Inflacioni del jashtë parashikimeve të Bankave Qëndrore. Tashmë “sytë” janë nga normat e interest - Business Magazine Albania

Inflacioni del jashtë parashikimeve të Bankave Qëndrore. Tashmë “sytë” janë nga normat e interest

Wall Street

Jerome Powell, kreu i Rezervës Federale, ka krahasuar dikur lidhjen mes normave të interesit dhe inflacionit. Sot, me rritjen e inflacionit, duket sikur Fed ka humbur rrugën dhe duket sikur Fed do të bëjë një ndryshim të menjëhershëm kursi duke ashpërsuar politikën monetare. 

Kjo perspektivë ka goditur tregjet e aksioneve dhe ka bërë që shumë firma dhe pronarë të shtëpive të pyesin veten nëse epoka e normave të ulëta mund të ketë marrë fund. Realiteti është edhe më i vështirë. Në terma afatshkurtër, Fed ka vërtet nevojë për disa ndryshime. Por, siç e shpjegojmë, në planin afatgjatë popullsia e botës në plakje do të kërkojë të mbajë  një kufi mbi normat e interesit.

Kjo tregon për një ashpërsim të politikës financiare, në vend të një rikthimi në vitet 1970. Rritja e normave të interesit është e frikshme. Asnjë bankë qendrore e G7 nuk ka vendosur norma interesi mbi 2.5% në më shumë se një dekadë. Në vitin 1990 të gjithë ishin mbi 5%, raporton abcnews.al

Financimi i lirë ka filluar të ngjasojë me një tipar të pashlyeshëm të ekonomive të pasura. Kjo ka shkaktuar deficite të jashtëzakonshme te qeveritë, ka shkaktuar rritjen e çmimeve  dhe i ka detyruar politikëbërësit të kërkojnë mjete të tjera, të tilla si blerja e obligacioneve dhe çeqet stimuluese, për të mbështetur ekonominë gjatë kësaj përiudhe.

Kjo është arsyeja pse rritja e çmimeve gjatë 18 muajve të fundit ka qenë një surprizë e pakëndshme për Fed-in dhe bankat e tjera qendrore. Në Amerikë, inflacioni ka arritur në 7%,. Pagat dhe rrogat e sektorit privat në Amerikë janë rritur me 5% në një vit. Në dhjetor, një konsumator mesatar amerikan priste që çmimet të rriteshin me 6% gjatë 12 muajve. Shumë nga këto tendenca po ndihen në mbarë botën: inflacioni global tani ka arritur në 6%.

Lexo edhe: Inflacioni: Shtatë arsyet pse kostot e jetesës po rriten globalisht

Si rezultat, bankat qendrore janë në kaos. Dymbëdhjetë përcaktues të normave të tregjeve në zhvillim rritën normat e interesit në vitin 2021. Banka e Anglisë ndërmorri të njejtin veprim gjithashtu. Investitorët presin që edhe Banka Qendrore Europiane, e cila nuk i ka rritur  ende normat për më shumë se një dekadë, ta bëjë këtë dy herë këtë vit.

Megjithatë të gjithë sytë janë te Amerika dhe  Powell. Kjo është pjesërisht për shkak se ata kanë një rol dominues në sistemin financiar të botës, por edhe sepse inflacioni amerikan është i lartë dhe Fed qëndron prapa kurbës. Prej muajsh ajo ka stimuluar një ekonomi ndryshe duke blerë bono dhe duke mbajtur normat e interesit në 0-0.25%.

Fed po planifikon të kthejë normat e interesit në rreth 2% deri në vitin 2024, jo larg nga shumica e vlerësimeve të nivelit të tyre neutral. Por ndërsa Fed po zvarritet, rreziku  për rritjen e inflacionit vazhdon të jetë ende. Për çdo normë nominale, ulet gjithashtu norma reale e interesit që paguajnë huamarrësit, duke kompensuar efektin e ashpërsimit të masave të Fed. Kostoja reale e huamarrjes gjatë pesë viteve është ende më e ulët tani se sa ishte në mesin e vitit 2020, raporton abcnews.al

Për rrjedhojë, perspektiva më e mundshme është që për një vit ose më shumë normat e interesit në Amerikë të rriten edhe më shumë sesa ka raportuar deri më tani Fed. Disa parashikues parashikojnë se do të rrisë normat me 1.75%  në vitin 2022, më shumë se në çdo vit që nga viti 2005.

Po në afat më të gjatë?

Në fund të fundit, shumica e pronarëve të shtëpive dhe firmave kërkojnë të marrin hua gjatë viteve ose dekadave të ardhshme. Për një përgjigje, ju duhet të shikoni përtej asaj që thotë Powell. Politika monetare është e ankoruar rreth normës neutrale të interesit, çmimit që nevojitet për të balancuar oreksin global dhe për të kursyer me dëshirën për të investuar.

Ky është një variabël themelor mbi të cilin bankierët qendrorë kanë pak shumë kontroll. Gjatë 20 viteve të fundit, kjo normë ka rënë në mënyrë të vazhdueshme, pasi kursimet dhe investimet nuk janë më të rrezikuara. Rritja e kursimeve globale, e shkaktuar nga grumbullimi i rezervave në ekonomitë aziatike, ka treguar se shuma të mëdha parash kanë ndjekur të njejtën taktikë sado e rrezikshme të jetë. Ndërkohë kompanitë e goditura pas krizës financiare globale të 2007-09 hezituan të investonin.

Investimi në biznes mund të jetë duke hyrë në një fazë të re. Që nga pandemia, ajo është rikuperuar më shpejt sesa pas krizës financiare. Kjo është pjesërisht falë stimulit pandemik. Por gjithashtu reflekton optimizmin për përparimin teknologjik që po nxit shpenzimet për pronësinë intelektuale. Kjo tani përbën më shumë se dy të pestat e investimeve të biznesit amerikan. Ndërkohë, tranzicioni i energjisë së pastër po krijon një nevojë për të investuar prej ndoshta 60% të PBB-së në botën e pasur.

Nëse teknooptimizmi zgjat dhe bota përpiqet për të luftuar ndryshimet klimatike, investimet ka të ngjarë të jenë më të mëdha në vitet 2020 sesa në vitet 2010. Megjithatë, ana një anë tjetër, dëshira për të shpëtuar botën, nuk ka gjasa të zvogëlohet.  Ben Bernanke, një nga paraardhësit e  Powell, tha se  rritja e rezervave të ekonomive aziatike është ngadalësuar dhe disa qeveri kanë rritur më shumë borxhet.

Por  për banorët mbi 50 vjeç  në të gjithë botën kjo parashikohet të rritet nga 25% në 40% deri në vitin 2100 dhe mund të rritet akoma më shumë, duke pasur parasysh rëniet e lindshmërisë në Indi dhe Kinë. Përvoja tregon se plakja rrit më shumë kursimet, sepse rritja e jetëgjatësisë bën që familjet të lënë mënjanë pensionin e tyre dhe pensionistët priren t’i pakësojnë blerjet, raporton abcnews.al

Këta faktorë përcaktojnë një hartë për normat e interesit.

Në afat të gjatë, çdo ndryshim në rritje ka të ngjarë të jetë i vogël dhe në masën që kjo reflekton një rritje të investimeve, është sigurisht mëse e mirëpritur. Megjithatë, kjo ka të ngjarë të ketë një rritje të mprehtë dhe potencialisht të dhimbshme të normave. Borxhet në të gjithë botën janë rritur në 355% të PBB-së, duke i bërë firmat dhe familjet më të ndjeshme ndaj rritjes edhe më të vogël të normave.

Ka pak shembuj të bankave qendrore që  po zbusin inflacionin pa shkaktuar  recesion. Herën e fundit që inflacioni i Amerikës ra në 5% ishte mbi 70 vite më parë. Të luftosh inflacionin, do të thotë të rritësh normat e interesit.

Por perspektiva që një ditë normat do të bien sërish mund të mbetet vetëm një shpresë./The Economist

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.

Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.

Must watch
Business Mag Nr. #28 - Prill 2022

Si sipërmarrës e keni dëgjuar, madje e keni predikuar shprehjen: jeta nuk bëhet më e lehtë, thjesht ju bëheni më të fortë. Kësaj radhe po e përjetojmë siç nuk e kishim imagjinuar.

Ndërsa po synonim të dilnim nga kthetrat e pandemisë, një tjetër plagë goditi Europën. Sulmi rus ndaj Ukrainës, i pakonceptueshëm nga bota moderne, erdhi si një Tsunami në Europë dhe madje në të gjithë Botën. Lufta me armë shkatërruese, deri tek kërcënimi i përdorimit të armëve nukleare, po sjell një dëm të jashtëzakonshëm për Ukrainën dhe popullin e saj. Mijëra të vrarë dhe mbi 4 milionë të shpërngulur nga vendi, pavarësisht rezistencës së fortë dhe të paparashikuar të ukrain- asve.

Zhvillimet dinamike në më pak se një muaj, çuan në vendime të pamenduara më parë për dhjetëra kompani ndërkombëtare. Tregjet e lëndëve të para panë çmime të rritura me ritmet më të larta të 40 viteve të fundit, ndërsa sheshet në kryeqytetet botërore, përfshirë Tiranën, pritën protestat, fillimisht kundër luftës e më tej kundër rritjes së çmimeve. Më 8 Mars, Çmimi i Naftës kaloi nga 199 lekë/litër në 260-270 lekë për litër, ndërsa po gjatë marsit, çmimi i bukës masive kaloi nga 80 lekë në 100 dhë së fundi 120 lekë. Qeveria ngriti komitete për të …

Shiko më shumë
Na ndiqni në rrjetet sociale
0