Anëtarët e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA) me 32 vende kanë vendosur unanimisht të lirojnë 400 milion fuçi naftë nga rezervat strategjike globale, në përpjekje për të parandaluar ndërprerje të furnizimit dhe për të lehtësuar frikën e tregut që shkaktohet nga mungesat për shkak të luftës në Iran. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) njoftoi të mërkurën se vendet anëtare kanë rënë dakord të lirojnë 400 milion fuçi naftë si përgjigje ndaj luftës në Iran, lirimi emergjent më i madh në histori, më shumë se dy herë më shumë se shpërndarja pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia.
“Sfida që po përballemi në tregun e naftës është e paprecedentë , prandaj jam shumë i kënaqur që vendet anëtare të IEA kanë reaguar me një veprim emergjent kolektiv të madhësi të paprecedentë,” tha drejtori ekzekutiv i IEA, Fatih Birol.
“Tregjet e naftës janë globale, prandaj reagimi ndaj ndërprerjeve të mëdha duhet të jetë gjithashtu global. Siguria energjetike është mandati themelor i IEA, dhe jam i kënaqur që anëtarët e IEA po tregojnë solidaritet të fortë duke vepruar bashkë me vendime të qarta.”
Ky vendim synon të ulë çmimet e naftës ndërsa kriza në Iran dhe ndërprerja si pasojë e transportit përmes Kanalit të Hormuzit vazhdojnë të shkaktojnë tronditje masive në tregjet energjetike. Koha e lirimit do të ndryshojë sipas rrethanave kombëtare të secilit vend anëtar, me detaje të mëtejshme për zbatimin që do të publikohen më vonë. Sasia e rënë dakord përfaqëson afërsisht 20 ditë rrjedhje nafte përmes Hormuzit, i cili normalisht transporton rreth 20 milion fuçi në ditë.
Gjatë një takimi virtual të anëtarëve të G7, Presidenti francez Emmanuel Macron tha se rritja e prodhimit global të naftës është një prioritet dhe barrierat për eksport duhet të jenë minimale.
“Dua të angazhohem me palë të treta për të shmangur çdo lloj kufizimi eksporti për naftë dhe gaz që mund të destabilizojë tregun dhe të krijojë më shumë paqëndrueshmëri,” theksoi Macron.
G7 gjithashtu diskutoi sanksionet ndaj Rusisë, dhe Macron deklaroi se vendet ranë dakord që “situata nuk justifikon heqjen e sanksioneve.”
Java e kaluar, Sekretari i Thesarit Amerikan, Scott Bessent, njoftoi një leje 30-ditore që lejon rafineritë indiane të blejnë naftë ruse nga anijet tashmë të bllokuara në det, me masën që skadon më 4 prill dhe nuk aplikohet për dërgesa të reja. Kjo leje vlen vetëm për naftën që është aktualisht në det dhe nuk është një lehtësim i gjerë sanksionesh, duke u përshkruar nga Bessent si “masë e qëllimshme afatshkurtër” që nuk do t’i japë përfitim financiar të konsiderueshëm Rusisë.
Lexo edhe: Europa në rrezen e raketave iraniane, sa real është rreziku për kontinentin?
Një front i bashkuar G7
Para këtij njoftimi, Gjermania dhe Austria kishin njoftuar që do të lirojnë pjesë të rezervave të tyre të naftës pas kërkesës së IEA. Në të njëjtën mënyrë, edhe Japoni tha se do të fillojë lirimin e rezervave të saj duke filluar nga e hëna e ardhshme. Gjermania dhe Japonia janë pjesë e Grupit të Shtatë (G7), një forum ekonomik ndërqeveritar që përfshin edhe SHBA, Mbretërinë e Bashkuar, Itali, Kanada dhe Francë, dhe që zhvilloi bisedime emergjente gjatë dy ditëve të fundit mbi çmimet e larta të naftës.
G7 nuk vendosi menjëherë të lirojë rezervat vetë. Në vend të kësaj, ajo kërkoi nga IEA të vlerësojë situatën dhe të përgatisë opsione për lirimin e koordinuar të rezervave strategjike. IEA më pas thirri një mbledhje të jashtëzakonshme të 32 qeverive anëtare për të vendosur nëse duhet të veprojë.Kjo mbledhje rezultoi në marrjen e vendimit për lirimin e 400 milion fuçive që pritet tani.Roli i G7 ishte politik, për të vendosur drejtimin dhe për të kërkuar një plan, ndërsa roli i IEA ishte teknik, për miratimin dhe koordinimin formal të lirimit që të rezultojë në rrjedhjen reale të naftës në treg.Njoftimi erdhi ndërsa Brent crude, treguesi ndërkombëtar, mbetej rreth 20% më i lartë se kur filloi lufta, megjithëse poshtë niveleve më të larta të së hënës. Konsumatorët në të gjithë botën po ndjejnë tashmë ndikimin në pikat e karburantit.
Historiku i lirimeve të mëparshme
Lirimi më i madh kolektiv i mëparshëm i rezervave emergjente nga vendet anëtare të IEA ishte 182.7 milion fuçi, pas goditjes energjetike të shkaktuar nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në 2022.
Anëtarët e IEA aktualisht mbajnë mbi 1.2 miliard fuçi rezervat publike të emergjencës, me 600 milion fuçi shtesë të industrisë nën obligim qeveritar.
Ministrat e energjisë të G7 të martën njoftuan se mbështesin në parim “zbatimin e masave proaktive për të adresuar situatën, duke përfshirë përdorimin e rezervave strategjike”, duke krijuar bazën për reagimin e koordinuar të së mërkurës.
Eskalimi i tensioneve me Iranin
Si reagim ndaj sulmeve amerikane dhe izraelite, Irani ka sulmuar anije tregtare përgjatë Gjirit Persik, duke intensifikuar një fushatë për të goditur rajonin e pasur me naftë.
Irani ka ndaluar praktikisht trafikun e ngarkesave përmes Hormuzit, që do të thotë se rreth një e pesta e gjithë naftës aktualisht nuk transportohet nga Gjiri Persik drejt Oqeanit Indian.
Ushtria amerikane tha të martën se ka shkatërruar 16 anije minimi iraniane pranë sundit, megjithëse Presidenti Donald Trump tha në postime në rrjete sociale se nuk ka raporte të konfirmuara për mina. Në rast se sundi do të minohej, ekspertët thonë se mund të duhen disa javë për pastrimin e tij pas përfundimit të konfliktit. Pavarësisht ndërprerjes, disa lëvizje të anijeve po vazhdojnë. Firma e sigurisë Neptune P2P Group tha të mërkurën se 7 anije kanë kaluar përmes sundit që nga 8 marsi, pesë prej të cilave janë të lidhura me transportin iranian.
Disa tankerë po kryejnë atë që quhet “transitim i errët”, duke fikur gjurmuesit e tyre të Sistemit Automatik të Identifikimit (AIS), një praktikë e zakonshme për anijet që transportojnë naftë iraniane të sanksionuar. Firma e gjurmimit të mallrave Kpler tha se ndërkohë Irani ka rifilluar eksportet e naftës përmes terminalit të naftës Jask në Gjirin e Omanit, me një tanker që ngarkoi rreth 2 milion fuçi në terminal më 7 mars . Teherani ka synuar gjithashtu fusha dhe rafineri nafte në vendet e Gjirit, me qëllim të shkaktojë mjaft goditje ekonomike globale për të detyruar Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin të ndalojnë sulmet e tyre. Sipas IEA, volumet e eksportit të naftës bruto dhe produkteve të rafinuara janë aktualisht nën 10% të niveleve para-luftës.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
