Çfarë po ndodh me Amazon? Studimi i satelitëve jep një pasqyrë për zjarret e vitit 2019


Përgjatë muajit Gusht dhe fillimit të muajit Shtator 2019, mediat në të gjithë botën kanë raportuar mbi zjarret masive që po shkatërrojnë pyllin e Amazon në Brazil. Pjesa më e madhe e shqetësimit buron nga rëndësia e Amazon për rregullimin e klimës së botës. Sipas Associated Press, Amazon thith 2 miliardë ton dioksid karboni çdo vit – rreth 5% të emetimeve globale. Kështu, zjarret në rajon ndikojnë në këtë aftësi thithëse të karbonit, ndërsa në të njëjtën kohë shtojnë karbon në ajër përmes djegies.

Lexoni: Pylli i Amazonës po digjet me shpejtësi rekord sipas qendrës braziliane të kërkimeve

Një studim i kohëve të fundit në revistën Ecohydrology, e drejtuar nga studiuesi i Universitetit të Kansas, Gabriel de Oliveira, jep një kontekst të rëndësishëm për zjarret që djegin në përmasa të mëdha Amazon sot, shumica e të cilave u vendosën qëllimisht nga fermerët për të kthyer pyllin në tokë të përshtatshme për të rritur dhe kullotur kafshët. Studiuesit kërkuan të zbulojnë se si këto ndryshime në mbulesën e tokës ndikojnë në shkëmbimin e ujit dhe nxehtësisë midis sipërfaqes së Amazon dhe atmosferës së sipërme.

“Ky është studimi i parë që shqyrton ndërveprimet biosferë-atmosferë në Amazon me imazhe të tilla satelitore me rezolucion të lartë,” tha de Oliveira, studiues postdoktoral në Departamentin e Gjeografisë dhe Shkencës Atmosferike në KU.

Në letër, de Oliveira dhe kolegët e tij analizuan informacione nga të dy satelitët në hapësirë ​​dhe stacionet e motit në terren në Amazon. Me të dhënat në dispozicion ata ekzaminuan energjinë sipërfaqësore dhe ndryshimet e ujit mbi tokat e ndryshme në një vit të lagësht dhe një vit thatësire në shtetin lindor të Rondônia, Brazil. Ekipi gjithashtu gjeti ndryshime statistikisht të rëndësishme në disa masa të rëndësishme para dhe pas një viti të shpyllëzimit.

“Duke përdorur imazhe satelitore të NASA-s me rezolucion të lartë hapësinor (15m) të marra nga sensori ASTER në shtetin Rondônia, në pjesën jug-perëndimore të Amazon, zbuluam se shpyllëzimi dhe kthimi në kullota ose tokë bujqësore, ka tendencë të rrisi 2-4 herë temperaturat e tokës dhe të ajrit në rajon,” tha de Oliveira. “Ne gjithashtu kemi vërejtur një avullim-transpirim përafërsisht tre herë më të lartë mbi zonat e pyllëzuara në krahasim me zonat e shpyllëzuara.”

Studiuesit zbuluan variante të konsiderueshme midis zonave në anët e kundërta të lumit Ji-Paraná, njëra anë e të cilave kishte pësuar më shumë shpyllëzime sesa ana tjetër, e vendosur brenda zonës së mbrojtur të Rezervatit Biologjik Jaru. Ata matën variacionin hapësinor të albedo (ose fraksionin e rrezes së diellit që pasqyron sipërfaqja), rrezatimin neto (ose energjinë totale, që rrjedh nga rrezet e diellit, që janë në dispozicion në sipërfaqe), tokën dhe flukset e nxehtësisë së ndjeshme (ose sa nxehtësi transferohet nga sipërfaqja në atmosferë), dhe avullim-transpirimin aktual (procesi me të cilin uji transferohet nga toka në atmosferë, nga avullimi nga toka dhe nga transpirimi nga bimët).

De Oliveira, i cili u rrit në Brazil, tha se pjesa tjetër e botës varet nga rajoni i Amazon për të ndihmuar klimën e moderuar globale.

“Është i rëndësishëm, sepse është pylli më i madh në botë,” tha ai. “Reshjet në tropik, të gjitha flukset e ujit që shkojnë në tropik, ndikojnë në të gjithë botën. Amazon ka një rol shumë të rëndësishëm në këtë. Nuk ka asnjë zonë tjetër në botë si ekosistemi unik i Amozon. Ështe mjaft magjepsës.”

Lexo: Greta Thunberg u kërkon deputetëve francezë të ‘dëgjojnë shkencëtarët’ dhe të veprojnë për të ulur ngrohjen globale

Studiuesi i KU paralajmëroi se megjithëse zjarret në pyjet e Amazon kanë marrë vëmendjen në media këtë vit, zjarret ndodhin në një shkallë më të madhe ose më të vogël çdo vit.

“Zjarret në Amazon ndodhin çdo vit gjatë sezonit të thatësirave,” tha de Oliveira. “Ne kemi zona bujqësore, zona që janë shpyllëzuar në të kaluarën – por me qëllim që të pastrojnë zonën për vitin e ardhshëm, ose të bëjnë tokën pak më të mirë për vitin e ardhshëm, ata ndezin një zjarr, por ndonjëherë zjarri del jashtë kontrollit dhe luan një pjesë më të madhe në shpyllëzime, duke djegur pyllin. Këto zjarre ndodhin në Amazon çdo vit, kështu që është mjaft i drejtpërdrejtë ndikimi. Vitet më të këqija ishin në 2005, 2010 dhe 2015 për shkak të ngjarjeve të rënda të thatësirës. Gjithçka ishte me të vërtetë e thatë dhe zjarret do të dilnin jashtë kontrollit. Në Amazon nuk ndodhin zjarre natyrore, vendosen të gjitha nga qeniet njerëzore”.

/sciencedaily

Must watch
Business Mag Nr. #23 - Qershor 2020

Të gjitha planet tuaja për këtë vit, si individë apo sipërmarrës mund të jenë përmbysur. Mbërritja e Coronavirusit në Shqipëri paralizoi gjithçka, ashtu si kudo. Në mënyrë të papritur na vuri në kushte tërësisht të tjera pune, na shtoi pasigurinë e shqetësimin për të ardhmen.

Sipërmarrjet, kryesisht në fushën e IT u përshtatën më shpejt, duke angazhuar punonjësit nga shtëpia. Ato zhvilluan dhe më tej mundësitë për të punuar në distancë, ndërkohë që shumë kompani të tjera u mbyllën plotësisht.

Kjo është një periudhë sprove, për individin, drejtuesit dhe liderin. Kjo është lufta që po zhvillohet në spitale dhe fronti i parë i saj janë mjekë, infermierë e sanitarë. Historia e ekonomisë k a treguar se gjithmonë pas një situatë të vështirë ka një ringritje. Dhe ne besojmë se kështu do të jetë.

Deri atëhërë ajo çka na mbetet të bëjmë është respektimi i rregullave të kërkuara, marrja e përgjegjësive ndaj të tretëve për aq sa mundemi, e të interesohemi për të pamundurit, të ndajmë diçka për ta.

Solidariteti nuk ka munguar e nuk do të na mungojë as kësaj radhe. Ajo çfarë doli në pah krahas solidaritetit ishte varfëria: e shtetit, e kompanive dhe e vetë individëve.

Një ditë pas dërgimit të 30 bluzave të bardha në Itali, The Guardian na vlerësoi në artikullin e saj si zemërgjerë edhe pse Ky numër ishte planifikuar të botohej në Prill 2020, por procesi u shty për shkak të masave të ndërmarra si pasojë e shpërthimit të Covid-19. Edhe pse në kohë vështirësish, jemi …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale