A ju ka ndodhur ndonjëherë të gjeni para në rrugë? Nëse po, kjo histori do t’ju mahnisë. Sepse nuk bëhet fjalë për para, por për diçka edhe më të çmuar. Një burrë në Francë zbuloi në tokën e tij një minierë ari – në kuptimin e plotë të fjalës. Teksa bënte një shëtitje të zakonshme buzë përroit që kalon në pronën e tij, vuri re diçka që shkëlqente në tokën e lagësht. U përkul, e preku me dorë… dhe përballë tij ishte ar i pastër. Por ajo që filloi si një zbulim i jashtëzakonshëm, u kthye shumë shpejt në një zhgënjim të thellë. Sepse në Francë, ajo që ndodhet nën tokë nuk i përket pronarit të tokës – por shtetit.
Një pasuri marramendëse, por jo për të
Kjo është historia e Michel Dupont, një fermer 52-vjeçar nga rajoni i Auvernjës. Në një mëngjes si gjithë të tjerët, ai zbuloi një depozitë ari në tokën e tij. Por sapo lajmi u përhap, autoritetet shtetërore nuk vonuan të mbërrinin në pronën e tij. Edhe pse toka është pronë e Michelit dhe ai e ka punuar për vite me radhë, ari (i vlerësuar me mbi 4 miliardë euro) nuk është i tij. Kjo ndodh për shkak të Kodit Minerar francez, i cili përcakton se nën-toka nuk është pronë e fermerit, por i përket shtetit. Kështu që Michel nuk ka asnjë të drejtë ta shfrytëzojë, ta shesë apo të përfitojë nga zbulimi i bërë.
Po sikur të kishte heshtur?
Michel bëri atë që mendoi se ishte gjëja e drejtë: e raportoi zbulimin, e ndau lajmin me fqinjët… dhe shumë shpejt në tokën e tij u shfaqën zyrtarë që bllokuan çdo përpjekje për ndërhyrje private. Që prej asaj dite, ai mund vetëm të shohë nga larg, ndërsa specialistët marrin mostra dhe analizojnë vendin ku ndodhet ari.
Lexo edhe:Kina zbulon depozitën më të madhe të arit në botë, vlera mbi 80 miliardë dollarë
Së pari, studimi mjedisor – pastaj nxjerrja
Si për ironi, prona e tij ndodhet në një zonë të mbrojtur për vlerat e larta ekologjike. Para çdo ndërhyrjeje, shteti duhet të realizojë studime të detajuara për ndikimin në mjedis, siç e parashikon Rregullorja Kombëtare për Mbrojtjen e Trashëgimisë Natyrore.
Mjedisorët kundër zhvillimit lokal
Ky zbulim ka ndezur debatet në rrjetet sociale dhe ka ndarë opinionin publik. Disa banorë shqetësohen se zona do të humbasë qetësinë rurale nëse kthehet në një qendër nxjerrjeje, ndërsa të tjerë mendojnë se, nëse ari do të nxirret gjithsesi, atëherë të paktën të përfitojë rajoni nga pasuria e tij natyrore.
Po sikur të kishte ndodhur diku tjetër?
Nëse kjo do të kishte ndodhur në Shtetet e Bashkuara, historia do të ishte krejt ndryshe. Aty, në shumicën e rasteve, të drejtat mbi nëntokën i përkasin pronarit të tokës, përveç rasteve kur ato janë shitur veçmas. Nëse Michel do të kishte lindur në Teksas, ai mund të shfrytëzonte legalisht burimin e arit, ose të paktën të negocionte me kompani minerare për një pjesë të fitimeve.
Ky rast ngre pyetjen: sa të garantuara janë të drejtat e pronës private në vende të ndryshme të botës? A është e drejtë – apo logjike – që një njeri të gjejë ar në tokën e vet dhe të mos ketë të drejtë as të negociojë? Historia do të kishte qenë krejt ndryshe… nëse ai do të kishte vendosur të mos fliste.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
