Për më shumë se një dekadë, industria globale e teknologjisë ka ndjekur me përkushtim thuajse fetar një metrikë të vetme: vëmendjen. Sa më shumë kohë të kalonin njerëzit përpara ekranit, aq më të vlefshëm bëheshin. Ekosisteme të tëra produktesh u ndërtuan mbi këtë logjikë: feed-e të pafundme, doom scrolling dhe nxitje të sjelljes të dizajnuara për të shfrytëzuar mekanizmat e shpërblimit të trurit.
Pasojat tashmë janë të pamohueshme. Ankthi, depresioni, lodhja mendore, vetmia dhe çrregullimet e vëmendjes po kthehen në karakteristikat përcaktuese të epokës sonë digjitale. Edhe pse inteligjenca artificiale po integrohet gjithnjë e më shumë në rutinën e përditshme, shumë përdorues po kuptojnë se kjo teknologji mund t’i përforcojë të njëjtat presione psikologjike, duke nxitur izolimin, varësinë dhe lodhjen emocionale.
Si pasojë, shëndeti mendor, përqendrimi, gjumi, marrëdhëniet reale dhe madje edhe prania njerëzore bazë janë shndërruar në dëme anësore të ekonomisë së angazhimit. Por tani, diçka e pazakontë po ndodh në heshtje: një brez i ri startup-esh po lind, jo për të kapur më shumë vëmendje, por për t’ua kthyer njerëzve atë.
Ky ndryshim po bëhet i dukshëm te kompani si 222 dhe First Voyage, dy sipërmarrje të reja që po ndërtojnë sisteme AI jo për t’i mbajtur njerëzit online, por për t’i rikthyer ata në jetën e tyre reale. Muajin e kaluar, 222 siguroi mbi 10 milionë dollarë financim për të zhvilluar një “lehtësues social” të fuqizuar nga AI, një sistem që synon të reduktojë izolimin social duke hequr barrierat për organizimin e planeve dhe krijimin e lidhjeve reale mes njerëzve. Në të njëjtën periudhë, First Voyage mblodhi 2.5 milionë dollarë në raundin seed, të mbështetur nga a16z speedrun dhe SignalFire, për të zgjeruar aplikacionin e tij shoqërues me AI, Momo Self Care, i cili synon një nga sëmundjet kryesore të epokës digjitale: rënien e vëmendjes. Besart Çopa, themeluesi i startupit First Voyage, që në kohë të hershme ishte kureshtar, i palodhur dhe mendonte si një themelues startup-i.
Dizajnim kundër shpërqendrimit
Me bazë në Washington DC dhe i diplomuar në Georgetown, Besarti u largua nga Shqipëria në moshën 15-vjeçare dhe më pas ndërtoi e shkallëzoi kompani consumer-tech si AnchorFree, Chestr dhe Coachify.AI, e cila arriti 1.5 milionë dollarë të ardhura vjetore të përsëritura. Paralelisht, ai fitoi përvojë në investime pranë Citi Ventures, a16z dhe Antler, përpara se të niste kompaninë e tij aktuale.
Gjatë viteve të fundit, ai ka ndërtuar First Voyage, një kompani teknologjie për konsumatorin, e fokusuar në zhvillimin personal përmes eksperiencave të fuqizuara nga AI. Ky rrugëtim kulmon sot me produktin më të ri: Momo Self Care. “Vizioni i First Voyage dhe i Momo Self Care është i thjeshtë: të kombinojmë personalizimin më të avancuar të AI-së, gamification-in dhe animacionet perfekte për të ndërtuar një produkt që krijon kategori të re,” shprehet Çopa. Momo funksionon si një shoqërues digjital që i shndërron zakonet e përditshme në “misione” të buta dhe magjike. Përdoruesit ndjekin gjumin, fokusin, meditimin, produktivitetin, kohën para ekranit dhe ndërgjegjësimin, duke fituar shpërblime virtuale për qëndrueshmëri. Dizajni është lozonjar, por efekti në sjellje është serioz.
“Ne e bëjmë këtë përmes krijesave mitologjike që ndihmojnë përdoruesit të monitorojnë zakonet, gjumin, fokusin, kohën në ekran dhe shumë më tepër,” shpjegon ai. Deri tani, përdoruesit kanë krijuar mbi 2 milionë detyra, kryesisht të lidhura me produktivitetin, spiritualitetin dhe kujdesin për veten. “Retencioni ynë në ditën 1, 15 dhe 30 është i jashtëzakonshëm. Një tjetër tregues janë mijëra vlerësime pozitive nga përdorues që tregojnë se si Momo i ka ndihmuar në jetën e përditshme. Ndihemi me fat që po ndërtojmë diçka që dhjetëra mijëra njerëz e përdorin çdo ditë për t’i bërë jetët e tyre më të shëndetshme dhe më të lumtura.”
Lexo edhe:Besart Çopa, shqiptari që dëshiron të ndryshojë mënyrën se si Gen Z bën blerje online
Një vijë e qartë në epokën e lidhjes emocionale me AI-n
Ndërsa shoqërimi me AI po shpërthen në platformat consumer, shumë produkte po rrëshqasin drejt marrëdhënieve parasociale dhe varësisë emocionale. First Voyage ka zgjedhur një rrugë krejtësisht të kundërt.
“Njerëzit duhet ta gjejnë varësinë emocionale te komuniteti i tyre – te njerëz të vërtetë – jo te modelet gjuhësore. Aplikacionet që ushqejnë marrëdhënie parasociale vetëm për angazhim janë, sipas nesh, negative për shoqërinë. Në një botë me ‘AI waifus’ dhe përmbajtje boshe, First Voyage dhe Momo janë një antidot,” thekson Çopa. “Ne po përdorim personalizimin e AI-së jo për t’i shpërqendruar më shumë njerëzit online, por për të krijuar eksperienca të këndshme që i ndihmojnë të pasurojnë jetën reale dhe marrëdhëniet e tyre reale, një mision i vogël magjik në një kohë.” Kjo filozofi rezonon fort me Gen Z, një brez i mbingarkuar me përmbajtje, por i nënshërbyer me mjete reale për mirëqenie.
“Gen Z është një nga brezat më të depresionuar. Teknologjia, fatkeqësisht, nuk ka ndihmuar, sepse në vend që t’i inkurajojë njerëzit të veprojnë mbi shqetësimet e tyre, u ofron shpërqendrime të shpejta. Momo është një kundërpeshë ndaj kësaj. Ne përdorim teknologjinë më të fundit për t’i nxitur njerëzit të ndërmarrin veprime të shëndetshme që e dinë se duhet t’i bëjnë, dhe të ndihen krenarë për to.”
Pse investitorët po vënë bast mbi këtë ndryshim
Edhe investitorët po e shohin këtë pikë kthese. “Është e qartë se marrëdhëniet parasociale me karaktere të fuqizuara nga AI do të jenë një nga format kryesore të ndërveprimit me AI-n në të ardhmen. Jemi jashtëzakonisht krenarë që a16z, SignalFire dhe True Global Ventures besuan në vizionin e Momo që në fazat e para,” shprehet Çopa.
Financimi i ri do të përdoret për lançimin e Momo në Android, përmirësimin e mëtejshëm të sistemeve AI dhe animacioneve, si dhe për ambicien më të gjerë për të ndërtuar një brand të fortë consumer në kryqëzimin mes AI-së, dizajnit dhe vetë-përmirësimit.
Në këtë mënyrë, këto investime tregojnë se industria po fillon ta përdorë AI-n jo për të vjedhur vëmendje, por për ta rikthyer atë – për të forcuar lidhjet shoqërore, për të rindërtuar fokusin dhe për të rikuperuar zakonet që teknologjia moderne vetë i ka gërryer. Ironikisht, i njëjti ekosistem që perfeksionoi shpërqendrimin, tani po shet kurën për të.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
