Zhvillimet e fundit në ndërfaqet tru-kompjuter po e afrojnë shkencën me diçka që deri dje dukej si fantashkencë: përkthimin e mendimeve në tekst. Studiuesit nga Stanford University kanë arritur t’i mundësojnë një gruaje 52-vjeçare, e paralizuar pas një goditjeje në tru prej 19 vitesh, të komunikojë përmes një kompjuteri duke përdorur vetëm aktivitetin e trurit.
Pacientes, e identifikuar si T16, iu implantua një matricë e vogël elektrodash në lobin frontal. Sistemi, i mbështetur në algoritme të inteligjencës artificiale, deshifronte sinjalet nervore ndërsa ajo imagjinonte se po shqiptonte fjalë. Këto sinjale përktheheshin në tekst në kohë reale në ekran. Rezultatet, të publikuara në vitin 2025, konsiderohen një hap i madh drejt rikthimit të komunikimit për persona me paralizë të rëndë.
Lexo gjithashtu: Raporti: Deri në 227 milionë fëmijë mund të jenë obezë në vitin 2040
Studime të ngjashme janë zhvilluar edhe në University of California, Davis, ku një pacient me ALS arriti saktësi deri në 97.5% në përkthimin e përpjekjeve për të folur, me shpejtësi rreth 32 fjalë në minutë. Në disa raste, sistemet kanë arritur të kapin edhe elemente si intonacioni dhe ritmi i zërit, madje pacientët kanë arritur të këndojnë melodi të thjeshta përmes ndërfaqes.
Teknologjia mbështetet në mikroelektroda të vendosura në korteksin motorik zona e trurit që kontrollon lëvizjet. Algoritmet trajnohen për të njohur modelet e aktivitetit që përfaqësojnë fonema, njësitë më të vogla të gjuhës. Një nga sfidat më të mëdha mbetet deshifrimi i “të folurit të brendshëm” fjalëve që formohen në mendje pa u shqiptuar fizikisht. Në teste të kontrolluara, saktësia arriti deri në 74%, por në mendime spontane rezultatet ishin më të kufizuara.
Paralelisht, studiues në Japoni dhe SHBA po eksperimentojnë me rikrijimin e imazheve dhe madje muzikës nga aktiviteti i trurit, duke përdorur algoritme gjeneruese si Stable Diffusion. Në disa raste, AI arriti të gjeneronte imazhe të ngjashme me ato që pjesëmarrësit kishin parë, duke hapur diskutime të reja mbi kufijtë e privatësisë mendore.
Ekspertët theksojnë se teknologjia nuk “lexon mendimet” në mënyrë të lirë apo të fshehtë. Sistemet funksionojnë vetëm me implantime kirurgjikale dhe me bashkëpunimin aktiv të pacientit. Megjithatë, për njerëzit që kanë humbur aftësinë për të folur, kjo teknologji përfaqëson një dritë të re shprese.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
