Të rinjtë që po hyjnë sot në tregun e punës po përballen me një realitet të pasigurt. Zhvillimi i shpejtë i inteligjencës artificiale (AI) dhe automatizimi po ndryshojnë mënyrën se si funksionojnë shumë profesione, duke vënë në pikëpyetje të ardhmen e punëve si në sektorët e kualifikuar ashtu edhe në ata më tradicionalë. Përballë kësaj pasigurie, një pjesë e konsiderueshme e Gen Z po i rikthehet karrierave “blue-collar”, zanateve dhe profesioneve teknike që kërkojnë aftësi praktike dhe punë fizike, të cilat perceptohen gjithnjë e më shumë si më të qëndrueshme dhe më pak të rrezikuara nga teknologjia.
Sipas një raporti të fundit të Resume Builder, 42% e Gen Z po shqyrtojnë ose tashmë po ndjekin një karrierë blue-collar, dhe mes tyre 37% janë të diplomuar në universitet. Kjo shifër shënon një ndryshim të rëndësishëm kulturor. Për dekada me radhë, arsimi i lartë shihej si rruga e vetme për të shmangur punën manuale dhe për të hyrë në profesione zyre me paga më të larta dhe perspektivë më të qartë karriere. Sot, ky perceptim po lëkundet.
Sektorë si ndërtimi, prodhimi industrial dhe transporti konsiderohen më pak të ekspozuar ndaj automatizimit, sepse kërkojnë praninë e njeriut, vendimmarrje në terren dhe përshtatje të vazhdueshme. Edhe kur përdoren makineri të avancuara, roli i punëtorit mbetet thelbësor. Në të kundërt, fusha si edukimi, marketingu, shitjet dhe shërbimi ndaj klientit pritet të preken më shpejt nga AI, çka po shtyn disa të diplomuar të rishqyrtojnë planet e tyre profesionale.
Mes të diplomuarve të Gen Z, 46% e burrave po zgjedhin zanate të specializuara, krahasuar me 27% të grave. Rreth 30% e të rinjve thonë se motivi kryesor është siguria afatgjatë e punës, ndërsa 16% pranojnë se diploma nuk u ka hapur dyert që prisnin. Përveç sigurisë, Gen Z kërkon më shumë fleksibilitet, pavarësi dhe modele më pak tradicionale punësimi – tipare që shpesh lidhen me zanatet dhe profesionet teknike.
Lexo edhe: A mund të na mësojë një chatbot si të jetojmë?
Në këtë kontekst, disa ekspertë po paralajmërojnë për një recesion të mundshëm në punët “white-collar”, veçanërisht në nivelin fillestar. Dario Amodei, CEO i Anthropic AI, është ndër zërat më të fortë që thekson se shumë role zyre mund të zëvendësohen nga AI në vitet e ardhshme. Në një intervistë për Axios, ai deklaroi se deri në gjysmën e vendeve entry-level në sektorët white-collar mund të automatizohen brenda 1–5 viteve, duke çuar në norma papunësie midis 10% dhe 20%. Sipas tij, shumica e punonjësve ende nuk janë të vetëdijshëm për shkallën e këtij ndryshimi.
Një tjetër shqetësim i madh lidhet me ndikimin e AI në pabarazinë gjinore në tregun e punës. Organizata Ndërkombëtare e Punës (ILO) ka theksuar se gratë në vendet me të ardhura të larta janë më të ekspozuara ndaj automatizimit, pasi një pjesë e madhe e tyre punon në administratë, zyrë dhe përpunim të dhënash, fusha ku AI pritet të hyjë më shpejt. Në të kundërt, sektorët tradicionalisht të dominuar nga burrat, si ndërtimi apo transporti, kërkojnë prezencë fizike dhe vendimmarrje njerëzore, duke i bërë më rezistente ndaj teknologjisë.
Megjithatë, panorama nuk është vetëm negative. Raporti i Forumit Ekonomik Botëror “Future of Jobs” parashikon se AI mund të krijojë mbi 170 milionë vende të reja pune globalisht, veçanërisht në shëndetësi, shkenca sociale dhe teknologji, sektorë ku mundësitë për burrat dhe gratë janë më të balancuara.
Në fund, ajo që po ndodh nuk është zhdukja e punës, por rishpikja e saj. Ndërsa disa profesione tradicionale zyre përballen me presion të fortë, po rritet vlerësimi për zanatet, aftësitë praktike dhe profesionet që kërkojnë përvojë njerëzore dhe gjykim në terren. AI mund të ndryshojë mënyrën se si punojmë, por nuk do të eliminojë nevojën për punën njerëzore, përkundrazi, mund të na shtyjë ta rivlerësojmë atë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
