Kur një përdorues pyeti ChatGPT-në se si mund të jetojë njeriu deri në 140 vjet, përgjigjja befasoi shumëkënd. Në vend që të fliste për dieta ekstreme, suplemente, ushtrime intensive apo gjene “të veçanta”, modeli u bazua në studimet mbi njerëzit më jetëgjatë në botë, ata që jetojnë në të ashtuquajturat “Blue Zones”. Përfundimi ishte i thjeshtë, por i fuqishëm: faktori kryesor i jetëgjatësisë nuk është ushqimi, as palestra dhe as trashëgimia gjenetike. Çelësi është niveli i ulët i stresit kronik.
Ne shpesh mendojmë se stresi vjen nga puna, paratë apo përgjegjësitë. Por në realitet, stresi më i dëmshëm është ai i brendshmi, konflikti mes asaj që jemi dhe asaj që shtiremi se jemi. Kur jetojmë një jetë që nuk na përket, trupi qëndron vazhdimisht në “modalitet mbijetese”. Kjo rrit kortizolin, hormonin e stresit, i cili dëmton zemrën, trurin, sistemin imunitar dhe enët e gjakut. Njerëzit e Okinawas në Japoni dhe Sardinisë në Itali nuk jetojnë gjatë vetëm sepse hanë ushqime të shëndetshme, por sepse jetojnë në harmoni me veten, me komunitetin dhe me ritmin e natyrshëm të jetës.
Një mësim i rëndësishëm është të mos bëjmë gjëra që krijojnë rezistencë të përhershme të brendshme. Nëse dikush urren punën e tij, por vazhdon vetëm për para, trupi paguan çmimin. Nëse dikush qëndron në një marrëdhënie pa dashuri nga frika e vetmisë, ankthi bëhet kronik. Po ashtu, rrethimi me njerëz që të lodhin emocionalisht e përshpejton plakjen në nivel qelizor. Çdo ditë në një mjedis toksik lë gjurmë në shëndet.
Një tjetër mesazh i fortë është të mos e shtyjmë jetën për “pas pensionit”. Shumë njerëz sakrifikojnë gjithçka sot duke menduar se do të jetojnë plotësisht më vonë. Por realiteti është i ashpër: një pjesë e madhe sëmuren ose vdesin pak vite pasi dalin në pension, sepse trupi i tyre ka qenë në tension për dekada të tëra. Prandaj, ideja kryesore është të jetojmë sot ashtu siç planifikojmë të jetojmë kur të mos punojmë më.
Marrëdhëniet njerëzore rezultojnë të jenë më të rëndësishme se shumë vitamina apo rutina shëndetësore. Vetmia ka efekte po aq të dëmshme sa zakone të rrezikshme si duhani. Njerëzit që kanë lidhje të forta, mbështetëse dhe të sinqerta jetojnë më gjatë — jo sepse kanë shumë miq, por sepse kanë marrëdhënie me kuptim.
Po aq thelbësore është të kemi një qëllim në jetë. Në Japoni kjo quhet “ikigai”, arsyeja pse zgjohesh çdo mëngjes. Nuk duhet të jetë diçka madhështore. Mund të jetë kujdesi për një kopsht, dashuria për artin, rritja e fëmijëve apo ndihma ndaj të tjerëve. Ajo që ka rëndësi është ndjenja se je i nevojshëm.
Një tjetër paradoks i botës moderne është fiksimi me “optimizimin” e shëndetit. Njerëzit që numërojnë çdo kalori, frikësohen nga çdo ushqim dhe monitorojnë çdo hap shpesh janë më të stresuar sesa të shëndetshëm. Shëndeti nuk duhet të jetë burg mendor, por një mënyrë jetese e natyrshme.
Në zonat me jetëgjatësi të lartë, njerëzit nuk bëjnë stërvitje ekstreme. Ata lëvizin natyrshëm: ecin, punojnë në kopsht, ngjitin shkallët dhe janë aktivë në jetën e përditshme. Lëvizja është pjesë e jetës, jo detyrim.
Së fundi, njerëzit jetëgjatë dëgjojnë trupin e tyre. Ata flenë kur janë të përgjumur, hanë kur janë të uritur dhe pushojnë kur janë të lodhur. Ndërsa shoqëria moderne na mëson të shtyjmë kufijtë, “puno tani, pusho më vonë”, një qasje që shpesh e lodh trupin para kohe.
Në thelb, mesazhi është i qartë: jetëgjatësia nuk fillon në pjatë apo në palestër, por në mënyrën se si jetojmë. Më pak stres, më shumë autenticitet, më shumë lidhje njerëzore dhe një qëllim që na mban gjallë nga brenda.
Artikull ekskluziv i Business Magazine Albania.
Ky artikull gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”.
Artikulli mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar “Business Magazine Albania” shoqëruar me linkun e artikullit origjinal
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
