Inteligjenca artificiale po riformëson industri në mbarë botën, dhe planet e SpaceX për qendra të dhënash të bazuara në hapësirë premtojnë të revolucionarizojnë fuqinë llogaritëse, duke e bërë atë më të shpejtë, më efikase dhe më të aksesueshme globalisht.
SpaceX njoftoi pak ditë më parë blerjen e xAI, duke bashkuar disa nga teknologjitë më emocionuese të kohës sonë: inteligjencën artificiale, raketat, internetin satelitor dhe komunikimet hapësinore , të gjitha nën një ombrellë të vetme.
Ideja e madhe e Elon Musk është krijimi i një konstelacioni prej një milion satelitësh që do të funksionojnë si qendra të dhënash në orbitë. Ky vizion mund të përfaqësojë një hap të madh drejt shndërrimit të njerëzimit në një civilizim që shfrytëzon energjinë e Diellit në shkallë të plotë, duke mbështetur aplikime të AI-së për miliarda njerëz sot, ndërsa njëkohësisht përgatit terrenin për jetesë në planetë të tjerë.
“Vlerësimi im është se brenda 2 deri në 3 viteve, mënyra më e lirë për të gjeneruar fuqi llogaritëse për AI do të jetë në hapësirë.” është shprehur më herët Elon Musk
Meqë një infrastrukturë e tillë kërkon një numër masiv satelitësh, kjo do të shtyjë programin Starship të përmirësohet dhe të realizojë lëshime edhe më të shpeshta, duke hapur potencialisht edhe rrjedha të reja të ardhurash komerciale.
Por sa realist është ky vizion dhe ku ndodhet tregu sot? Sa energji elektrike do t’i nevojitet tregut?
Kërkesa për fuqi llogaritëse të AI-së po rritet me shpejtësi, teksa industritë adoptojnë agjentë AI, modele GPT, chatbot-ë, automjete vetëdrejtuese, robotë humanoidë, kërkime mjekësore dhe qytete të zgjuara. AI kërkon kapacitete masive përpunimi dhe kjo përkthehet në kërkesa kolosale për energji elektrike.
Sipas S&P Global, kërkesa për qendrat e të dhënave në SHBA do të arrijë në 75.8 GW në vitin 2026, nga 61.8 GW në 2025, e nxitur kryesisht nga serverët e AI-së dhe sistemet e ftohjes. Më tej, kjo kërkesë pritet të rritet në 108 GW në 2028 dhe 134.4 GW në 2030.
SpaceX synon të zhvendosë një pjesë të kësaj fuqie llogaritëse në hapësirë, duke e bërë atë më të shpejtë, më efikase dhe të aksesueshme edhe në zonat më të largëta të globit, falë furnizimit të vazhdueshëm me energji diellore.
Lexo edhe: SpaceX merr përsipër firmën e inteligjencës artificiale të Elon Musk
A është e mundur kjo në afat të shkurtër?
Edhe vetë Musk pranon kufizimet aktuale: “Edhe në vitin 2025, viti më produktiv ndonjëherë për nga numri i lëshimeve orbitale, vetëm rreth 3,000 ton ngarkesë u dërguan në orbitë, kryesisht satelitë Starlink me raketat Falcon.”
Nëse e gjithë kjo ngarkesë do të ishte dedikuar për pajisje llogaritëse në hapësirë, me një efikasitet shumë agresiv prej 100 kW për ton, fuqia totale në orbitë do të ishte rreth 300 megavat.
Kjo tregon qartë se kapaciteti i ngarkesës dhe ritmi i lëshimeve duhet të rriten ndjeshëm që qendrat e të dhënave në hapësirë të kenë ndikim real në nevojat e Tokës.
Përveç kësaj, qendrat e të dhënave në hapësirë përballen me sfida serioze teknike, si menaxhimi termik efektiv, një temë që autori e ka trajtuar më herët në analiza të tjera.
Për të realizuar këtë vizion, kërkohen përparime të mëdha teknologjike dhe arkitekturore, përfshirë:
Ekonomi lëshimi të nivelit Starship
Arkitekturë modulare për qendra orbitale të të dhënave
Panele diellore ultra-të lehta dhe të shpalosshme
Dizajne termike të krijuara posaçërisht për hapësirën
A mund t’i arrijë këto përparime një kompani vertikalisht e integruar, që kontrollon AI-në, lëshimet dhe satelitët? Po, absolutisht.
Pse ndodhi ky bashkim?
Fokusi fillestar do të jetë lëshimi i satelitëve AI nga Toka, por marrëveshja shërben edhe për të përshpejtuar ambiciet afatgjata të SpaceX.
Bashkimi i xAI me SpaceX synon të:
- Përshpejtojë inovacionin
- Krijojë një biznes të ri komercial në hapësirë
- Integrojë AI-në në operacionet ekzistuese të SpaceX, përfshirë:
- Raketa dhe lëshime më të zgjuara
- Menaxhim më efikas të rrjeteve satelitore
- Përpunim më të shpejtë të të dhënave në hapësirë
- Kontroll më të sigurt dhe inteligjent të mjeteve hapësinore
- Shërbime AI për zona të largëta
Megjithatë, prioritetet afatshkurtra mbeten Starlink dhe lidhja globale.
“Këtë vit, Starship do të fillojë të dërgojë satelitët shumë më të fuqishëm Starlink V3, ku çdo lëshim do të shtojë mbi 20 herë më shumë kapacitet sesa lëshimet aktuale me Falcon.” u shpreh Musk
Vlera e xAI dhe ndikimi financiar
Para bashkimit me SpaceX në shkurt 2026, xAI u vlerësua në 250 miliardë dollarë, pas një raundi financimi Series E prej 20 miliardë dollarësh. Investitorët përfshinin Nvidia, Fidelity, Qatar Investment Authority, Valor dhe të tjerë.
xAI konkurron drejtpërdrejt me gjigantë si OpenAI, Google dhe Anthropic, të cilët po investojnë shuma kolosale në qendra të dhënash, çipa të specializuar dhe infrastrukturë energjetike.
Raportet tregojnë se xAI dogji rreth 9.5 miliardë dollarë vetëm në 9 muajt e parë të vitit 2025, një ritëm tipik për startup-et e AI-së që po ndërtojnë infrastrukturë globale nga e para.
Integrimi me SpaceX mund ta bëjë entitetin e bashkuar shumë më tërheqës për investitorët përpara IPO-s së shumëpërfolur.
xAI synon të ndërtojë një AI vetë-mjaftuese, e cila do të fuqizojë edhe robotët humanoidë Optimus të Tesla-s. Këta robotë nuk janë të destinuar vetëm për Tokën: ata mund të luajnë një rol kyç në misionet hapësinore, duke kryer punë në Mars apo në orbitë, me më pak rrezik për njerëzit dhe më shumë efikasitet.
Gara për AI në hapësirë
Ndikimi i plotë i qendrave të të dhënave në hapësirë do të shfaqet gradualisht. Në afat të shkurtër, pritet të shohim:
- Më shumë satelitë të fuqizuar nga AI
- Një vlerësim më të fortë të SpaceX në momentin e IPO-s
- Inovacion më të shpejtë falë integrimit vertikal unik
SpaceX po luan lojën afatgjatë. Ndjekja e trendeve të reja dhe udhëheqja e teknologjive të reja është e rrezikshme, por kur funksionon, zakonisht sjell shpërblime të mëdha.
Cyclop
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
