Lufta në Iran dhe konflikti Rus-Ukrainë po tregojnë se teknologjitë e vjetruara ushtarake kanë kosto të lartë. Inteligjenca artificiale, dronët dhe sistemet precize po përcaktojnë rezultatin e konflikteve, duke kthyer teknologjinë në fushëbetejë.
Duke u përballur me një rritje të vulnerabilitetit, Bashkimi Evropian synon të intensifikojë përpjekjet për t’u përshtatur me zhvillimin e teknologjive të luftës. Brukseli po përpiqet të përshpejtojë kalimin nga laboratorët kërkimorë në përdorimin real, duke kërkuar inovacion më të shpejtë dhe më fleksibël për t’u përballur me një epokë të re kërcënimesh sigurie.
Çfarë është AGILE?
Propozimi më i ri, Programi për Inovacion të Shpejtë dhe të Zhdërvjelltë në Mbrojtje (AGILE), do të investojë 115 milion euro në teknologji mbrojtjeje shpërthyese si AI, teknologjitë kuantike dhe dronët. Nëse miratohet, ky do të shënonte një ndryshim të qartë nga modeli i ngadaltë i financimit të mbrojtjes së BE-së, duke përparësuar shpejtësinë, marrjen e rrezikut dhe përdorimin e shpejtë të teknologjive të reja.
Programi AGILE, i propozuar nga Komisioni Evropian në mars 2026, është një mjet financimi me rrugë të shpejtë për të zhvendosur teknologjitë e mbrojtjes nga zhvillimi drejt përdorimit real shumë më shpejt sesa programet ekzistuese të BE-së.
Në formën aktuale, ai do të financojë projekte tashmë relativisht të avancuara, duke u fokusuar në teknologji që mund të testohen, verifikohen dhe përdoren nga forcat e armatosura brenda një deri në tre vjet. Për shembull, sisteme AI për vendimmarrje ushtarake, vetëdije situatash, ose projekte që përfshijnë kompjuterë kuantikë. Ai gjithashtu do të mbështesë projekte që lidhen me robotikë të avancuar dhe dronë.
Programi premton të financojë si fazën teknike të zhvillimit ashtu edhe kalimin në përdorimin real, përfshirë prototipimin, testimin në terren dhe prodhimin fillestar. Ai do të prezantojë afate më të shkurtra për aplikime dhe vlerësim, me vendime financimi brenda muajve dhe jo viteve.
Ndryshe nga skemat tradicionale të BE-së, AGILE lejon aplikimin nga kompani të vetme, duke hequr kërkesën për konsorcione të mëdha ndërkombëtare. Financimi mund të mbulojë deri në 100% të kostove të pranueshme, duke ulur rrezikun financiar për kompanitë. Ai gjithashtu lejon financim retroaktiv, që do të thotë se kompanitë mund të rimbursohen për punën e kryer më parë.
Lexo edhe: Lufta është më shumë sesa thjesht… kriza e naftës!
Programi pritet të caktojë të paktën 115 milion euro në fazën e tij pilot, për rreth 20 deri 30 projekte. Çdo projekt individual mund të marrë midis 1 dhe 5 milion euro, në varësi të shkallës dhe maturitetit. Financimi do të vijë direkt nga buxheti i BE-së.
Synimet kryesore janë startup-et, SME-të dhe scale-up-et që punojnë në teknologji me përdorim të dyfishtë ose mbrojtjeje. Këto kompani do të kenë cikle financimi më të shpejta, barrë administrative më të ulët dhe një rrugë më të qartë nga produkti drejt tregut. Kompanitë më të mëdha të mbrojtjes mund të përfitojnë indirekt, duke integruar këto inovacione në sistemet e tyre ose duke bashkëpunuar me firmat më të vogla. Ndërkohë, forcat e armatosura të shteteve anëtare të BE-së pritet të kenë qasje më të hershme në aftësi të reja, duke përmirësuar gatishmërinë operacionale.
Për qytetarët e BE-së, ndikimi është indirekt; përfshin siguri më të fortë, sovranitet teknologjik më të madh dhe mundësi të reja ekonomike në sektorë të teknologjisë së lartë si AI, robotikë dhe hapësirë.
Programi ende kërkon miratimin e Parlamentit Evropian dhe Këshillit përpara se të nisë zyrtarisht. Nëse miratohet, thirrjet e para priten rreth vitit 2027, me projekte të financuara që fillojnë pak më pas.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
