Për më shumë se 20 vjet, smartphone-i ka qenë telekomanda e jetës sonë të përditshme. Ai zëvendësoi kamerat, hartat, MP3 player-at dhe madje edhe portofolin. Sot, disa nga emrat më me ndikim në teknologji po argumentojnë se epoka e tij po shkon drejt fundit dhe se vala e radhës e pajisjeve do të jetë edhe më pranë trupit tonë, ose, sipas disa vizioneve, edhe brenda tij.
Elon Musk, Bill Gates dhe Mark Zuckerberg ndajnë një bindje të përbashkët: drejtkëndëshi prej xhami që mbajmë në dorë nuk do të përcaktojë përgjithmonë kompjuterizimin personal. Ata flasin për ndërfaqe truri, “lëkurë inteligjente” dhe ekrane që mbahen në fytyrë si pasardhësit e epokës së iPhone-it. Afatet kohore ndryshojnë, bastet teknologjike përplasen, por ideja është e njëjtë: smartphone-i është një fazë kalimtare, jo destinacioni final.
Në këtë panoramë, qëndron pothuajse i vetëm në nivelin e tyre Tim Cook. Kreu i Apple nuk mohon ndryshimin, por e sheh të ardhmen si bashkëjetesë, jo si zëvendësim. Sipas tij, smartphone-i ka ende shumë hapësirë për evolucion dhe Apple synon ta mbajë në qendër të një ekosistemi më të gjerë pajisjesh.
Vizioni “post-smartphone”: tre rrugë të ndryshme
Elon Musk dhe ndërfaqja tru-kompjuter
Vizioni i Musk nuk mbështetet fare te ekranet. Përmes Neuralink, ai po zhvillon ndërfaqe që lejojnë kontrollin e pajisjeve digjitale drejtpërdrejt me aktivitetin e trurit. Projekti tashmë po testohet te pacientë që kanë humbur aftësi motorike, duke u mundësuar të lëvizin kursorin ose të shkruajnë vetëm me sinjale nervore.
Musk e zgjeron këtë përdorim mjekësor në një skenar më të gjerë: një botë ku mesazhet, shfletimi dhe ndërveprimi me softuerin bëhen vetëm me mendim, pa pasur nevojë për pajisje fizike.
Në këtë narrativë, smartphone-i duket i ngathët: pse të prekësh xhamin, kur truri mund të japë komandën direkt?
Por ky vizion hap dilema serioze etike dhe rregullatore. Implantet kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale, monitorim afatgjatë dhe mbrojtje ekstreme të të dhënave. Edhe nëse teknologjia provohet e sigurt për raste terapeutike, shtrirja te përdoruesit e shëndetshëm mbetet një hap që shoqëritë dhe institucionet mund ta kundërshtojnë fort.
Lexo edhe:Sam Altman ofron 555 mijë dollarë për rolin më ekstrem në OpenAI
Bill Gates dhe tatuazhet inteligjente
Ndryshe nga Musk, Bill Gates sheh potencialin te lëkura, jo te kafka. Ai ka folur për “tatuazhe elektronike”: shtresa shumë të holla, fleksibël, të pajisura me nanosensorë. Ato mund të monitorojnë shëndetin, të shërbejnë për autentifikim ose për komunikim afatshkurtër. Në një botë pas smartphone-it, këto tatuazhe mund të ruajnë identitetin digjital, të zëvendësojnë çelësat ose të lejojnë aprovimin e pagesave me një gjest të thjeshtë, në bashkëpunim me pajisje të tjera si kufje apo ekrane të veshshme. Teknologjia mbështetet në kërkime ekzistuese mbi “electronic skin” dhe qarqe bio-kompatibile, por për t’u bërë masive kërkon përmirësime në bateri, rehati dhe privatësi. Askush nuk dëshiron një pajisje permanente që rrezikon rrjedhjen e të dhënave shëndetësore ose të vendndodhjes.
Mark Zuckerberg dhe kompjuteri në fytyrë
Mark Zuckerberg, përmes Meta, po investon fuqishëm në realitetin e shtuar (AR) si pasardhësin kryesor të smartphone-it. Vizionin e tij e përfaqësojnë syzet AR të lehta, që mbivendosin informacion digjital mbi botën reale. Mesazhet, navigimi, përkthimet dhe thirrjet video shfaqen përpara syve, ndërsa duart mbeten të lira. Ndërveprimi bëhet me zë, gjeste ose kontrollues minimalë. Në këtë skenar, “telefoni” nuk është më në xhep, por mbi hundë. Edhe pse pajisjet aktuale janë ende të mëdha dhe të kufizuara, gara për miniaturizim është në kulm. Megjithatë, pranimi shoqëror do të jetë po aq i rëndësishëm sa teknologjia – përvoja e Google Glass tregoi se njerëzit ndihen ende të parehatshëm me kamera në fytyrë.
Qëndrimi i Tim Cook: bashkëjeto, mos e shpall të vdekur
Qasja e Tim Cook duket më konservatore, por reflekton strategjinë afatgjatë të Apple. Kompania nuk i sheh pajisjet e reja si zëvendësuese të iPhone-it, por si satelitë rreth tij. Apple Watch shërben për njoftime të shpejta dhe shëndet. AirPods për audio dhe komanda zanore. Headset-et e reja për përvoja immersive. Por për momentin, iPhone vazhdon të koordinojë llogaritë, aplikacionet, pagesat dhe lidhjen. Apple shton gradualisht AI, “spatial computing” dhe sensorë të avancuar në smartphone, duke preferuar evolucionin e vazhdueshëm në vend të ndryshimeve radikale.
Pse Apple nuk shpall fundin e smartphone-it
iPhone mbetet motori kryesor financiar i Apple dhe baza e shërbimeve të saj. Por Cook thekson edhe sjelljen e përdoruesve: miliarda njerëz e përdorin telefonin si kompjuterin kryesor, ku ruhen të dhëna private, financiare dhe profesionale. Ndërfaqja e njohur – prek, rrëshqit, aplikacione, ul barrierat për funksione të reja si AR apo AI. Për më tepër, telefoni mund të veprojë si “kontrollues personal” i sigurt për mjedise të tjera më pak të sigurta: makina me qira, pajisje të përbashkëta, ekrane publike.
Tre vizione, një përdorues i vetëm
Në thelb, Musk, Gates, Zuckerberg dhe Cook synojnë të njëjtin qëllim: ndërveprim më të shpejtë dhe më natyror me teknologjinë. Ata ndryshojnë vetëm në formë dhe ritëm.
- Musk synon lidhje direkte me trurin
- Gates imagjinon lëkurë inteligjente
- Zuckerberg promovon syzet AR
- Cook mbështet një ekosistem me smartphone-in në qendër
Realiteti i përdoruesit do të jetë ndoshta një përzierje e këtyre vizioneve. Syzet AR lidhen me telefonin. Pajisjet shëndetësore sinkronizohen me aplikacione mobile. Smartphone-i koordinon gjithçka në heshtje. Dekada e ardhshme mund të mos jetë “pas smartphone-it”, por epoka e shumë-pajisjeve, ku telefoni mbetet dirigjenti.
Çfarë do të thotë kjo për 10 vitet e ardhshme
Smartphone-i nuk po zhduket. Ai po transformohet. Çdo teknologji e re duhet të integrohet me realitetin ekzistues të përdorimit, privatësisë dhe besimit të përdoruesve. Për konsumatorët, përgatitja fillon sot: të kuptojnë se si telefoni i tyre funksionon si qendër e të dhënave dhe lejeve. Për kompanitë, strategjia më e qëndrueshme nuk është shpallja e “fundit”, por ndërtimi i bashkëjetesës. Përplasja mes vizioneve radikale të Musk dhe evolucionit të kujdesshëm të Cook nuk është thjesht debat mbi pajisje. Është përplasje filozofish mbi mënyrën se si njerëzit e përqafojnë ndryshimin. Dhe pikërisht aty do të vendoset se çfarë do të mbajmë në dorë, në fytyrë, apo ndoshta brenda nesh, në vitet që vijnë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
