Kur themeluesit arrijnë sukses, shpesh quhen “gjeni biznesi” ose “të destinuar për madhështi”. Por drejtuesit e MIT Sloan School of Management argumentojnë të kundërtën: sipërmarrësit nuk lindin, ata formohen.
Bill Aulet, sipërmarrës dhe profesor në MIT, shpjegon: “Sipërmarrja nuk është as shkencë e pastër, as art. Është teori dhe praktikë. Ti je gjithmonë duke bërë diçka të re, prandaj duhet mësuar si zanat, përmes modelit të mjeshtërisë, ku zbaton parime bazë dhe mëson nga ekspertët rreth teje.” Pikërisht për këtë arsye MIT e trajton sipërmarrjen si një aftësi të mësueshme, të hapur për njerëz nga çdo profil, jo vetëm për inxhinierë apo biznesmenë të lindur.
Nga kjo filozofi lindi programi Disciplined Entrepreneurship (Sipërmarrja e Disiplinuar) — një kornizë me 24 hapa për ndërtimin e bizneseve inovative. Aulet e krijoi këtë model pasi kuptoi një gjë të thjeshtë, por thelbësore: sipërmarrja bëhet më e lehtë me praktikë të strukturuar.
Rezultatet?
Në një periudhë 10-vjeçare, 61% e startupeve të krijuara përmes akseleratorit delta v të MIT janë ende aktive ose janë blerë nga kompani të tjera. Së bashku, këto kompani kanë mbledhur mbi 1 miliard dollarë investime.
1) Startupet e suksesshme nuk përpiqen të pushtojnë gjithçka menjëherë
Hapi i parë i modelit të Aulet është segmentimi i tregut, të kuptosh saktësisht cilit klient i shërben. Shumë themelues duan të targetojnë “të gjithë botën” nga frika se mos humbasin klientë. Por Aulet sugjeron të kundërtën: gjej një “beachhead market”, një treg fillestar i vogël, i qartë dhe i fokusuar, dhe pastaj zgjerohu gradualisht.
Shembulli klasik: Jeff Bezos dhe Amazon. Ai nuk nisi duke shitur gjithçka. Filloi vetëm me libra. Jo sepse librat ishin tregu më fitimprurës, por sepse ishin treg i lehtë për t’u fituar. Mësimi për Shqipërinë dhe Ballkanin? Mos ndërto “super-app” pa provuar fillimisht një problem shumë specifik.
Lexo edhe:2 përbërësit që fuqizojnë vlerat ushqyese të çdo ushqimi
2) Ylli yt polar është klienti, jo produkti
Një biznes pa klientë që paguajnë nuk ekziston, pavarësisht sa brilant është produkti. Aulet paralajmëron për “efektin IKEA”: ne priremi të dashurohemi me atë që kemi ndërtuar dhe humbasim objektivitetin.
Prandaj themeluesit duhet të:
- Qëndrojnë sa më gjatë në fazen e kërkimit (inquiry mode)
- Testojnë shumë versione të produktit
- Dëgjojnë klientët realë
- Mos lidhen emocionalisht me një ide që tregu nuk e do
Në thelb: dashuro problemin, jo produktin.
3) Sipërmarrja është për këdo
Parimet bazë janë universale:
- Përcakto klientin
- Kupto problemin
- Gjej si do ta shpërndash produktin
- Ndërto diçka shumë të mirë
- Shkallëzoje me ambicie
4) Çdo gjë është e mundur, por kërkon strukturë
Çdo vit, Catalyst dërgon drejtues startupesh në MIT për programin EDP. Rezultati?
- 2 deri në 6 herë më shumë të ardhura brenda dy viteve
- 2 deri në 6 herë më shumë vende pune
Por përtej numrave, ndryshimi më i madh është mentaliteti. Kur sheh njerëz që kanë ndërtuar kompani miliardëshe, fillon të mendosh: 👉“Pse jo unë?”
5) Duhet të dish pse ekziston biznesi yt
Sipas Bennington, kompanitë që zgjasin në kohë kanë një mision të qartë. Aulet e thotë hapur: “Nëse po e nis një biznes vetëm për para, nuk do të zgjasë. Duhet të jesh obsesiv për problemin që po zgjidh, jo thjesht i pasionuar.” Dhe kjo përputhet me vizionin e MIT:
- 89% e startupeve të MIT lidhen me Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm të OKB-së (SDGs).
- Kompanitë e themeluara nga alumni i MIT kanë krijuar miliona vende pune në botë.
Në fund, Aulet bën një pyetje provokuese: “Nëse do të duhet të vë bast se nga do të vijnë zgjidhjet e botës, nga qeveritë, korporatat apo investitorët? Unë vë bast te sipërmarrësit.”
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
