Lojërat me loot boxes do të kenë klasifikim minimal PEGI 16 në të gjithë Evropën

Video lojërat që përmbajnë mekanizmin e njohur si “loot boxes” do të kenë së shpejti një klasifikim minimal moshe PEGI 16 në të gjithë Evropën. Ndryshimi vjen si pjesë e një serie përditësimesh nga organizata evropiane e klasifikimit të lojërave Pan-European Game Information (PEGI), e cila synon të ofrojë më shumë transparencë për prindërit dhe lojtarët lidhur me përmbajtjen e lojërave.

Sistemi PEGI përdoret në 38 vende evropiane dhe shfaqet në kopertinat e lojërave për të treguar për cilat grupmosha janë të përshtatshme. Vlerësimet aktuale përfshijnë kategoritë 3, 7, 12, 16 dhe 18 vjeç, të cilat lidhen me përmbajtjen e lojës dhe jo me nivelin e vështirësisë.

Në qendër të këtij ndryshimi janë “loot boxes”, një element i përhapur në shumë lojëra moderne që u lejon lojtarëve të blejnë artikuj misteriozë të rastësishëm brenda lojës, duke përdorur para reale ose monedhë virtuale. Kritikat ndaj këtij sistemi janë shtuar vitet e fundit, pasi shumë studiues dhe organizata kanë argumentuar se ai krijon një mekanizëm që i ngjan lojërave të fatit.

Sipas rregullave të reja, që pritet të hyjnë në fuqi nga muaji qershor, çdo lojë që përmban artikuj të rastësishëm me pagesë do të marrë automatikisht klasifikimin PEGI 16, ndërsa në disa raste mund të arrijë edhe klasifikimin PEGI 18. Kjo do të thotë se disa tituj shumë të njohur të industrisë, si EA Sports FC, mund të përballen me një vlerësim më të lartë moshe për shkak të sistemeve të tyre të monetizimit.

Drejtori i PEGI, Dirk Bosmans, deklaroi se organizata është e bindur që këto ndryshime do të ndihmojnë në ofrimin e informacionit më të qartë dhe më transparent për konsumatorët, veçanërisht për prindërit që duan të kuptojnë më mirë se çfarë përmbajtjeje përmbajnë lojërat që blejnë fëmijët e tyre.

Organizata britanike Young Gamers & Gamblers Education Trust (Ygam) e ka përshëndetur vendimin, duke e cilësuar si një hap në drejtimin e duhur. Megjithatë, drejtuesja e saj Emily Tofield argumenton se ndryshimet duhet të aplikohen edhe për lojërat ekzistuese dhe jo vetëm për titujt që do të publikohen pas hyrjes në fuqi të rregullave të reja. Sipas saj, nëse klasifikimi i ri nuk zbatohet për lojërat që janë tashmë në treg, shumë fëmijë do të vazhdojnë të ekspozohen ndaj të njëjtave mekanika pa ndonjë mbrojtje shtesë.

Debati mbi loot boxes ka vazhduar prej vitesh edhe në nivel politik. Në Mbretërinë e Bashkuar, qeveria vendosi në vitin 2022 të mos ndryshojë Gambling Act 2005 për të përfshirë këto mekanizma, duke argumentuar se nuk kishte prova të mjaftueshme për një lidhje të drejtpërdrejtë mes loot boxes dhe dëmeve që lidhen me lojërat e fatit. Megjithatë, industria e lojërave ka ndërmarrë disa hapa vetërregullues. Organizata e industrisë Ukie publikoi në vitin 2023 udhëzime sipas të cilave kompanitë duhet të kufizojnë blerjen e loot boxes nga përdoruesit nën 18 vjeç pa miratimin e prindërve.

Lexo edhe:Doganat bllokojnë 5,340 palë atlete false për shkelje të pronësisë intelektuale

Ndërkohë, Advertising Standards Authority (ASA) ka deklaruar se ndalon reklamat që nuk e bëjnë të qartë nëse një lojë përmban apo jo këtë mekanizëm.

Një studim i publikuar në vitin 2025 nga Bournemouth University, i udhëhequr nga studiuesja Ruijie Wang, e përshkruan fenomenin e loot boxes si një nga shembujt më të studiuar të mekanizmave të ngjashëm me lojërat e fatit në industrinë e gaming. Sipas saj, përfshirja e këtij elementi në sistemin e klasifikimit është një hap i rëndësishëm për të reflektuar realitetin e dizajnit modern të lojërave dhe për t’u dhënë prindërve sinjale më të qarta mbi rreziqet e mundshme.

Ndryshimet e reja të PEGI nuk kufizohen vetëm te loot boxes. Lojërat që përfshijnë elementë si battle pass me pagesë dhe me kohë të kufizuar do të klasifikohen PEGI 12, ndërsa lojërat që përdorin NFT (non-fungible tokens) do të marrin klasifikimin PEGI 18. Edhe mekanizmat e njohur si “daily quests” do të ndikojnë në klasifikim: nëse loja thjesht inkurajon rikthimin e përditshëm të lojtarëve do të mbetet PEGI 7, por nëse penalizon përdoruesit që nuk kthehen, vlerësimi do të rritet në PEGI 12. Po ashtu, lojërat që nuk ofrojnë mundësi për raportimin ose bllokimin e lojtarëve online do të marrin klasifikimin PEGI 18.

Një nga shembujt më të njohur të një loje që përdor sisteme të tilla është Fortnite, e cila tashmë ka klasifikimin PEGI 12 për shkak të sistemeve të saj të monetizimit.

Megjithatë, disa ekspertë theksojnë se klasifikimet nuk janë gjithmonë vendimtare. Gazetarja e pavarur e industrisë së lojërave Vic Hood vëren se edhe pse ndryshimet janë pozitive, efekti real i tyre do të varet shumë nga mënyra se si prindërit i marrin parasysh këto klasifikime. Sipas saj, në praktikë mbetet në dorën e prindërve të informohen mbi arsyet e këtyre ndryshimeve dhe të vendosin nëse një lojë dhe mekanikat e saj janë të përshtatshme për fëmijët e tyre.

BBC