Të gjitha nëntë vendet kandidate për Bashkimin Europian duhet të përmirësojnë ligjet e tyre për teknologjinë dhe digjitalizimin për të përmbushur kërkesat e bllokut. Për t’u bashkuar me BE-në, vendet duhet të harmonizohen me acquis, koleksionin e ligjeve, rregulloreve, standardeve dhe politikave të 27 vendeve anëtare.
Kjo përfshin kërkesat për teknologji dhe infrastrukturë digjitale, si portofolët digjitalë dhe shërbimet qeveritare online, si dhe mbrojtjen kibernetike që përputhet me standardet e BE-së dhe rregullon teknologjitë e reja, si inteligjenca artificiale (AI).
Një analizë e Euronews shqyrton se si po ecin vendet kandidate në disa fusha teknologjike për të përmbushur standardet europiane.
Portofolët digjitalë
Në 2024, Bashkimi Europian miratoi një rezolutë që i kërkon vendeve anëtare të ndërtojnë portofolë digjitalë brenda dy viteve si pjesë e ofrimit të shërbimeve online për qytetarët.
Portofolët digjitalë janë mënyra për qytetarët e BE-së të përdorin ID-të e tyre digjitale, të ruajnë, ndajnë dhe nënshkruajnë dokumente të rëndësishme. Ata duhet të respektojnë të gjitha rregullat e BE-së për ndarjen e të dhënave dhe mbrojtjen e privatësisë sipas GDPR.
Disa nga vendet kandidate, përfshirë Bosnjën dhe Hercegovinën, Maqedoninë e Veriut dhe Moldavinë, tashmë kanë ose po testojnë aplikacione për portofol digjital. Deri në 2026, Ukraina, Serbia dhe Shqipëria do të kenë portofolë të tillë.
Kryeministri Rama njoftoi se ID-ja digjitale e vendit do të ndërtohet nga kompania shtetërore Identitek, e cila do t’u mundësojë qytetarëve të përdorin ID-në qeveritare në telefon ose kompjuter si portofol multifunksional.
Lexo edhe: BE-ja shtyn rregullimin ligjor për ChatGPT
Siguria kibernetike
Një tjetër fushë ku vendet duhet të përputhen janë ligjet për sigurinë kibernetike, si direktivat NIS, që unifikojnë zbatimin në 18 sektorë.
Çdo vend duhet të krijojë strategjinë e vet kombëtare për sigurinë kibernetike, duke përfshirë listën e shërbimeve thelbësore që kërkojnë mbrojtje të shtuar, përfshirë energjinë, transportin, shëndetësinë, financat dhe infrastrukturën digjitale.
Shqipëria, Mali i Zi, Turqia, Gjeorgjia, Moldavia dhe Maqedonia e Veriut kanë strategji kombëtare për sigurinë kibernetike që përputhen pjesërisht me direktivat e BE-së.
Teknologjitë e reja dhe AI
Një nga rregulloret më të reja të BE-së është EU AI Act, që përcakton rregulla bazuar në rrezik për sistemet e inteligjencës artificiale.
Vendet duhet të krijojnë autoritete kombëtare për të garantuar përputhshmërinë me rregullat dhe që çdo sistem AI të jetë i auditueshëm dhe i gjurmueshëm.
Shqipëria, Moldavia, Serbia dhe Ukraina kanë strategji për AI, por ligjvënia ende nuk është miratuar. Strategjia e Shqipërisë fokusohet te përdorimi i AI në energji, prokurime dhe lufta kundër evazionit fiskal.
Shqipëria gjithashtu ka krijuar ministren e parë AI dhe 83 asistentë politikë për të ndihmuar politikanët në punën administrative. Ministrja Diella do të marrë vendime mbi tenderat publikë, të cilat Kryeministri Rama thotë se do t’i bëjnë ato “100 për qind të pakorruptuara”.
Megjithatë, kritikët e ministres për AI i thanë Euronews se modeli mund të shfaqë paragjykime, ashtu si modelet e tjera të AI, të cilat mund të ndikojnë në rezultatet e tij.
Përveç strategjisë kombëtare, Serbia ka vendosur udhëzime etike për adoptimin e AI-së dhe ka krijuar një këshill specialistësh që po punon mbi legjislacionin formal për AI në vend.
Burimi: Euronews/ Përshtati: Businessmag.al
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
