Po e sheh kalendarin dhe duket si një lojë Tetris që ka dalë jashtë kontrollit. Çdo hapësirë e lirë është mbushur. Një kafe me miqtë, detyra shtesë në punë, vullnetarizëm, ndihmë për kushëririn që po shpërngulet, edhe një “Zoom i shpejtë”. Të pëlqen fakti që njerëzit mendojnë për ty. Por një vonesë treni larg, je në prag të një shpërthimi nervor.
Fillon të bësh llogaritë. Nëse zgjohem një orë më herët. Nëse u përgjigjem email-eve ndërsa ha. Nëse e kaloj drekën. Në letër, pothuajse funksionon. Deri në momentin kur jeta reale ndërhyn. Një fëmijë sëmuret, takimi zgjatet, trafiku shkatërron planin tënd perfekt. Nuk do të zhgënjesh askënd, sidomos veten. Por trupi yt ndihet si një telefon që nuk kalon kurrë mbi 9% bateri. Fillon të pyesësh veten: kur u kthye “të qenit i/e besueshëm/e” në “të mos thuash kurrë jo”? Dhe pastaj, një ditë, ndodh diçka e vogël që ndryshon gjithçka.
Pse vazhdojmë të themi “po” kur trupi po bërtet “jo”
Imagjino të premten pasdite në një zyrë të hapur. Menaxheri afrohet dhe të pyet nëse mund të hedhësh “vetëm një sy” mbi një projekt tjetër. Një koleg të shkruan për ndihmë “vetëm këtë herë”. Telefoni ndizet me mesazhin e grupit familjar: kush do ta organizojë ditëlindjen e radhës? Goja jote thotë “po” para se truri të ketë kohë të mendojë. Po premton diçka që versioni yt i së ardhmes do ta paguajë shtrenjtë. Dhe ka edhe një ndjesi të vogël kënaqësie kur dikush thotë: “E dija që mund të mbështetesha te ti.” Ajo ndjesi është e fuqishme. Dhe krijon varësi. Teprimi me angazhimet rrallë fillon me një vendim dramatik. Është një pikim i ngadaltë i shumë “po”-ve të vogla, shpesh i lidhur me identitetin. Ndoshta e sheh veten si personi ndihmues, performuesi i lartë, miku që gjithmonë gjendet aty. Të thuash jo ndihet si tradhti ndaj asaj historie. Poshtë kësaj fshihet edhe një frikë e heshtur: nëse them jo, a do të më kërkojnë herën tjetër? A do të dukem i/e vështirë, dembel/e, egoist/e? Kështu, zgjedh rehati afatshkurtër (pa siklet, pa konflikt) në këmbim të lodhjes afatgjatë.
Si të thuash “jo” pa djegur ura apo reputacionin tënd
Ndryshimi i parë i vërtetë nuk është një frazë magjike. Është një pauzë e vogël. Në vend që të përgjigjesh menjëherë, i jep vetes kohë. Një “Ta shikoj çfarë kam këtë javë dhe të kthehem pasdite” mund të të kursejë ditë pendese. Ajo pauzë i lejon trurit racional të hyjë në bisedë. Mund të shohësh orët reale, energjinë, prioritetet. Ndoshta kupton që mund të ndihmosh – por në një mënyrë më të kufizuar. Ose që duke thënë po, diçka tjetër e rëndësishme do të shtyhet mënjanë. Shumë njerëz mendojnë se vendosja e kufijve do të thotë të bëhesh i/e ftohtë. Në realitet, zakonisht tingëllon e butë dhe konkrete:
- “Nuk mund ta marr të gjithë raportin, por mund ta rishikoj për 20 minuta nesër.”
- “Do më pëlqente të takohemi, por jam i/e lirë për një telefonatë 30-minutëshe javën tjetër, jo këtë fundjavë.” Marrëdhënia mbetet e paprekur. Edhe shëndeti yt mendor gjithashtu.
Një nga zakonet më të këqija është t’u përgjigjesh kërkesave nga faji. Merr mesazhin për mbledhje fondesh, kolegun në panik, fqinjën që kërkon transport. Ndihesh keq edhe duke menduar të thuash jo, prandaj thua po vetëm që ndjesia të zhduket. Kjo është shumë njerëzore. Dhe në ditë të vështira, mund të përfundosh duke u zemëruar me personin tjetër, edhe pse ai/ajo shpesh nuk ka asnjë ide se si duket java jote. Ata thjesht po pyesin. Ajo që është nën kontrollin tënd është historia që i tregon vetes për kuptimin e “jo”-së.
Në vend të “Nëse them jo, jam mik i keq”, provo: “Nëse i them po kësaj, çfarë po i them jo diku tjetër?” Ndoshta gjumit. Ndoshta kohës me fëmijët. Ndoshta asaj ore të qetë që doje ta përdorje për të lexuar, për t’u ushtruar, ose thjesht për të mos bërë asgjë. Le të jemi të sinqertë: askush nuk e bën këtë analizë çdo ditë. Por ta bësh edhe një herë në javë ndryshon ndjeshëm atë që pranon.
Ta mbrosh kohën tënde, jo ta justifikosh
Ndodh një ndryshim i madh kur fillon ta trajtosh kohën si një burim të kufizuar, jo si një llastik që shtrihet pafund. Një ushtrim i dobishëm është ta hartosh javën me blloqe: gjumë, punë, udhëtime, detyra bazë, familje, pushim. Ajo që mbetet është kapaciteti yt real – jo versioni ideal në kokën tënde. Kur e sheh të shkruar, kupton pse të dielën në mbrëmje ndihesh i/e shteruar. Fillon të dallosh kush dhe çfarë e pushton vazhdimisht hapësirën që kishe rezervuar në heshtje për veten. Nga aty, “jo”-ja jote nuk është refuzim i njerëzve. Është respekt për realitetin e ditës sate.
Kjo i bën bisedat më të lehta.
“Tani jam shumë i zënë” është e paqartë dhe fton negociim.
“Kam dy mbrëmje në javë pa teknologji dhe nuk planifikoj asgjë atëherë” është e qartë.
Nuk je thjesht shumë i zënë për këtë person. Po ndjek një parim që vlen edhe për ty.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
