Zhvillimet moderne në teknologji kanë rindezur interesin për mënyrën se si qytetërimet e lashta menaxhonin informacionin. Një studim i publikuar në revistën Computer and Information Science sugjeron se Perandoria Inka mund të ketë përdorur një nga format më të hershme të “sistemit kompjuterik” në histori.
Lexo gjithashtu: Jo më i zëshmi, por më i mençuri, pse qetësia po fiton në startup-e?
Quipu, sistemi i nyjeve që ruante informacion
Në qendër të këtij diskutimi është quipu, një sistem i përbërë nga litarë me nyje, ngjyra dhe drejtime të ndryshme. Ai përdorej për të regjistruar të dhëna si numra popullsie, taksa dhe informacione administrative.
Studiuesit argumentojnë se mënyra e organizimit të të dhënave në quipu mund të shihet si një formë e hershme e kodimit të informacionit, duke e krahasuar atë në mënyrë konceptuale me sistemet moderne të përpunimit të të dhënave.
Megjithatë, kuptimi i saktë i shumë prej këtyre strukturave mbetet ende i paqartë, dhe jo të gjithë studiuesit bien dakord me interpretimin e tij si “kompjuter”.
Qëllimi kryesor i kërkimit nuk është deshifrimi i çdo quipu-je, por kuptimi i mënyrës si organizoheshin dhe përpunoheshin të dhënat në një sistem para-digjital.
Nga Inkat te kompjuterët kuantikë
Paralelisht me këto diskutime historike, bota teknologjike po përballet me një tjetër revolucion: kompjuterët kuantikë.
Sipas paralajmërimeve nga Google, këto makina mund të arrijnë deri në pikën ku do të jenë në gjendje të thyejnë sistemet aktuale të enkriptimit brenda dekadës së ardhshme.
Kjo pikë kritike, shpesh e quajtur “Q Day”, i referohet momentit kur një kompjuter kuantik mund të deshifrojë kodet që sot mbrojnë të dhënat digjitale në internet.
Një rrezik për sigurinë digjitale
Ekspertët e sigurisë theksojnë se kompjuterët kuantikë përfaqësojnë një sfidë serioze për kriptografinë moderne, përfshirë nënshkrimet digjitale dhe sistemet e enkriptimit.
Për këtë arsye, po shtyhet gjithnjë e më shumë adoptimi i kriptografisë post-kuantike, një metodë e re mbrojtjeje e projektuar për t’i rezistuar fuqisë së kompjuterëve të ardhshëm.
Nga litarët e Inkasve te kodet kuantike
Nga quipu-t e thjeshta të Perandorisë Inka deri te kompjuterët kuantikë të sotëm, historia e përpunimit të informacionit tregon një vijë të gjatë evolucioni: nga sistemet manuale të regjistrimit, te algoritmet dhe më pas te teknologjitë që sfidojnë vetë kufijtë e sigurisë digjitale.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
