Karen Uhlenbeck, femra e parë që fiton çmimin Abel në matematikë - Business Magazine Albania

Karen Uhlenbeck, femra e parë që fiton çmimin Abel në matematikë


Karen Keskulla Uhlenbeck, një profesore e mirënjohur në universitetin e Texas në Austin, e cila njihet për përparimet e saj novatore në analizën gjeometrike dhe teorinë e masës, është gruaja e parë që fiton çmimin prestigjoz Abel të matematikës.

Modeluar nga Çmimet Nobel dhe dhënë nga Akademia Norvegjeze e Shkencave, çmimi Abel i jepet çdo vit matematicienëve, kontributet e të cilëve në këtë fushë janë të një ndikimi të jashtëzakonshëm. Çmimi është një shpërblim në para prej gjashtë milionë kronash norvegjeze, ose afërsisht 700,000 dollarë.

Uhlenbeck, nderohet për “ndikimin themelor të punës së saj në analizë, gjeometri dhe fizikë matematikore”. Ky çmim për herë të parë në historinë 16-vjeçare të Abel i jepet një femre.

Uhlenbeck është e njohur për punën e saj në ekuacionet diferenciale gjeometrike parciale, por edhe për sistemet integrale dhe teorinë e masës. Një nga kontributet e saj më të mëdha janë teoritë e matematikës parashikuese. Ajo njihet si pioniere në fushën e analizës gjeometrike. Duke u rritur, Uhlenbeck kurrë nuk e parashikonte veten si matematiciene. Në vend të kësaj, ajo ishte e interesuar më së shumti për të lexuar tema të fuqishme shkencore. Pas regjistrimit në një kurs matematike në Universitetin e Michigan, ajo ndryshoi mendje dhe në vitin 1968, fitoi një doktoraturë në matematikë nga Universiteti Brandeis.

Si një nga pak femra në programin e saj, Uhlenbeck përjetoi një përçmim të konsiderueshëm nga bashkëmoshatarët dhe profesorët. “Na u tha që nuk mund të bënim matematikë sepse ishim femra”, thotë ajo. “Por më pëlqente të bëja atë që nuk duhej të bëja. Ishte një lloj rebelimi legjitim”.

Fitimi i Çmimit Abel shton një kapitull tjetër për historinë e gjatë të karrierës së Uhlenbeck. Sipas New York Times, ajo më parë ka fituar një MacArthur Fellowship dhe në vitin 1990 u bë gruaja e dytë që ka dhënë një fjalim në Kongresin Ndërkombëtar të Matematicienëve. Sipas një njoftimi për shtyp të UT Austin, Uhlenbeck gjithashtu ka udhëhequr disa fushata të informimit dhe mentorimit që synojnë mbështetjen e femrave në matematikë.

Megjithatë, anëtari i Royal Society Fellow, Jim Al-Khalili përfundon në një deklaratë: “Njohja e arritjeve të Uhlenbeck duhet të ishte shumë më e madhe, sepse puna e saj ka çuar në disa nga përparimet më të rëndësishme në matematikë gjatë 40 viteve të fundit”.

burimi: smithsonianmag

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.

✨ Thënia e ditës
“Mëso nga e djeshmja, jeto të sotmen, shpreso për të nesërmen. E rëndësishme është të mos ndalesh së pyeturi.”
— Albert Einstein
Must watch
Business Mag Nr. #40 – Dhjetor 2025

Ky fundvit na gjen duke festuar një dekadë nga botimi ynë i parë. Një dekadë histori, rrëfime e përpjekjesh për të qenë zëri i sipërmarrjes shqiptare, për t’i dhënë hapësirë dhe MOMENTUM çdo biznesi në rrugëtimin e tij për tu rritur e triumfuar. 

Një dekadë si dokumentim i rrugës që ka përshkruar biznesi shqiptar; një dekadë që të zhyt në refletime për çfarë ka kaluar dhe të fton të mendosh sesi do të duket ekonomia e së ardhmes. 

Ndërsa hyjmë në vitin e ri 2026, duket se për bizneset dhe vendimmarrësit një realitet i ri po bëhet më se i qartë: modeli tradicional i rritjes nuk mund të jetë më i mjaftueshëm. Perspektiva europiane e Shqipërisë, teknologjia, pritshmëritë e konsumatorëve, përgjegjësia sociale dhe ajo ambientale po i imponojnë ekonomisë një transformim të domosdoshëm. Koha kërkon një ekonomi që është njëkohësisht digjitale, inovative, por edhe e qëndrueshme. 

Në kopertinë vjen Guvernatori Gent Sejko, i cili flet për një ekonomi që rritet në një dekadë trazirash globale dhe për rolin thelbësor që luan stabiliteti financiar.

Rubrika “Green” i kthehet një prej temave më të nxehta të dekadës: energjia,  klima, ekonomia qarkulluese. Shqipëria ka qenë e bekuar me burime të riciklueshme, …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale
0