Falimentim apo mbështetje. Debati që ngjalli ekonomisti Zef Preçi


Sot kur vendi po përballet me një paralizim të aktivitetit ekonomik, ekonomistët janë përfshirë në një debat për zgjidhjen.

Në një artikull të publikuar, ekonomisti Zef Preçi thekson se falimenti është zgjidhja, duke qenë rruga e vetme e kapitalizmit. Disa ekonomistë e mendojnë kështu, ndërsa një pjesë e tyre kanë reaguar ndaj këtij qëndrimi duke theksuar se nevojitet ndërhyrja e qeverisë.

Sipas tij, “kjo është rruga e vetme që njeh kapitalizmi gjatë dy shekujve të fundit në procesin e ristrukturimit të ekonomisë për të dalë nga kriza… Çfarëdo forme tjetër e ndërhyrjes shtetërore zgjat agoninë e krizës dhe vetëm dhimbjet ua pjesëton anëtarëve të shoqërisë, sipas parimit të njohur: “Privatizim i përfitimeve dhe shoqërizim i humbjeve!”

Politikat sociale, sipas Preçit, janë diçka tjetër dhe shteti ynë, si për ironi të fatit, mekanizmin korrigjues e ka të trashëguar që nga sistemi socialist. Atëhere quhej “80% e pagës pa punuar”, sot quhet “Pagesë kalimtare e papunësisë”.

“Cilido që kërkon rrugë të tjera, aq më keq adoptimin e modeleve të suksesshme në perëndim në një vend si i yni, ku mungojnë institucionet bazë të ekonomisë së tregut dhe vendi qeveriset në mënyrë autokratike (s’ka Kushtetutë, s’ka Kuvend, s’ka bankë qendrore, s’ka institut statistikash, etj.), gabon. Sistemi nuk vetërregullohet në mungesë të institucioneve, përndyshe zhytesh në utopi”, thekson ai.

Lexo: Edi Rama: Pagesat e qirave për muajt prill dhe maj do të shtyhen

Pak histori sipas Preçit
Të paktën që nga kriza e vitit 2008, sistemi ynë është bazuar në rritjen e intensitetit të punës mbi punëtorin (duke e varfëruar më tej atë), në mospagimin e taksave (evazionin fiskal që është rritur), në grabiten me ligj të fondeve, pasurive pulbike dhe të drejtave ekskluzive të shtetit (PPP-të, paracaktimi gjerësisht i fituesve në tendera për shkak të kriminalizimit të Kuvendit dhe të politikës në tërësi, etj.,)…
Është e pashmangshme që kjo krizë do të prekë fundin për të prishur këtë ekuilibër asimetrik dhe jokonvencional të mbarsur me kriza sociale…
Ekonomia jonë kombëtare ka nevojë për një restart që nuk mund të bëhet me vazhdimin e “bojatisjes” së gjendjes së sotme, qoftë edhe pa krizën e pandemisë se coronavorusi-it…

Irena Beqiri ish zëvendësministre e Financave është shprehur kundër kësaj duke theksuar se, “Ne kemi nevojë për një ristart në mentalitet”. Sipas saj, biznesi duhet të përballojë humbjet edhe fitimet që vijnë nga veprimet edhe mosveprimet e tij. Risqet e humbjeve të fatkeqësive natyrore (tërmet, zjarr, përmbytje) mund t’i ulë dhe t’i mbulojë me anë të sigurimit.

“Por, nuk ekziston sigurimi nga karantinimi, e cila është politikë e shëndetit publik në kohë pandemie. Mushkëria e biznesit është fitimi. Nëse të ardhurat i bien në mënyrë drastike saqë nuk mbulon dot kostot dhe kjo jo për faj të tij, si mund të mendohet që ta lëmë të falimentojë. Të lëmë të falimentojë sektorin privat, që punëson 516 mijë shqiptarë ose gati 50% të punësimit total, të lëmë të falimentojë biznesin, i cili llogarit 3.6 miliardë euro kredi në sektorin bankar? Të lëmë të falimentojë biznesin nga i cili në mënyrë direkte edhe indirekte mbledhim rreth 26% të GDP-së të ardhura buxhetore”, thotë ajo.

Sipas Beqirajt, nëse do ta bënim një gjë të tillë do të kishte vetëm një skenar vazhdimësie,  ai do ishte ne formë L…. nuk do ta mernim kurrë veten. “Ka vetëm një zgjidhje, e cila është në dorë të qeverisë: paketa e mbrojtjes së biznesit, e cila është më e rëndësishme nga ana ekonomike, sesa paketa e ndihmës ekonomike individuale sociale:

Go big, act fast, keep the light on !

Klodian Muço, ekonomist shprehet se, jemi në një krizë Kërkesë+Oferte dhe me shumë gjasa po shkojmë drejt një depresioni ekonomik. Qeveria duhet të stimulojë me çdo kusht biznesin para se të jetë shumë vonë e të mbeten me mijëra të papunë rrugëve. Normat e interesit për kreditë që mund të marrin bizneset në këtë periudhe duhet të ishin shumë më të ulëta se 2.85%. Kuptohet ka biznese plot që po abuzojnë me situatën nga fitimet disa miliona euroshe vitin e kaluar në: nuk kam lekë për të paguar rrogat për një muaj. Burimet njerëzore duhen parë si partner për biznesin.

Ermelinda Meksi, ish ministre e Ekonomisë dhe Tregtisë theksoi se të gjithë bashkohen në një shqetësim: Cila është politika më e mirë që duhet ndjekur në mënyrë që ekonomia jonë të përballojë në mënyrë të zgjuar impaktin e krizës së pandemisë? Por, pa zgjidhjen e kësaj të fundit skenarët e ndërhyrjeve mbeten akoma të paqartë, sipas saj.

Must watch
Business Mag Nr. #23 - Qershor 2020

Të gjitha planet tuaja për këtë vit, si individë apo sipërmarrës mund të jenë përmbysur. Mbërritja e Coronavirusit në Shqipëri paralizoi gjithçka, ashtu si kudo. Në mënyrë të papritur na vuri në kushte tërësisht të tjera pune, na shtoi pasigurinë e shqetësimin për të ardhmen.

Sipërmarrjet, kryesisht në fushën e IT u përshtatën më shpejt, duke angazhuar punonjësit nga shtëpia. Ato zhvilluan dhe më tej mundësitë për të punuar në distancë, ndërkohë që shumë kompani të tjera u mbyllën plotësisht.

Kjo është një periudhë sprove, për individin, drejtuesit dhe liderin. Kjo është lufta që po zhvillohet në spitale dhe fronti i parë i saj janë mjekë, infermierë e sanitarë. Historia e ekonomisë k a treguar se gjithmonë pas një situatë të vështirë ka një ringritje. Dhe ne besojmë se kështu do të jetë.

Deri atëhërë ajo çka na mbetet të bëjmë është respektimi i rregullave të kërkuara, marrja e përgjegjësive ndaj të tretëve për aq sa mundemi, e të interesohemi për të pamundurit, të ndajmë diçka për ta.

Solidariteti nuk ka munguar e nuk do të na mungojë as kësaj radhe. Ajo çfarë doli në pah krahas solidaritetit ishte varfëria: e shtetit, e kompanive dhe e vetë individëve.

Një ditë pas dërgimit të 30 bluzave të bardha në Itali, The Guardian na vlerësoi në artikullin e saj si zemërgjerë edhe pse Ky numër ishte planifikuar të botohej në Prill 2020, por procesi u shty për shkak të masave të ndërmarra si pasojë e shpërthimit të Covid-19. Edhe pse në kohë vështirësish, jemi …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale