Louvre, muzeu më i vizituar në botë dhe një simbol global i artit, bukurisë dhe qëndrueshmërisë, i ka mbijetuar luftës, terrorit dhe pandemisë, por të hënën, u detyrua të mbyllte dyert nga vetë stafi i tij, i cili denoncon se institucioni po shembet nën peshën e turizmit masiv.
Një pamje e pazakontë: tempulli i veprave të Leonardo da Vinci dhe i mijëra viteve të trashëgimisë njerëzore – i paralizuar nga protesta e atyre që kanë për detyrë të mirëpresin botën në galeritë e tij. Mijëra vizitorë, të hutuar dhe të bllokuar, me bileta në dorë, qëndronin në radhë nën piramidën prej xhami të projektuar nga I.M. Pei. “Është si një Mona Lisa moan këtu jashtë,” tha Kevin Ward, 62 vjeç, nga Milwaukee. “Mijëra njerëz që presin, pa asnjë njoftim apo sqarim. Mesa duket edhe ajo ka nevojë për një ditë pushimi.”
Louvre është kthyer në një simbol të mbingarkesës nga turizmi. Ndërsa destinacione si Venice dhe Acropolis përpiqen të kufizojnë fluksin, muzeu më ikonë në botë po përjeton krizën e vet. Vetëm një ditë më parë, protesta të koordinuara kundër turizmit masiv shpërthyen në jug të Europës. Mijëra qytetarë protestuan në Mallorca, Venice, Lisbon dhe përtej, duke denoncuar një model ekonomik që, sipas tyre, zhvendos banorët dhe dëmton jetën urbane. Në Barcelona, aktivistët spërkatën turistët me armë lodër me ujë – një mënyrë simbolike për të “ftohur” turizmin e shfrenuar. Greva në Louvre nisi papritur gjatë një takimi rutinë të brendshëm. Rojet e galerive, shitësit e biletave dhe stafi i sigurisë refuzuan të merrnin pozicionet e tyre në protestë ndaj turmave të papërballueshme, mungesës së stafit dhe kushteve të vështira të punës që një sindikatë i quajti “të papërballueshme”. Mbyllja e Louvre është një rast i rrallë. Kjo ka ndodhur më parë gjatë luftërave, pandemisë, dhe në disa greva, përfshirë protestat spontane të vitit 2019 për shkak të mbipopullimit dhe ato të vitit 2013 për arsye sigurie. Por rrallë ka ndodhur që mbyllja të ndodhë kaq papritur, pa paralajmërim, para syve të mijëra vizitorëve. Dhe kjo ndodh vetëm disa muaj pasi Presidenti Emmanuel Macron prezantoi një plan ambicioz 10-vjeçar për të shpëtuar Louvre nga problemet që tani kanë shpërthyer – nga rrjedhjet e ujit, temperaturat e paqëndrueshme, infrastruktura e vjetëruar, deri te fluksi i vizitorëve përtej kapaciteteve. Por për punonjësit në terren, ky vizion duket shumë i largët. “Nuk mund të presim gjashtë vjet për ndihmë,” tha Sarah Sefian nga sindikata CGT-Culture. “Nuk është vetëm për artin – është për njerëzit që e mbrojnë atë.”
Turma përpara Mona Lisa
Në qendër të gjithçkaje është Mona Lisa – portreti i shekullit të 16-të që tërheq turmat si një yll pop-kulture më shumë sesa si vepër arti. Rreth 20,000 persona çdo ditë grumbullohen në Salle des États, salla më e madhe e muzeut, vetëm për të bërë një selfie me gruan enigmatike të Leonardo da Vinci-t, e mbrojtur pas një xhami sigurie. Skena është shpesh e zhurmshme, plot shtytje dhe aq e dendur, sa shumë vizitorë as që i vështrojnë veprat madhështore që e rrethojnë – përfshirë ato nga Titian dhe Veronese. “Nuk sheh një pikturë,” tha Ji-Hyun Park, 28 vjeç, e ardhur nga Seoul. “Sheh telefona. Sheh bërryla. Ndjen vapë. Dhe më pas, të shtyjnë jashtë.” Plani i Macron, i quajtur “Louvre New Renaissance”, premton një zgjidhje. Mona Lisa do të ketë më në fund një sallë të dedikuar, me hyrje të kontrolluar përmes rezervimeve me orar. Një hyrje e re pranë lumit Seine planifikohet të ndërtohet deri në vitin 2031 për të shkarkuar presionin nga hyrja kryesore. “Kushtet e ekspozimit, interpretimit dhe prezantimit do të jenë në nivelin që Mona Lisa meriton,” deklaroi Macron në janar. Por punonjësit e Louvre e quajnë këtë qasje hipokrite, dhe thonë se plani prej 700–800 milionë eurosh maskon një krizë të thellë. Ndërsa investohet në hyrje të reja dhe hapësira ekspozimi, subvencionet vjetore nga shteti francez për operimin e muzeut janë reduktuar me mbi 20% në dekadën e fundit – ndërkohë që vizitorët janë shtuar ndjeshëm. “E marrim shumë keq që Monsieur le Président mban fjalime në muzeun tonë,” u shpreh Sefian. “Por kur e shikon më në thellësi, investimi real nga shteti po përkeqësohet çdo vit.” Megjithëse shumë nga punonjësit planifikojnë të qëndrojnë jashtë punës gjatë gjithë ditës, Sefian tha se një pjesë mund të kthehet përkohësisht për të hapur një “itinerar të veprave kryesore”, duke përfshirë Mona Lisa dhe Venus de Milo. Muzeu mund të rihapet plotësisht të mërkurën. Të martën, Louvre është i mbyllur si zakonisht.
Një muze në pezull
Louvre mirëpriti 8.7 milionë vizitorë vitin e kaluar – më shumë se dyfishi i kapacitetit për të cilin u projektua. Edhe me një kufi ditor prej 30,000 vizitorësh, stafi thotë se përvoja është kthyer në një sprovë të përditshme: pushime të pamjaftueshme, banjo të pakta dhe vapë e rënduar nga efekti serë i piramidës prej xhami. Në një memo të brendshme që rrjedhi në media, Presidentja e Louvre, Laurence des Cars, paralajmëroi se pjesë të ndërtesës “nuk janë më të papërshkueshme nga uji”, se luhatjet e temperaturës rrezikojnë artin e çmuar dhe se nevojat bazike të vizitorëve – si ushqimi, tualetet dhe orientimi – janë shumë larg standardeve ndërkombëtare. Ajo e përshkroi përvojën si “një sfidë fizike”. “Ajo që nisi si një mbledhje mujore informacioni, u kthye në një shpërthim kolektiv të frustrimit,” tha Sefian. Bisedimet mes stafit dhe drejtuesve nisën në orën 10:30 dhe vijuan përgjatë ditës. Plani i rinovimit pritet të financohet nga të ardhurat nga biletat, donacione private, fonde shtetërore dhe tarifat e licencimit nga Louvre Abu Dhabi. Çmimet e biletave për vizitorët jashtë BE-së pritet të rriten këtë vit. Por punonjësit thonë se nevojat janë më urgjente se çdo plan 10-vjeçar. Ndryshe nga objekte të tjera madhore në Paris, si Notre-Dame apo Centre Pompidou që po përjetojnë restaurime të mbështetura nga shteti, Louvre mbetet në një gjendje pezull – as i rindërtuar, as funksional plotësisht. Presidenti Macron, që mbajti fjalimin e fitores më 2017 në Louvre dhe e promovoi gjatë Lojërave Olimpike 2024, ka premtuar një muze më të sigurt dhe më modern deri në fund të dekadës. Por deri atëherë, thesari më i madh kulturor i Francës – dhe miliona vizitorët që e vizitojnë – mbeten të bllokuar mes kaosit dhe premtimeve.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
