AI po “mbingarkon” Wikipedia-n, pse enciklopedia po u kërkon pagesë kompanive teknologjike - Business Magazine Albania

AI po “mbingarkon” Wikipedia-n, pse enciklopedia po u kërkon pagesë kompanive teknologjike

Themeluesi i platformës thotë se modelet e mëdha gjuhësore kanë qenë duke “goditur rëndë” serverët e Wikipedia-s dhe se kompanitë e inteligjencës artificiale duhet të “kontribuojnë dhe të paguajnë pjesën e tyre që u takon”.

Enciklopedia online Wikipedia ka njoftuar partneritete të reja me kompani teknologjike të inteligjencës artificiale, përfshirë Amazon, Meta dhe Microsoft.

Marrëveshjet janë pjesë e produktit komercial Wikipedia Enterprise, i cili u lejon kompanive të AI-së ripërdorimin dhe shpërndarjen e përmbajtjes së Wikipedia-s për qëllime komerciale dhe teknologjike.

Vitet e fundit, infrastruktura e platformës falas ka qenë nën presion të shtuar, pasi sistemet e inteligjencës artificiale po përdorin gjithnjë e më shumë përmbajtjen e Wikipedia-s për të trajnuar modelet e tyre të të dhënave.

“Kanë qenë duke i rënë serverëve tanë pa pushim. Prandaj i kemi inkurajuar të regjistrohen dhe të përdorin produktet tona ‘enterprise’, që t’u ofrojmë një furnizim të strukturuar me të dhëna,” tha Jimmy Wales, themeluesi i Wikipedia-s.

Fondacioni Wikimedia, organizata jofitimprurëse që qëndron pas Wikipedia-s, është mbështetur kryesisht në donacione nga miliona individë në mbarë botën.

Lexo edhe: YouTube shtrëngon rregullat për adoleshentët, kufizime për Shorts dhe më shumë kontroll për prindërit

Sipas fondacionit, këto donacione publike janë të destinuara për të mbështetur aksesin e lirë të lexuesve në informacion, jo për të subvencionuar zhvillimin komercial të inteligjencës artificiale.

“Njerëzit nuk po dhurojnë për të financuar këto kompani gjigante të AI-së,” tha Wales.
“Mesazhi është i qartë: nuk mund ta shkatërroni faqen tonë. Duhet të vini dhe ta përdorni në mënyrën e duhur.”

Sistemet e automatizuara, si modelet e mëdha gjuhësore (LLM), janë tashmë ndër përdoruesit më të mëdhenj të përmbajtjes së Wikipedia-s, duke ushtruar presion të vazhdueshëm mbi serverët e saj.

“Shumica e burimeve të të dhënave, përfshirë edhe monitorimet që ne vetë kryejmë, tregojnë se njerëzit po mbështeten gjithnjë e më shumë te Wikipedia, në një kohë kur edhe modelet e mëdha gjuhësore dhe mjetet e AI-së po e përdorin atë për të dhënë përgjigje,” tha Maryana Iskander, CEO e Fondacionit Wikimedia.

Platforma e drejtuar nga vullnetarë ka tashmë një marrëveshje me Google, të njoftuar në vitin 2022, si dhe kontrata të tjera me kompani më të vogla të AI-së si Anthropic, Perplexity dhe francezen Mistral AI, si edhe me motorin e kërkimit Ecosia.

Themeluesi i Wikipedia-s thekson se kompanitë e inteligjencës artificiale që mbështeten te përmbajtja e saj duhet të kontribuojnë më shumë në mirëmbajtjen e platformës.

“Po përpiqemi të punojmë me këto kompani për t’u thënë se, nëse po përdorni Wikipedia-n dhe të gjithë kanë nevojë për të, sepse është dije e kuruar nga njerëzit, atëherë duhet të kontribuoni dhe të paguani pjesën tuaj të drejtë të kostos që po na shkaktoni,” përfundoi Wales.

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.

Na Suporto
Business Mag Nr. #41 – Mars 2026

Shqipëria… e brezit që po vjen!

Arsimimi dhe edukimi janë kura që ndal çdo të keqe. Një komb i arsimuar, një komb që investon në rininë e tij, në gjeneratat që i lënë vendin njëra-tjetrës, është padyshim një komb që do të ketë prosperitet dhe stabilitet afatgjatë. Shqipëria ka ende shumë mangësi në këtë aspekt; strukturat arsimore dhe programet edukative të vjetëruara shpesh nuk i përgjigjen kërkesave të kohës dhe tregut të punës. Por diçka ka nisur të lëvizë. Reforma të reja, iniciativa private, bashkëpunime ndërkombëtare dhe, mbi të gjitha, një valë e re entuziazmi tek të rinjtë po krijojnë shenja të qarta optimizmi.

Ky edicion i revistës vë në qendër të vëmendjes pikërisht këtë frymë të re. Në kopertinë kryesore sjellim historitë frymëzuese të pesë adoleshentëve të talentuar, të motivuar, me ambicie të mëdha dhe shpirt luftarak. Ata nuk janë thjesht nxënës të shkëlqyer, por ambasadorët e vërtetë të Shqipërisë të së nesërmes, dëshmi e gjallë se potenciali ynë kombëtar është vital.

Në faqet e brendshme, Bledar Shella, kreu i  bordit të Shoqatës së Bankave të Shqipërisë, na flet hapur për të ardhmen e sektorit financiar, sfidat e digjitalizimit dhe rolin e bankave në mbështetjen e ekonomisë reale. …

See more
Follow us
0