“Sindroma e djegies” (burnout) është bërë shpjegimi universal sa herë që puna fillon të dhembë. Kur njerëzit ndihen të lodhur, të shkëputur apo emocionalisht bosh, diagnoza vjen shpejt: janë të djegur. Edhe reagimi i lidershipit është i parashikueshëm: më shumë fleksibilitet, programe mirëqenieje, ndonjë pushim shtesë.
Ndonjëherë funksionon. Shpesh jo.
Sepse lodhja nuk është gjithmonë problemi kryesor. Shumë profesionistë sot nuk vuajnë sepse punojnë tepër, por sepse puna ka humbur kuptimin. Ajo ndihet e zbrazët, e shtrembëruar, ose në konflikt të heshtur me vlerat e tyre personale.
Kur diagnoza është e gabuar
Ta quash këtë gjendje “burnout” e bën problemin të duket individual, pothuajse mjekësor. Sugjeron se zgjidhja është brenda njeriut: pusho më shumë, përballo stresin, bëhu më rezistent. Por për një numër gjithnjë e më të madh punonjësish, shqetësimi nuk buron vetëm nga mungesa e energjisë. Ai buron nga konflikti.
Konflikti mes asaj që ata besojnë se ka vlerë dhe asaj që puna u kërkon të vënë në plan të parë.
Kur puna pushon së pasuri kuptim
Ekziston një lloj lodhjeje që nuk zhduket as pas pushimeve. Mund të marrësh fundjavë të gjatë apo edhe një pushim të plotë, por sapo kthehesh në zyrë, pesha rikthehet. Detyrat janë të njëjta. Objektivat janë të qarta. Por diçka “nuk shkon”.
Kjo shpesh nuk është djegie nga puna. Është dëmtim moral (moral injury).
Dëmtimi moral ndodh kur njerëzit detyrohen vazhdimisht të investojnë kujdes, gjykim dhe integritet në punë që bie ndesh me vlerat ose ndjenjën e tyre të qëllimit. Fillimisht u studiua në profesione me rrezik ekstrem, por sot shfaqet edhe në jetën korporative, thjesht në mënyrë më të heshtur.
Punonjësve u kërkohet të ndjekin objektiva që nuk pasqyrojnë vlerë reale. Të tregojnë histori që e dinë se janë të paplota. Të optimizojnë pamjen, jo rezultatin. Secila veçmas duket e vogël. Me kalimin e kohës, grumbullohen.
Ajo që gërryhet nuk është energjia, por kuptimi. Njerëzit ndalojnë së dhëni veten jo sepse nuk munden, por sepse nuk ia vlen më. Shkëputja bëhet një mekanizëm vetëmbrojtjeje.
Pse “zgjidhjet kundër burnout-it” dështojnë
Kur udhëheqësit e ngatërrojnë dëmtimin moral me burnout-in, përgjigjet e tyre duken çuditërisht jashtë vendi. Seanca meditimi ofrohen kur problemi nuk është stresi, por mospërputhja etike. Fleksibiliteti rritet, ndërsa vetë puna mbetet e zbrazët.
Punonjësit e ndiejnë menjëherë këtë hendek. Të dëgjosh këshilla për “kujdes ndaj vetes” ndërsa bën punë që të duket e pakuptimtë, mund të tingëllojë nënçmuese. Mesazhi i nënkuptuar është i qartë: organizata preferon të trajtojë simptomat, jo thelbin.
Kështu fillon rënia e heshtur e angazhimit. Njerëzit bëjnë minimumin e nevojshëm. Kreativiteti zbehet. Iniciativa zhduket. Jo nga dembelizmi, por nga dorëzimi.
Shpesh kjo interpretohet si mungesë qëndrueshmërie apo ndjenjë privilegji. Në të vërtetë, është një reagim racional. Kur përpjekja nuk lidhet më me kuptimin, tërheqja është logjike.
Çfarë kërkon vërtet riparimi
Adresimi i dëmtimit moral kërkon një formë tjetër guximi në lidership. Do të thotë të shikosh drejtpërdrejt punën vetë, jo vetëm mënyrën se si ndihen njerëzit duke e bërë atë.
Pyetjet janë të pakëndshme, por të domosdoshme:
– Cilat aktivitete kanë vërtet rëndësi?
– Cilat ekzistojnë vetëm për të simuluar produktivitet?
– Ku kanë zëvendësuar matjet mekanike gjykimin profesional?
– Ku u kërkohet njerëzve të “shtiren sikur besojnë”, në vend që të besojnë realisht?
Heqja e punëve pa kuptim bën më shumë për mirëqenien sesa shumica e programeve wellness. Po ashtu, rilidhja e punonjësve me rezultate konkrete që ata mund t’i shohin. Kuptimi rritet kur përpjekja çon diku.
Po aq e rëndësishme është zëri. Dëmtimi moral thellohet kur njerëzit ndihen se nuk mund të vënë në dyshim prioritetet pa pasoja. Hapësira për mospajtim etik nuk e dobëson autoritetin, përkundrazi, e forcon besimin.
Liderët duhet të ndalojnë së trajtuari shkëputjen si një defekt personal. Ndonjëherë, ajo është shenjë integriteti: një tregues se njerëzit ende kujdesen aq sa të vërejnë hendekun mes asaj që thuhet dhe asaj që bëhet.
Burnout-i është real. Por nuk është gjithmonë diagnoza e saktë. Kur njerëzit janë të lodhur nga puna që u duket e zbrazët ose në konflikt me vlerat e tyre, problemi nuk është stamina. Është kuptimi.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
