Rreth 10 mijë autorë nga e gjithë bota kanë ndërmarrë një veprim simbolik për të protestuar kundër përdorimit të veprave të tyre nga kompanitë e inteligjencës artificiale pa leje dhe pa pagesë. Në mesin e tyre janë edhe emra të njohur të letërsisë si Kazuo Ishiguro, Philippa Gregory dhe Richard Osman.
Protesta u materializua përmes një libri të pazakontë me titull Don’t Steal This Book. Libri është në thelb “bosh”: ai nuk përmban tregime apo ese, por vetëm listën e emrave të autorëve që i janë bashkuar kësaj nisme. Kopjet e tij po shpërndahen gjatë panairit të librit në Londër, në një moment kur qeveria britanike po shqyrton ndryshime të mundshme në ligjin e të drejtës së autorit.
Nisma është organizuar nga kompozitori dhe aktivisti për të drejtat e artistëve Ed Newton-Rex. Sipas tij, shumë sisteme të inteligjencës artificiale janë ndërtuar duke përdorur materiale krijuese të marra nga interneti pa lejen e autorëve dhe pa kompensim financiar. Ai argumenton se ky nuk është një proces i padëmshëm: modelet gjenerative të AI jo vetëm që përdorin veprat e autorëve për trajnim, por në disa raste krijojnë përmbajtje që konkurrojnë drejtpërdrejt me krijuesit njerëzorë, duke rrezikuar të ardhurat dhe profesionin e tyre. Në këtë protestë janë përfshirë edhe autorë të tjerë të njohur si Mick Herron, Marian Keyes, David Olusoga dhe Malorie Blackman. Shumë prej tyre theksojnë se kërkesa për pagesë dhe licencim për përdorimin e librave në trajnimin e AI është një kërkesë e arsyeshme dhe e drejtë.
Lexo edhe: Nis implementimi i sistemit “National Single Window” për doganat në Shqipëri
Debati është intensifikuar në Mbretërinë e Bashkuar pasi qeveria po shqyrton ndryshime në ligjin e të drejtës së autorit. Një nga propozimet e diskutuara do t’u lejonte kompanive të AI të përdorin materiale të mbrojtura nga copyright pa lejen e autorëve, përveç rasteve kur vetë krijuesit deklarojnë se nuk duan që veprat e tyre të përdoren. Kjo qasje ka shkaktuar reagime të forta nga komuniteti artistik. Kritikët argumentojnë se një model i tillë mund të favorizojë zhvillimin e teknologjisë në kurriz të industrive krijuese, duke dobësuar mbrojtjen e të drejtave të autorëve.
Në të njëjtën kohë, industria botuese po kërkon të gjejë zgjidhje praktike për këtë situatë. Një organizatë e sektorit të botimit po punon për krijimin e një skeme kolektive licencimi që do t’u mundësonte kompanive të AI akses ligjor në veprat e publikuara, duke garantuar njëkohësisht kompensim për autorët. Debati mbi marrëdhënien mes inteligjencës artificiale dhe të drejtave të autorit po zhvillohet në shumë vende të botës dhe pritet të ndikojë ndjeshëm mënyrën se si do të funksionojë industria krijuese në epokën e teknologjisë gjenerative.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
