“Nuk ka asnjë dyshim,” deklaroi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, gjatë ceremonisë së shortit final të Kupës së Botës FIFA këtë muaj: loja që amerikanët e quajnë soccer “është football”, dhe Shtetet e Bashkuara duhet të “gjejnë një emër tjetër” për Ligën Kombëtare të Futbollit Amerikan (NFL).
Kontradikta ishte e dukshme. Kreu i doktrinës “America First” pranoi se të paktën një shembull i përjashtimësisë amerikane – sado trivial – “nuk ka shumë kuptim” dhe sugjeroi që edhe sporti më i njohur vendas në SHBA duhet të përshtatet me standardet globale.
Pas kësaj deklarate fshihej interesi personal. Kupa e Botës vitin e ardhshëm do t’i ofrojë Trump-it një skenë të madhe, të ndritshme dhe – duke gjykuar nga krijimi i fundit i një “çmimi paqeje” nga FIFA enkas për të – mjaft të gatshme për ta ushqyer nevojën e tij për vëmendje dhe lavdërim. Por në lidership, shpesh motivimi ka më pak rëndësi sesa rezultati. Dhe pikërisht këtu qëndron mundësia.
Edhe nëse Trump nuk është i interesuar të ndërtojë një rend botëror më të drejtë, interesi i tij personal mund të shfrytëzohet për ta çuar përpara një rend të tillë. Ka disa fusha ku SHBA-ja mund të jetë e gatshme të luajë sipas rregullave të reja globale, duke nxitur transformime që përfitojnë të gjithë.
Lexo edhe:Energjia do të vendosë garën e Inteligjencës Artificiale
Së pari, administrata Trump e njeh nevojën për reforma financiare ndërkombëtare dhe, sipas Strategjisë së re të Sigurisë Kombëtare, synon t’i udhëheqë ato. Qëllimi i Trump-it është ruajtja dhe zgjerimi i dominimit financiar amerikan, duke u siguruar që institucionet financiare ndërkombëtare t’i shërbejnë interesave të SHBA-së. Por shtyrja përpara e reformës së peshave të votimit në FMN dhe një emetim i ri i të Drejtave Speciale të Tërheqjes (SDR) mund, njëkohësisht, të forcojë rolin e dollarit si monedhë rezervë dhe të hapë rrugë për konkurrencë më të shëndetshme globale.
Së dyti, administrata pranon se siguria energjetike përfshin edhe energjinë bërthamore. Retorika “drill, baby, drill” mund të tingëllojë primitive, por plani për dominim energjetik – përfshirë projektet bërthamore të mbështetura nga SHBA-ja në Afrikë – hap rrugën për një zgjidhje shtesë ndaj burimeve të rinovueshme: reaktorët bërthamorë modularë të vegjël (SMR). Bota ka nevojë urgjente për energji të pastër, të qëndrueshme dhe të besueshme, dhe SMR-të amerikane mund ta ofrojnë këtë. Por që kjo teknologji të shërbejë si e mirë publike globale, G20 duhet të vendosë standarde të qarta sigurie dhe kontrolli eksporti.
Së treti, në vend që të luftojë të ardhmen duke ndaluar monedhat digjitale, Trump po përpiqet ta dominojë atë, siç tregon edhe ligji GENIUS për stablecoin-et amerikane. Duke përdorur presidencën e G20-s për të vendosur standarde të përbashkëta për monedha digjitale transparente dhe të mbështetura nga asete reale, SHBA-ja mund të sigurojë që këto instrumente të funksionojnë brenda kornizave të rregulluara dhe jo në tregje të errëta.
Së katërti, Trump është i vendosur ta ruajë dominimin amerikan në inteligjencën artificiale. Strategjia aktuale, që synon heqjen e çdo rregullimi që mund të pengojë inovacionin, injoron një rrezik kyç: fragmentimin. Nëse ekosistemi global i AI-së copëzohet në blloqe konkurruese, dominimi i kujtdo do të jetë i kufizuar. Përmes promovimit të “ndërveprueshmërisë me besim të lartë” në G20, SHBA-ja mund të balancojë hapjen me sigurinë dhe të shmangë ndarjen e ekonomisë digjitale globale.
Së pesti, në vend të një gare kaotike për mineralet kritike, administrata thekson ndërtimin e rrjeteve të qëndrueshme të furnizimit. Përmes marrëveshjeve “investim për akses” me partnerë në Afrikë dhe Amerikën Latine, SHBA-ja mund të sigurojë zinxhirë furnizimi pa përsëritur modelet shfrytëzuese të së kaluarës koloniale. Nëse kjo sjell më shumë infrastrukturë, vende pune dhe të ardhura në vendet partnere, përfitimi amerikan do të jetë edhe më i madh.
Ka edhe fusha të tjera ku, me një riformulim të zgjuar, komuniteti global mund të ndikojë qëndrimin e administratës Trump. Ndihma e jashtme amerikane është shkurtuar ndjeshëm, por ajo mund të ndërtojë tregje për eksportet amerikane, të forcojë zinxhirët e vlerës dhe të ulë presionin e migracionit. Kjo nuk është bamirësi – është një investim me kthim.
Në të njëjtën mënyrë, refuzimi i politikave klimatike mund të rishikohet. Falë trashëgimisë së saj teknologjike, SHBA-ja është më e pozicionuar të fitojë në prodhimin e pastër sesa në industrinë e lirë dhe ndotëse. Një mekanizëm i drejtë i rregullimit kufitar të karbonit, i mbështetur nga bashkëpunimi i G20-s për matjen e emetimeve, do t’i lejonte SHBA-së të shfrytëzonte avantazhin e saj konkurrues.
Madje, mund të gjendet një terren i përbashkët edhe për luftën kundër financave të paligjshme dhe “tregjeve në hije”. Pakënaqësia ndaj elitave ekonomike ka ushqyer rritjen e populizmit dhe ka krijuar një dobësi politike për Trump-in përpara zgjedhjeve të ardhshme. Rregullimi i flukseve ndërkufitare të kapitalit do të rriste besimin në kapitalizmin global dhe do të mbronte kursimtarët amerikanë nga krizat e jashtme.
Së fundi, refuzimi i rolit tradicional të SHBA-së si “siguruesi i fundit” i botës mund të shndërrohet në mbështetje për një arkitekturë globale sigurimi, të financuar përmes ndarjes së rrezikut dhe të koordinuar nga G20. Një sistem i tillë do të shpërndante barrën e goditjeve sistemike, pa ia hequr SHBA-së rolin drejtues.
Ky është, pa dyshim, një skenar optimist, ndoshta edhe idealist. Viti i ardhshëm mund të sjellë një presidencë të G20-s të udhëhequr nga inate dhe pa vizion global. Por nëse Trump përqafon qoftë edhe disa nga këto mundësi, njeriu që sugjeroi riemërtimin e futbollit amerikan mund të përfundojë duke rishkruar rregullat e ekonomisë globale.
Vera Songwe është studiuese e lartë jo-rezidente në Brookings Institution. Ajo është themeluese dhe kryetare e Liquidity and Sustainability Facility, si edhe bashkë-kryetare e Expert Review on Debt, Nature, and Climate.
Copyright: Project Syndicate, 2025.
www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
