë jashtë Rrugës së Qumështit janë vëzhguar më parë, por zakonisht vetëm një ose dy njëherësh. Dr. Lagattuta tha se numri i madh i yjeve të gjetur ishte “shumë i veçantë” sepse i lejonte shkencëtarët të nxirrnin më lehtë dhe më saktë të dhëna mbi të gjithë popullsinë yjore. Lentat gravitacionale gjithashtu ofrojnë informacion mbi masën e Abell 370 dhe materien e errët brenda saj. “Mund t’i përdorim këta yje si një lloj ‘feneri kozmik’ për të parë ku ndodhet materia e errët dhe sa shumë ka prej saj, duke na dhënë informacione të reja mbi substancën që mban universin bashkë,” shtoi ai.

bbc

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.



Na Suporto
Must watch
Business Mag Nr. #40 – Dhjetor 2025

Ky fundvit na gjen duke festuar një dekadë nga botimi ynë i parë. Një dekadë histori, rrëfime e përpjekjesh për të qenë zëri i sipërmarrjes shqiptare, për t’i dhënë hapësirë dhe MOMENTUM çdo biznesi në rrugëtimin e tij për tu rritur e triumfuar. 

Një dekadë si dokumentim i rrugës që ka përshkruar biznesi shqiptar; një dekadë që të zhyt në refletime për çfarë ka kaluar dhe të fton të mendosh sesi do të duket ekonomia e së ardhmes. 

Ndërsa hyjmë në vitin e ri 2026, duket se për bizneset dhe vendimmarrësit një realitet i ri po bëhet më se i qartë: modeli tradicional i rritjes nuk mund të jetë më i mjaftueshëm. Perspektiva europiane e Shqipërisë, teknologjia, pritshmëritë e konsumatorëve, përgjegjësia sociale dhe ajo ambientale po i imponojnë ekonomisë një transformim të domosdoshëm. Koha kërkon një ekonomi që është njëkohësisht digjitale, inovative, por edhe e qëndrueshme. 

Në kopertinë vjen Guvernatori Gent Sejko, i cili flet për një ekonomi që rritet në një dekadë trazirash globale dhe për rolin thelbësor që luan stabiliteti financiar.

Rubrika “Green” i kthehet një prej temave më të nxehta të dekadës: energjia,  klima, ekonomia qarkulluese. Shqipëria ka qenë e bekuar me burime të riciklueshme, …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale
0