Europa mund të jetë duke hyrë në një krizë të re të gazit natyror, ndërsa çmimet janë rritur ndjeshëm dhe rezervat kanë rënë në nivele shqetësuese. Brenda pak javësh, zhvillimet gjeopolitike në Lindjen e Mesme kanë ndryshuar rrënjësisht balancat energjetike të kontinentit.
Çmimi referencë i gazit në Europë, Dutch TTF, është rritur nga 38 euro për megavat/orë në 54 euro vetëm gjatë këtij muaji, një rritje prej rreth 70%, që e vendos marsin 2026 si muajin me rritjen më të fortë që nga shtatori i vitit 2021. Ky nuk është thjesht një sinjal tregu. Është një tregues i qartë i brishtësisë së vazhdueshme të Europës ndaj goditjeve të jashtme energjetike.
Rezervat bien, rreziku rritet
Europa hyn në këtë situatë me rezerva më të ulëta se zakonisht. Sipas të dhënave të Kyos European Gas Analytics, depozitat nëntokësore të gazit ishin vetëm 28.4% të mbushura më 24 mars — rreth 5 pikë përqindje më pak se një vit më parë dhe ndjeshëm nën mesataren sezonale pesëvjeçare.
Diferencat mes vendeve janë të theksuara:
Gjermania: vetëm 22.3% kapacitet i mbushur
Franca: 22.1%
Holanda: një rast kritik me vetëm 6%
Në kontrast të fortë qëndron Gadishulli Iberik. Portugalia dhe Spanja hyjnë në këtë fazë me rezerva dukshëm më të larta, falë infrastrukturës më të zhvilluar për gaz të lëngshëm (LNG) dhe investimeve në energji të rinovueshme.
Një goditje strukturore në furnizim
Kriza aktuale nuk konsiderohet e përkohshme. Katari , eksportuesi i dytë më i madh në botë i LNG-së ka konfirmuar se nuk mund të përmbushë kontratat pas sulmeve iraniane ndaj kompleksit industrial Ras Laffan. Riparimet mund të zgjasin deri në pesë vite, duke krijuar një boshllëk të qëndrueshëm në furnizimin global. Në këtë kontekst, banka Goldman Sachs ka rritur parashikimin për çmimin e gazit në tremujorin e dytë të 2026 në 72 €/MWh, me skenarë edhe më ekstremë:
mbi 89 €/MWh në verë në rast ndërprerjesh të zgjatura
mbi 100 €/MWh në një skenar më të rëndë
deri në 240 €/MWh në rast të një krize të thelluar globale
Për krahasim, gjatë krizës së vitit 2022, çmimet arritën deri në 345 €/MWh pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
Lexo edhe: Cilat vende europiane përdorin më shumë energjinë bërthamore?
Çfarë do të thotë kjo për familjet
Efekti mbi konsumatorët nuk është uniform. Sipas Giuseppe Moles, drejtues i institucionit publik italian për furnizimin me energji, faturat e gazit reflektojnë menjëherë rritjen e çmimeve. Ndërkohë, energjia elektrike ndikohet më gradualisht, pasi tregjet e energjisë e shpërndajnë goditjen në kohë.
Në praktikë:
Faturat e gazit pritet të rriten ndjeshëm
Energjia elektrike do të shtrenjtohet, por më pak
Karburantet ndikohen edhe nga kostot e transportit dhe rafinimit
Inflacioni rikthehet në qendër të vëmendjes
Rritja e çmimeve të energjisë po përkthehet drejtpërdrejt në presion inflacionist. Goldman Sachs parashikon që inflacioni në Eurozonë të arrijë 2.7% në mars, nga 1.89% në shkurt.
Në perspektivë më të gjerë:
Inflacioni mesatar për 2026 pritet në 2.9%
Mund të arrijë kulmin në 3.2%
Edhe inflacioni bazë pritet të rritet për shkak të kostove të transportit dhe shërbimeve
Kjo zhvillim mbyll praktikisht hapësirën për politika monetare më lehtësuese.
Banka Qendrore Europiane drejt rritjes së normave
Para konfliktit në Iran, tregjet prisnin ulje të normave të interesit. Tashmë, skenari është përmbysur.
Parashikimet tregojnë:
Rritje të normave me 25 pikë bazë në prill dhe qershor
Normë depozite deri në 2.5%
Mundësi për rritje edhe më agresive në skenarë negativë
Në të njëjtën kohë, rritja ekonomike në Eurozonë pritet të ngadalësohet në vetëm 0.7% për vitin 2026.
A është kjo një krizë si në 2022?
Jo domosdoshmërisht , të paktën për momentin.bSipas analizës së ABN AMRO, goditja aktuale është më e kufizuar dhe më pak uniforme sesa ajo e vitit 2022. Një faktor kyç është roli në rritje i energjisë së rinovueshme dhe rikthimi i kapaciteteve bërthamore në Francë, që kanë zbutur ndikimin në tregun e energjisë elektrike. Megjithatë, rreziku mbetet i hapur. Kriza e vitit 2022 ekspozoi varësinë strukturore të Europës nga gazi rus. Kriza aktuale është më e fragmentuar, por e lidhur fort me tensionet globale dhe rrugët strategjike të furnizimit si Ngushtica e Hormuzit.
Europa ndodhet në një fazë të paqëndrueshme: çmimet janë në rritje, furnizimi është i pasigurt dhe Banka Qendrore Europiane (BQE) po shtrëngon politikat monetare në një moment të ndjeshëm për ekonominë. Pyetja kryesore mbetet: sa gjatë mund të menaxhohet kjo situatë pa u kthyer në një krizë të plotë energjetike?
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
