Për presidentin Trump, vetë madhësia e territorit të Groenlandës përbën një pjesë të tërheqjes; ajo është rreth tre herë më e madhe se Teksasi dhe më e madhe se Alaska. Ndërsa përplasja për kontrollin e Groenlandës intensifikohet dhe bashkë me të edhe pyetja nëse aleanca atlantike do të pësojë një plagë vdekjeprurëse; dy realitete të ashpra gjeopolitike kanë dalë në pah.
I pari është se të gjithë anëtarët e Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut (NATO) kanë nëninvestuar për vite me radhë në sigurinë e Arktikut, teksa shkrirja e akullnajave, flotat gjithnjë e më agresive kineze dhe ruse, si dhe kabllot kritike nënujore të komunikimit e kanë kthyer një nga peizazhet më të ftohta të Tokës në një zonë të përshtatshme për një konflikt të rinovuar mes superfuqive.
I dyti është se presidenti Trump nuk ka asnjë synim të kërkojë një zgjidhje të përbashkët për këtë problem që ka vluar për një kohë të gjatë.
Në vend të kësaj, ai ka hapur qëllimisht atë që mund të shndërrohet në çarjen më të madhe në historinë gati 77-vjeçare të aleancës; një çarje që e shtyu zëvendëskancelarin gjerman të deklarojë gjatë fundjavës se vendet europiane “nuk duhet të lejojnë veten të shantazhohen” nga fuqia më e madhe e grupit.
Edhe një nga udhëheqësit e preferuar të Trump, presidenti Alexander Stubb i Finlandës, vendi i të cilit u bashkua me shpejtësi me aleancën pas pushtimit rus të Ukrainës paralajmëroi për një “spirale të rrezikshme në rënie”.
Ajo që e bën këtë krizë njëkohësisht të jashtëzakonshme dhe të panevojshme është fakti se duket se është prodhuar me vetëdije nga Trump. Si pozicion fillestar, ai e ka bërë të qartë se nuk është i interesuar për kompromise diplomatike që pothuajse me siguri do të arrinin objektivat e tij të deklaruara të mbrojtjes: më shumë baza amerikane për të monitoruar lëvizjet detare kineze dhe ruse dhe zgjerimin e projektit të tij ende embrional të mbrojtjes raketore, “Golden Dome”.
Ai nuk ka treguar deri tani asnjë interes për të kërkuar rrugëdalje diplomatike apo partneritete mbrojtjeje të llojit që NATO ka kultivuar prej kohësh. Çdo herë që europianët ofrojnë zgjidhje, gjithçka përveç pronësisë së drejtpërdrejtë amerikane të territorit danez, Trump i refuzon ato, duke kërkuar të gjitha 836 mijë milje katrore të Groenlandës, edhe pse pjesa më e madhe e saj është e mbuluar nga akulli.
Në fakt, vetë madhësia duket se është pjesë e joshjes. Fakti që shumica e territorit është e pabanueshme nuk duket se e shqetëson zotin Trump. Është çmimi përfundimtar i pasurive të paluajtshme: një territor rreth tre herë më i madh se Teksasi dhe më i madh se Alaska, e cila ka “vetëm” rreth 665 mijë milje katrore.
Nëse Trump ia del mbanë, ai do të ketë realizuar blerjen më të madhe territoriale në historinë amerikane, madje më të madhe se negociata e sekretarit të Shtetit William H. Seward në vitin 1867, kur bleu Alaskën nga Rusia për rreth dy cent për akër.
Për të rritur presionin ndaj Danimarkës dhe aleatëve të saj europianë, Trump ka përdorur me shpejtësi armën e tij të preferuar të shtrëngimit ekonomik: tarifat. Një vit pas fjalimit të tij inaugurues, ku paralajmëroi se “asgjë nuk do ta ndalojë” axhendën “America First”, ai është shfaqur i painteresuar për mundësinë e shpërbërjes së aleancës ushtarake më efektive të historisë moderne për të kënaqur kërkesën e tij për Groenlandën.
Megjithatë, ai ka një alternativë më të lehtë. Një traktat mes Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës, i nënshkruar në vitin 1951 në fund të administratës Truman, i jep SHBA-së të drejta të gjera për të rihapur rreth 16 baza ushtarake që dikur kishte në Groenlandë.
Ato u mbyllën sepse Uashingtoni mendonte se epoka e konkurrencës strategjike për Arktikun kishte përfunduar me kolapsin e Bashkimit Sovjetik. Nuk donte të paguante për baza të ngrira. Kështu, ato u lanë në mëshirë të erërave dhe akullit. Një vizitë verën e kaluar në disa prej këtyre objekteve tregoi se dimrat e gjatë të Groenlandës kishin thyer dritaret e ndërtesave dhe qendrave komanduese. Pistat ishin copëtuar dhe të mbuluara nga bimësia.
Por për disa miliardë dollarë shumë më pak sesa do të kushtonte blerja e Groenlandës, Shtetet e Bashkuara kanë të drejtën të ndërtojnë porte të thella, pista të gjata, stacione radarësh dhe baza për interceptorë të mbrojtjes raketore. Thjesht nuk e kanë kërkuar. Siç e tha me ironi një zyrtar i lartë danez, vendi është gati të thotë po, çka mund të shpjegojë pse zoti Trump nuk dëshiron ta hapë këtë çështje.
Kur u pyet në një intervistë për The New York Times më herët këtë muaj se çfarë do të ndodhte nëse do t’i duhej të zgjidhte mes ambicieve territoriale dhe ruajtjes së aleancës, ai u përgjigj thjesht: “Mund të jetë një zgjedhje.”
“Pronësia është shumë e rëndësishme,” tha ai. “Sepse kjo është ajo që unë mendoj se është psikologjikisht e nevojshme për sukses.”
I pyetur për mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake, ai u përgjigj: “Nuk mendoj se do të jetë e nevojshme.”
Heather Conley, studiuese në American Enterprise Institute dhe eksperte e politikave të mbrojtjes në Arktik, vuri në dukje se çështjet strategjike që zoti Trump ngriti janë të justifikuara, edhe pse kërkesa për pronësi mbetet e pakuptueshme.
“Arktiku shkurton distancat, qoftë për raketat, nëndetëset, anijet detare apo kabllot nënujore,” tha ajo. “Dhe teksa Arktiku po transformohet në kuptimin mjedisor, po shohim shumë më tepër aktivitet ekonomik.”
Trump, megjithatë, e ka fryrë urgjencën e kërcënimit, duke e paraqitur sikur Kina dhe Rusia janë gati të marrin territorin. Por Kina, vuri në dukje zonja Conley, po kryen kryesisht kërkime shkencore akustike të dobishme për gjurmimin e nëndetëseve si dhe miniera në det të thellë. Dhe “tani NATO, pikërisht për shkak të kësaj, më në fund po rrit stërvitjet dhe praninë e saj”.
Asgjë nga këto nuk përputhet me narrativën e zotit Trump, e cila është bërë gjithnjë e më e zhurmshme dhe urgjente. Fillimisht, europianët menduan se ai thjesht po bënte zhurmë, ose po aplikonte rregullat e botës së pasurive të paluajtshme në Nju Jork pozicione maksimaliste, kërcënime për të negociuar një marrëveshje më të mirë.
Por pak para inaugurimit, zoti Trump deklaroi në një konferencë shtypi në Mar-a-Lago se mund të konsideronte përdorimin e forcës për të fituar Groenlandën dhe Kanalin e Panamasë, për të cilin ka kërkuar rikthimin nën kontroll amerikan.
Lexo edhe: 4 mënyra si Trump kërkon ta bëjë Amerikën më të përballueshme. A do të funksionojnë?
Tensionet u qetësuan për një kohë. Por me ringjalljen e tyre, udhëheqësit europianë shpallën një sërë hapash që, sipas tyre, do të plotësonin kërkesat e zotit Trump pa dorëzuar territorin.
Ata nisën zgjerimin e “pranisë ushtarake” të NATO-s në dhe rreth Groenlandës, përfshirë komponentë ajrorë, detarë dhe tokësorë. Danimarka ka rritur ndjeshëm shpenzimet ushtarake, pavarësisht pretendimit të zotit Trump se aftësitë ushtarake të vendit kufizohen në “dy sajë me qen”.
Protestat nga danezët dhe nga pjesa tjetër e Europës për rëndësinë e ruajtjes së sovranitetit duket se e kanë shtyrë zotin Trump të ngulë këmbë edhe më fort. Të shtunën, presidenti francez Emmanuel Macron e krahasoi në mënyrë të tërthortë presionin e Trump për shitjen e Groenlandës me pushtimin rus të territoreve të Ukrainës.
Tani europianët dhe amerikanët po flasin paralelisht dhe po krijojnë kushtet për një përplasje të mundshme.
Kur disa fuqi europiane thanë se do të dërgonin një grup simbolik ushtarak në Groenlandë, zoti Trump e interpretoi menjëherë si përpjekje për të penguar çdo marrje të armatosur nga Shtetet e Bashkuara. (Ai nuk e kishte gabim, por ishte më tepër një prani simbolike sesa një forcë serioze mbrojtëse.)
Më pas, Trump deklaroi se “çdo gjë më pak” se shitja e gjithë Groenlandës SHBA-së “është e papranueshme”.
Pastaj erdhën tarifat, të bazuara në një deklaratë presidenciale për një “emergjencë” ende të papërcaktuar.
Gjatë fundjavës, një ambasador europian në Uashington tha se ai dhe kolegët e tij kishin frikë nga drejtimi që mund të merrte situata: Europa do të vendoste kundër-tarifa dhe zoti Trump, sipas tij, mund të kërcënonte largimin nga NATO ose të njoftonte se nuk do të mbronte asnjë vend të aleancës që do ta kundërshtonte për Groenlandën.
Megjithatë, zyrtarët europianë thonë se nuk mund të tërhiqen.
“Në Groenlandë, një territor autonom brenda Mbretërisë së Danimarkës, europianët kanë një përgjegjësi të veçantë,” tha zoti Macron para forcave franceze të mbrojtjes të dielën. “Ky territor i përket Bashkimit Europian dhe është gjithashtu territori i njërit prej aleatëve tanë në NATO.”
Ajo që ai nuk tha është se çfarë planifikon të bëjë, nëse zoti Trump nuk pranon asgjë më pak se një dorëzim territorial të imponuar.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
