Nga Nadia Elbasani
Tradicionalisht, lufta kërkon mobilizim masiv, tanke dhe mjete të rënda ushtarake, aviacion në gatishmëri dhe gjithëpërfshirje. Gjithçka, në këto kushte, është më e dukshme, demonstrative dhe politikisht e kuptueshme. Ndërsa sot, mjetet kanë ndryshuar. Në një ditë krejt normale në dukje, pa asnjë mobilizim të shtuar, një sistem fluturues pa pilot (dron) mund të shërbejë si pikënisje e menjëhershme agresioni.
Lexo gjithashtu: Kur fushëbeteja zhvendoset në rrjet
Përfshirja e teknologjisë në luftë duket se e ka “modernizuar” këtë të fundit, duke ngritur problematika të reja, të paparashikuara vite më parë. Sulmet e fundit me dronë në Lindjen e Mesme tregojnë qartë këtë transformim. Mungesa e angazhimit të trupave ushtarake e bën procesin më të lehtë për t’u nisur. Në një sulm me tank apo avion me pilot, zinxhiri i vendimmarrjes është i drejtpërdrejtë dhe fizikisht i pranishëm. Me përfshirjen e dronëve, distanca krijon një ndarje psikologjike dhe operative. Vendimi për sulm është i targetuar, por pasoja mund të mos jetë gjithmonë e tillë. Edhe me precizion të lartë, ekziston rreziku i dëmeve kolaterale, duke krijuar efekte terrorizuese për popullsinë civile dhe pasoja që tejkalojnë objektivin fillestar, duke sjellë nxitje të mëtejshme të agresionit ushtarak.
Lexo gjithashtu: Nadia Elbasani: “Privacy Policy”, detyrim për biznesin digjital
Në mënyrë të thjeshtë, dronët kryesorë ushtarakë ndahen në disa kategori:
- Dronë zbulues (ISR – Intelligence, Surveillance, Reconnaissance).
Këta përdoren për mbikëqyrje dhe mbledhje informacioni. Ata nuk janë domosdoshmërisht të armatosur, por krijojnë avantazh strategjik duke ofruar pamje të qarta të terrenit dhe lëvizjeve të kundërshtarit. - Dronë të armatosur (armed UAV)
Janë të pajisur me raketa ose bomba të drejtuara me precizion. Goditja kryhet pas identifikimit të objektivit dhe autorizimit nga zinxhiri komandues. - Dronë “kamikazë” (Loitering munitions)
Këto qëndrojnë në ajër për një periudhë të caktuar derisa të identifikojnë objektivin, më pas përplasen mbi të dhe shpërthejnë. - Dronë me elementë autonomie
Në disa raste, sistemet përfshijnë algoritme që asistojnë në ndjekjen apo stabilizimin e objektivit. Vendimi përfundimtar, teorikisht, mbetet njerëzor, por teknologjia ndërmjetëson procesin.
Edhe pse shtetet duhet të investojnë në sisteme anti-dronë, me radarë të avancuar, inteligjencë artificiale dhe mekanizma neutralizimi apo ndërprerje GPS, këto masa nuk e zhdukin rrezikun, por vetëm e menaxhojnë atë. Çdo pengesë teknologjike gjeneron menjëherë një kundër-teknologji, ndërsa krijimi i një “kupole të përhershme” mbi çdo kilometër territori mbetet praktikisht i pamundur.
Në thelb, teknologjia mund të rrisë nivelin e sigurisë përmes sistemeve mbrojtëse dhe monitorimit të avancuar, por njëkohësisht krijon sfida të reja, duke e bërë më të lehtë ndezjen dhe zbatimin e agresioneve me kosto minimale njerëzore për agresorin.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto