Një numër gjithnjë e më i madh të dhënash tregon se 70% e Gjeneratës Z (të lindur mes viteve 1997–2012) përjetojnë stres financiar aq të madh sa u prish gjumin, duke i detyruar të mbështeten tek mekanizma pasivë përballimi si qëndrimi në shtrat për orë të tëra (“bed rotting”) apo përdorimi i tepërt i telefonit, në vend që të ndjekin strategji aktive për menaxhimin e financave.
Një studim i Amerisleep (2025) thekson se pothuaj gjysma e amerikanëve lidhin gjumin e dobët me ankthin financiar, ku më të prekurit janë të rinjtë e Gjeneratës Z: 69% prej tyre qëndrojnë zgjuar natën duke u shqetësuar për çmimet në rritje, qiratë dhe pasigurinë në punë. Ky fenomen lidhet me një panoramë më të gjerë: 50–70% e Gen Z raportojnë shqetësime ekstreme për mungesën e fondeve, duke përmendur si arsye kryesore borxhin studentor, pagat e ngrira dhe valët e shkurtimeve të korporatave. Mbi 60% e Gen Z punojnë në disa vende pune ose “side hustles” për të mbyllur muajin, por përsëri 63% pranojnë se u mbarojnë paratë çdo muaj, dhe gati gjysma mbështeten tek familja për të përballuar shpenzime bazë si qiraja apo ushqimi. Borxhi mesatar studentor për këtë brez arrin në 94,101 $, shumë më i lartë se ai i brezit millenial (59,181 $). Kjo situatë ndikon drejtpërdrejt tek shëndeti: 47% e Gen Z thonë se gjumi i tyre është përkeqësuar që nga fillimi i vitit 2025, duke e lidhur me inflacionin dhe pasiguritë e politikave tregtare. Për të përballuar këtë stres, shumë të rinj i drejtohen zakoneve pasive. Në një sondazh të Amerisleep (2025), 37% e Gen Z pranuan se “bed rot” – qëndrimi në shtrat për orë të tëra – është mënyra e tyre për t’i shpëtuar ankthit financiar, ndërsa 57% përdorin rrjetet sociale ose televizorin për t’u shpërqendruar.
Lexo edhe:Britania e Madhe prezanton ID digjitale të detyrueshme
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se këto sjellje vetëm e përkeqësojnë problemin: koha e zgjatur para ekranit dhe oraret e çrregullta të gjumit ndikojnë negativisht në shëndetin mendor, duke krijuar një “cikël vicioz” të stresit dhe gjumit të dobët. Pavarësisht sfidave, një pjesë e Gen Z po ndërmarrin hapa për të përmirësuar qëndrueshmërinë financiare. Sipas studimit Better Money Habits (Bank of America, 2025), 72% e Gen Z po punojnë aktivisht për shëndetin e tyre financiar, duke automatizuar kursimet dhe duke diversifikuar burimet e të ardhurave. Megjithatë, vetëm 25% kontribuan në fonde pensioni vitin e kaluar, dhe 55% nuk kanë kursime emergjente për të mbuluar tre muaj shpenzime. Ekspertët sugjerojnë zgjidhje praktike si:
-
vendosja e një “dritareje shqetësimi” gjatë ditës për të menduar mbi financat,
-
kufizimi i kohës para ekranit përpara gjumit,
-
dhe ndërtimi i qëllimeve të vogla e të arritshme, si krijimi i një fondi emergjent.
Një studim i McKinsey zbuloi se Gen Z raporton nivelin më të ulët të shëndetit mendor krahasuar me çdo brez tjetër, ku 38% përjetojnë një “krizë të mesjetës” të parakohshme si pasojë e pasigurive ekonomike. Rrjetet sociale e përkeqësojnë këtë realitet, duke ushqyer konsumizmin dhe krahasimin e vazhdueshëm me jetë luksoze e të kuruara që shfaqen online. Ndërkohë që 61% e Gen Z e konsiderojnë mirëqenien financiare pjesë të kujdesit për veten, barrierat strukturore si çmimet e larta të banesave dhe pagat e ulëta mbeten pengesa serioze.
Të dhënat tregojnë një brez që po përballet me presione ekonomike të papara më parë, ndërsa kërkon mënyra për të balancuar stabilitetin financiar dhe mirëqenien mendore. Ekspertët këshillojnë veprime individuale si buxhetimi dhe edukimi financiar, por theksojnë gjithashtu nevojën për reforma sistemike që të adresojnë shkaqet themelore të stresit.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
