Holanda ka adoptuar në mënyrë të qetë dhe graduale modelin e javës 4-ditore të punës. Sot, shumë punonjës në këtë vend punojnë vetëm katër ditë në javë, pa ulje page dhe pa rritje të orarit ditor. Por sa i qëndrueshëm është ky model për ekonominë afatgjatë të vendit?
Në disa biznese në Amsterdam, java 4-ditore është aplikuar prej vitesh. Punonjësit vazhdojnë të punojnë 32 orë në javë, me tetë orë në ditë, por kanë një ditë më shumë pushim. Qëllimi kryesor i këtij modeli është përmirësimi i balancës mes jetës personale dhe punës, duke shmangur lodhjen dhe burnout-in profesional. Menaxherët dhe drejtuesit e këtyre kompanive theksojnë se puna nuk është ulur, por është bërë më efikase. Sipas tyre, fokusi është zhvendosur te “punimi më i zgjuar, jo më i gjatë”, duke reduktuar takimet e panevojshme dhe duke përmirësuar organizimin e punës.
Holanda është sot vendi me orët më të pakta javore të punës në Bashkimin Europian. Mesatarja e punës është rreth 32 orë në javë, dukshëm më pak se mesatarja e BE-së prej 36 orësh. Megjithatë, ekonomia holandeze vazhdon të ketë një nga nivelet më të larta të prodhimit për frymë në Europë dhe ndër vendet më të zhvilluara të OECD-së. Kjo vë në pikëpyetje idenë se oraret e gjata janë të domosdoshme për të qenë konkurrues ekonomikisht.
Sidoqoftë, disa ekonomistë paralajmërojnë se produktiviteti në Holandë nuk ka shënuar rritje të ndjeshme gjatë 15 viteve të fundit. Kjo do të thotë se, për të ruajtur standardin e jetesës, vendi duhet ose të rrisë produktivitetin për çdo orë pune, ose të rrisë numrin e personave aktivë në tregun e punës, përfshirë edhe përmes migracionit.
Holanda ka përqindjen më të lartë të punonjësve me kohë të pjesshme në vendet e OECD-së. Pothuajse gjysma e punonjësve punojnë më pak se orari i plotë. Politikat fiskale dhe niveli i taksave, veçanërisht për të ardhurat e mesme, i bëjnë orët shtesë më pak tërheqëse financiarisht. Si rezultat, shumë familje zgjedhin të kenë më shumë kohë të lirë, duke sakrifikuar një pjesë të të ardhurave. Sipas të dhënave zyrtare, tre në katër gra dhe një në katër burra në Holandë punojnë më pak se 35 orë në javë. Sindikatat argumentojnë se një ditë më pak pune ndihmon në rritjen e energjisë, uljen e mungesave për shkak sëmundjeje dhe përmirësimin e mirëqenies së përgjithshme. Po ashtu, kjo qasje mund të ndihmojë që më shumë njerëz të qëndrojnë aktivë në tregun e punës, në vend që të tërhiqen plotësisht.
Lexo edhe: Challenge Fund #Startup Stories- SKAITECH, kompania e parë e dronëve në Shqipëri!
Megjithatë, OECD paralajmëron se ky model përballet me sfida serioze. Popullsia e Holandës, ashtu si në shumë vende të tjera europiane, po plaket. Kjo do të thotë se gjithnjë e më shumë njerëz dalin në pension, ndërsa numri i punonjësve aktivë zvogëlohet. Në një situatë të tillë, një ekonomi me pak punonjës aktivë ka kufij të qartë për rritjen e saj. Një nga mënyrat për të rritur fuqinë punëtore do të ishte rritja e pjesëmarrjes së grave në punë me orar të plotë. Edhe pse punësimi i grave në Holandë është i lartë, më shumë se gjysma e tyre punojnë me kohë të pjesshme, një nivel rreth tre herë më i lartë se mesatarja e OECD-së. Qasja e kufizuar në kujdes të përballueshëm për fëmijët dhe skemat komplekse të taksave e përfitimeve sociale shpesh i dekurajojnë familjet, veçanërisht “punonjëset e dyta” në familje, që të rrisin orët e punës.
Studimet tregojnë se në shoqërinë holandeze ekzistojnë ende norma kulturore konservatore mbi rolin e prindërve, veçanërisht të nënave. Një pjesë e konsiderueshme e popullsisë mendon se nënat me fëmijë shumë të vegjël nuk duhet të punojnë më shumë se një ose disa ditë në javë, ndërsa për baballarët pritshmëritë janë shumë më të larta për punë me orar të plotë. Kjo pabarazi kulturore ndikon drejtpërdrejt në strukturën e tregut të punës.
Sindikatat theksojnë se normalizimi i javës 4-ditore mund të ndihmojë edhe në ngushtimin e hendekut gjinor, duke e bërë punën më të përballueshme për prindërit dhe duke ulur mungesat për arsye shëndetësore apo familjare. Nga ana tjetër, drejtues biznesesh argumentojnë se ky model mund ta bëjë punësimin më tërheqës, veçanërisht në sektorë që vuajnë nga mungesa e fuqisë punëtore, si arsimi dhe shëndetësia. Një organizim më fleksibël i punës mund të rrisë interesin për këto profesione dhe të ndihmojë në ruajtjen e produktivitetit.
Në thelb, modeli i javës 4-ditore në Holandë shihet si një përpjekje për të vendosur mirëqenien dhe cilësinë e jetës në qendër të jetës profesionale. Pyetja kryesore që mbetet është nëse ky ekuilibër mes më pak orëve pune dhe një ekonomie konkurruese mund të ruhet edhe në të ardhmen, përballë plakjes së popullsisë dhe nevojës për rritje të vazhdueshme ekonomike.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
