I pari që përdori algoritmin ishte një dijetar musliman - Business Magazine Albania

I pari që përdori algoritmin ishte një dijetar musliman


Në një postim në facebook, Drilon Gashi tregon për njeriun e parë që përdori algoritmin…

Termi algoritëm konsiderohet të ketë ardhur nga emri i dijetarit musliman, matematikanit arab Abu Jafar al-Khwarizmi, i cili jetoi në vitet 780-850 në Bagdad. Ai ishte një matematikan që shkroi për numrat indo-arabë dhe nga punimi i tij shkencor”Hisab al-jabr wal-muriabala”, ka prejardhjen termi algjebër.

Al-Khwarizmi, përkthyer në latinisht si -Algoritmi” ose -Algaurizin”, ishte matematikan, astronom dhe gjeograf. Ai jetoi gjatë perandorisë Abaside (Kalifati Abasid, ishte kalifati i tretë islam që pasoi Profetin Muhamed) dhe ishte dijetar, studiues dhe shkencëtar në “Shtëpinë e diturisë/, (Dar al-Hikma), në Bagdad. Në shekullin XII, përkthimet e punës së tij në latinishte për numrat indian prezantuan sistemin numerik pozicional decimal në botën perëndimore. Libri i tij ‘Përmbledhje e llogarive me kompletim dhe balansim” prezantoi zgjidhjen e parë sistematike të ekuacioneve lineare dhe kuadratike. Ai konsiderohej si zbuluesi origjinal i algjebrës, edhe pse tani dihet se puna e tij bazohej në burime më të vjetra indiane dhe të Greqisë antike.

Edhe fjalët e mbetura prej punimeve të tij flasin për kontributin e tij në matematikë. Fjala algjebër, që rrjedh prej fjalës “al-jabr”, ishte njëri prej dy operacioneve që ai përdori për të zgjidhur ekuacionet kuadratike. Po ashtu, termi “Algorism” dhe -Algorithm”, buron prej formës latine të emrit të tij. Punimi i tij në latinisht ishte quajtur ‘Algoritmi de numero indorum”.

Në hyrje të librit tij, ai kishte shkruar “Dashuria për shkencë… dashamirësia dhe përfillja të cilën Zoti e tregon për të diturit, ajo përpikmëri me të cilën ai i mbron dhe përkrah ata në sqarimin e paqartësive dhe eleminimin e vështirësive, më ka inkurajuar që të përpiloj një punim të shkurtër për llogaritjen me “al-jabr” dhe “al-muqabala”, duke u kufizuar në atë që është më e lehta dhe më e dobishmja në aritmetikë.”

(al-jabr do të thotë “kthim, restaurim”, duke iu referuar procesit të largimit të pjesës së zbritur në anën tjetër të ekuacionit. Al-muqabala është “krahasimi” dhe i referohet zbritjes/thjeshtimit të vlerave të njëjta në të dy anët e ekuacionit).

Kur programojmë në kompjuter, ne në përgjithësi implementojmë metodën që është zbuluar më parë, nga një dijetar musliman.

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.

✨ Thënia e ditës
“Mëso nga e djeshmja, jeto të sotmen, shpreso për të nesërmen. E rëndësishme është të mos ndalesh së pyeturi.”
— Albert Einstein
Must watch
Business Mag Nr. #40 – Dhjetor 2025

Ky fundvit na gjen duke festuar një dekadë nga botimi ynë i parë. Një dekadë histori, rrëfime e përpjekjesh për të qenë zëri i sipërmarrjes shqiptare, për t’i dhënë hapësirë dhe MOMENTUM çdo biznesi në rrugëtimin e tij për tu rritur e triumfuar. 

Një dekadë si dokumentim i rrugës që ka përshkruar biznesi shqiptar; një dekadë që të zhyt në refletime për çfarë ka kaluar dhe të fton të mendosh sesi do të duket ekonomia e së ardhmes. 

Ndërsa hyjmë në vitin e ri 2026, duket se për bizneset dhe vendimmarrësit një realitet i ri po bëhet më se i qartë: modeli tradicional i rritjes nuk mund të jetë më i mjaftueshëm. Perspektiva europiane e Shqipërisë, teknologjia, pritshmëritë e konsumatorëve, përgjegjësia sociale dhe ajo ambientale po i imponojnë ekonomisë një transformim të domosdoshëm. Koha kërkon një ekonomi që është njëkohësisht digjitale, inovative, por edhe e qëndrueshme. 

Në kopertinë vjen Guvernatori Gent Sejko, i cili flet për një ekonomi që rritet në një dekadë trazirash globale dhe për rolin thelbësor që luan stabiliteti financiar.

Rubrika “Green” i kthehet një prej temave më të nxehta të dekadës: energjia,  klima, ekonomia qarkulluese. Shqipëria ka qenë e bekuar me burime të riciklueshme, …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale
0