Një studim i ri ka zbuluar se ndërtuesit e një dhome të madhe prej guri në jug të Spanjës, të cilët e ndërtuan këtë monument gati 6,000 vjet më parë, kishin një njohuri të avancuar në fizike, gjeometri, gjeologji dhe parime arkitekturore. Ky studim, i publikuar më 23 Gusht në Science Advances, përdori të dhëna nga një skaner lazer me rezolucion të lartë dhe foto dhe diagrame të pabotuara nga studime dhe gërmime të mëparshme për të rindërtuar procesin e ndërtimit të monumentit të njohur si Dolmeni i Mengës.
Dolmeni i Mengës, i ndërtuar rreth 1,000 vjet përpara rrethit të madh të gurëve në Stonehenge të Mbretërisë së Bashkuar, ka përdorim të teknikave të ndërtimit që kërkonin një nivel të ngjashëm inxhinierik. “Këta njerëz nuk kishin plane ndërtimi mbi të cilat të punonin, as ndonjë përvojë të mëparshme në ndërtimin e diçkaje të tillë,” thotë bashkautori i studimit, Leonardo García Sanjuán, një arkeolog në Universitetin e Seviljes në Spanjë. “Megjithatë, ata kuptonin se si të vendosnin së bashku blloqe të mëdha guri me një precizion që do të mbante monumentin të paprekur për gati 6,000 vjet.”
Për ndërtimin e dolmenit, ndërtuesit transportuan 32 blloqe të mëdha guri rreth një kilometër larg dhe i përdorën për të formuar muret, pilierët dhe çatinë e një dhome masive që ka përmasa rreth 28 metra gjatësi, 6 metra gjerësi dhe 3.5 metra lartësi. Blloku më i madh, një nga kapakët që formon pjesën e çatisë, është 8 metra i gjatë dhe peshon rreth 150 ton. Për krahasim, guri më i madh i përdorur për ndërtimin e Stonehenge peshon rreth 30 ton.
Transportimi i këtyre blloqeve të mëdha në vendin e ndërtimit pa i thyer ato ka kërkuar kujdes të veçantë, veçanërisht me rëra të buta që janë përdorur për çatinë. Studiuesit sugjerojnë se kjo mund të jetë bërë duke përdorur shina të ndërtuara me dru për të reduktuar fërkimin gjatë tërheqjes së gurëve, një teknikë e ngjashme me atë që ndërtuesit e Stonehenge mendohet të kenë përdorur. Një tjetër detyrë që kërkonte precizion dhe aftësi ishte futja e pllakatave të ngritura në gropat e skalitur 1.5 metra të thella në shkëmb. Skanimet me lazer zbuluan se ndërtuesit kanë përdorur pesha dhe litarë për të lëvizur pllakatat e ngritura me kujdes në gropat përkatëse, duke i pozicionuar ato në kënde të sakta me shkallë milimetri. Gjatë këtij procesi, gurët u skalitën në mënyrë që të ndihmonin në lidhjen e tyre me gurët fqinjë kur pesha dhe litarët të hiqeshin.
Lexo edhe: Albania Unlocked – Sekreti pas suksesit të bizneseve shqiptare në turizëm
Michael Parker Pearson, një arkeolog në Universitetin e Londrës, shprehet: “Kam qenë gjithmonë i mahnitur nga aftësitë inxhinierike të nevojshme për të ndërtuar këtë dolmen. Ky dokument zbulohet se sa me precizion është bërë kjo, me një vëmendje të jashtëzakonshme ndaj dimensioneve dhe këndeve.” Ai shton se njohuritë e prehistorisë mbi fizikën dhe gjeometrinë kanë rezultuar në një “monument super të fortë”. “Është një gjë që ne e shohim në Stonehenge një mijë vjet më vonë.”
Pavarësisht se Dolmeni i Mengës ndodhet në një zonë të prirur ndaj tërmeteve, pas gati 6,000 vjetësh, ndërtimi prej gurësh është ende i sigurt dhe i ngjeshur. “Këta njerëz vërtet dinin se çfarë bënin,” përfundon García Sanjuán.
doi: https://doi.org/10.1038/d41586-024-02776-w
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
