Shkencëtarët kanë zbuluar një mekanizëm befasues që mund të shpjegojë se si Toka u ftoh ndjeshëm pas zhdukjes së dinosaurëve, duke kaluar nga një planet i ngrohtë tropikal në botën me akullnaja që njohim sot.
Një studim i ri sugjeron se ftohja afatgjatë e Tokës është ndikuar nga një rënie e vazhdueshme e sasisë së kalciumit të tretur në ujin e detit. Një ekip ndërkombëtar studiuesish, i udhëhequr nga Universiteti i Southampton-it, ka zbuluar se nivelet e kalciumit në oqeane kanë rënë me më shumë se 50% gjatë 66 milionë viteve të fundit, një ndryshim mjaft i madh për të ndikuar mënyrën se si oqeanet ndërveprojnë me atmosferën.
Sipas studimit, të publikuar në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), ky evolucion kimik i ujit të detit ka ndihmuar në uljen e sasisë së dioksidit të karbonit (CO₂) në atmosferë. Meqenëse CO₂ është një gaz që ruan nxehtësinë, largimi i tij gradual nga atmosfera ka dobësuar efektin serrë, duke çuar në rënien e temperaturave globale.
Lidhja mes kalciumit dhe ndryshimeve klimatike
Autori kryesor i studimit, Dr. David Evans, shkencëtar i oqeanit dhe i Tokës në Universitetin e Southampton-it, thekson se kimia e ujërave detare nuk është thjesht një pasojë e ndryshimeve klimatike, por një faktor aktiv që i ka formësuar ato. “Rezultatet tona tregojnë se nivelet e kalciumit të tretur në det ishin dyfish më të larta në fillim të Erës Kenozoike, menjëherë pas periudhës kur dinosaurët ende jetonin, krahasuar me sot,” shpjegon ai. “Kur këto nivele ishin të larta, oqeanet funksiononin ndryshe, duke ruajtur më pak karbon në ujë dhe duke çliruar më shumë dioksid karboni në atmosferë. Ndërsa nivelet e kalciumit ranë gradualisht, CO₂ u tërhoq nga atmosfera dhe temperaturat globale ranë, me një ulje të klimës globale prej rreth 15–20 gradë Celsius.” Studimi është realizuar në bashkëpunim me shkencëtarë nga Kina, SHBA-ja, Izraeli, Danimarka, Gjermania, Belgjika dhe Holanda.
Fosilet zbulojnë sekretet e ciklit të karbonit
Për të ndërtuar regjistrin më të detajuar të kimisë së oqeanit deri më sot, studiuesit analizuan fosile mikroskopike të organizmave detarë të quajtur foraminifera, të gjetura në sedimentet e funddetit. Përbërja kimike e këtyre fosileve tregoi një lidhje të drejtpërdrejtë mes nivelit të kalciumit në det dhe sasisë së dioksidit të karbonit në atmosferë. Përmes modeleve kompjuterike, ekipi tregoi se nivelet e larta të kalciumit ndryshojnë mënyrën se si organizmat detarë – si koralet dhe planktoni – “fiksojnë” karbonin, duke e depozituar atë në sedimente në fund të oqeanit dhe duke e larguar nga atmosfera.
Sipas bashkautores së studimit, Dr. Xiaoli Zhou nga Universiteti Tongji në Kinë, rënia e kalciumit gjatë miliona viteve ka ndryshuar mënyrën se si këta organizma prodhojnë dhe varrosin karbonatin e kalciumit në fund të detit. “Ky proces tërheq dioksidin e karbonit nga atmosfera dhe e mbyll atë për periudha shumë të gjata kohore,” shpjegon ajo. “Si pasojë, përbërja e atmosferës ka ndryshuar gradualisht, duke ulur ‘termostatin’ e planetit.”
Proceset e thella të Tokës në qendër të ndryshimeve klimatike
Studiuesit zbuluan gjithashtu se rënia e kalciumit në oqeane përputhet ngushtë me ngadalësimin e përhapjes së shtratit të oqeanit – një proces vullkanik që krijon vazhdimisht koren e re oqeanike. Me ngadalësimin e këtij procesi, u ndryshua shkëmbimi kimik mes shkëmbinjve dhe ujit të detit, duke çuar në uljen graduale të kalciumit të tretur, shpjegon bashkautori Prof. Yair Rosenthal nga Universiteti Rutgers në SHBA. “Zakonisht, kimia e ujërave detare shihet si diçka që reagon ndaj ndryshimeve klimatike, jo si shkaktare e tyre,” thotë ai.
“Por provat tona të reja tregojnë se, për të kuptuar historinë klimatike të Tokës, duhet t’i kushtojmë më shumë vëmendje ndryshimeve në kiminë e oqeaneve. Është e mundur që proceset e thella të Tokës të kenë qenë përgjegjëse për një pjesë të madhe të ndryshimeve të mëdha klimatike gjatë historisë gjeologjike.”
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
