Nga Stephen Holmes– Strategjia e re e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së nuk është, në asnjë kuptim domethënës, një strategji. Një strategji lidh mjetet me qëllimet e arritshme. Ajo që Shtëpia e Bardhë e Presidentit Donald Trump publikoi javën e kaluar është diçka tjetër: një rrëfim 33-faqësh që tregon se kjo administratë nuk beson te e ardhmja dhe për këtë arsye nuk sheh asnjë arsye për të investuar në të.
Strategjia e Sigurisë Kombëtare (NSS) e Trumpit luhatet në mënyrë ekstreme midis triumfalizmit dhe ankthit për rënien. Amerika është kombi më i madh në histori; Amerika po sulmohet. Po fitojmë; po e humbasim gjithçka. Kjo nuk është thjesht konfuzion: është shenja kognitive e një lëvizjeje që ndryshimet demografike dhe kulturore i percepton si katastrofa ekzistenciale.
NSS-ja shpall objektiva të mëdha pa specifikuar burime, afate kohore apo mekanizma. Të quash këtë “shkurtpamësi” sugjeron se një lojë afatgjatë po neglizhohet. Por nuk ka lojë afatgjatë. Një lëvizje e bindur se bota e saj po mbaron nuk planifikon për gjeneratën e ardhshme. Ajo thjesht shkatërron dhe përfiton.
Greed-i është i qartë. “Të gjitha ambasadat tona duhet të jenë të vetëdijshme për mundësitë e mëdha të biznesit në vendin e tyre, veçanërisht kontratat e mëdha qeveritare,” udhëzon NSS-ja. “Çdo zyrtar i Qeverisë së SHBA-së që bashkëvepron me këto vende duhet të kuptojë se një pjesë e detyrës së tij është të ndihmojë kompanitë amerikane të konkurrojnë dhe të kenë sukses.” Diplomacia është konvertuar formalmente në një operacion zhvillimi biznesi.
Këshilli i Sigurisë Kombëtare është ngarkuar me identifikimin e “lokacioneve dhe burimeve strategjike” në Hemisferën Perëndimore për shfrytëzim. Le Monde e quan këtë siç është: predacion ekonomik.
Këshilli për Marrëdhëniet me Jashtë vëren se konkurrenca e fuqive të mëdha ka zhdukur si parim organizues në këtë NSS, e zëvendësuar nga ekonomia si “bastet ultimate”. Dokumenti është më shumë polemikë sesa strategji, thonë anëtarët e Këshillit, dhe jo-amerikanët do të bënin mirë ta konsideronin jo si një shprehje të sinqertë të qëllimit.
Megjithatë, zhdukja e rivalitetit të fuqive të mëdha si kornizë nuk është një gabim. Ajo pasqyron një administratë që ka braktisur në heshtje projektin e formësimit të rendit ndërkombëtar, sepse formësimi i atij rendi kërkon të besosh në të ardhmen.
Trajtimi i aleatëve është veçanërisht shqetësues. NSS-ja ka retorika të zjarrta ndaj Europës, ndërkohë që e zbut ndjeshëm gjuhën për Rusinë dhe kundërshtarët e tjerë. Ajo paralajmëron se Europa rrezikon “shkatërrimin civilizues” përmes imigracionit dhe “mbylljes rregullatore.” Kërkon që europianët të marrin “përgjegjësinë kryesore” për mbrojtjen e tyre, ndërkohë që paralajmëron se SHBA do të “nxisë rezistencën” ndaj tendencave politike aktuale në Evropë duke mbështetur partitë nacionaliste dhe populiste në vendet e Bashkimit Europian.
Kjo nuk është menaxhim aleancash. Është sabotazh e maskuar si ndarje barrësh.
Administrata pretendon se refuzon zakonin liberal ndërkombëtar të ligjërimit për çështjet e brendshme të të tjerëve. Por më pas shpall një hemisferë ndikimi që mohon vendeve të Amerikës Latine të drejtën sovrane për të zgjedhur partnerët tregtarë dhe marrëveshjet e sigurisë. “Korolari Trump” i Doktrinës Monroe është politika e shekullit XIX e fuqive të mëdha e ripaketuar për një president që nuk mund të dallojë midis interesit kombëtar dhe pasurisë personale.
Instituti Cato, jo mik i liberalizmit ndërkombëtar, identifikon një kontradiktë tjetër: tensioni midis retorikës që refuzon “luftërat e përjetshme” dhe insistimit nëntekstual se SHBA duhet të mbetet arbitër global. Një “shtresë Amerika e para” mbulon një projekt de facto hegemonik. Administrata dëshiron përfitimet e primatit pa barrët e tij – përulësi pa angazhim, akses pa marrëdhënie.
Kjo nuk është realizëm politik i jashtëm. Është doktrina e dikujt që kurrë nuk ka pasur nevojë të nderojë një premtim. Ajo që mban kontradiktat së bashku nuk është një teori e rendit ndërkombëtar apo një vizion i udhëheqjes amerikane, por një armik i përbashkët: e ardhmja vetë.
NSS-ja është e mbushur me ankth demografik. Migracioni nuk shihet si një sfidë politike, por si një “pushtim.” Kufiri është “elementi kryesor i sigurisë kombëtare.” Dokumenti shkrin vijën midis kërcënimeve të jashtme dhe konkurrencës politike të brendshme, duke trajtuar komunitetet e diasporës dhe ndryshimet demografike si probleme sigurie në të njëjtin nivel me shtetet armiqësore. Kjo është teoria e “Zëvendësimit të Madh” e përkthyer në doktrinë zyrtare.
Pse një administratë që po përgatitet të tërhiqet nga angazhimet globale ka nevojë të demonizojë emigrantët? Pse një strategji e fokusuar në Hemisferën Perëndimore i kushton kaq shumë energji sulmit ndaj politikës migratore europiane? Sepse frika që e nxit këtë administratë nuk është Kina, Rusia apo terrorizmi. Frika që e nxit është se Amerika e nesërme nuk do të duket si Amerika e dje. NSS-ja nuk është një plan për të naviguar të ardhmen. Është një shprehje e zemërimit ndaj pashmangshmërisë së së ardhmes.
Lexo edhe: Kriptomonedha zyrtarisht bëhet pronë në Mbretërinë e Bashkuar
Kjo shpjegon ekonominë grabitqare. Nëse ke dorëzuar ndërtimin e marrëdhënieve të qëndrueshme, nxjerr çfarë mundesh ndërsa mundesh. Nëse aleancat janë thjesht kosto transaksioni, i braktis. Nëse rendi ndërkombëtar të pengon në ndonjë mënyrë, refuzon ta mbash. Logjika është e një shitjeje likuidimi: gjithçka duhet shitur.
Frika nga e ardhmja shpjegon edhe butësinë e administratës ndaj Rusisë. Kremlini i Vladimir Putin ndan ankthin demografik të Trumpit, armiqësinë ndaj institucioneve liberale dhe pakënaqësinë ndaj një të ardhmeje kozmopolite, dhe ka atë që Trump dëshiron: një shtet etnonacionalist revizionist që ka përqafuar imperializmin pa pësuar pasoja të rëndësishme. NSS-ja nuk e përmend Rusinë si kërcënim serioz sepse kjo administratë nuk e përjeton atë si kërcënim për vlerat e saj.
Çfarë mbetet kur politika nuk mund të ofrojë atë që një lëvizje dëshiron? Shkatërrimi. Aleancat që janë ndërtuar gjatë brezash mund të shkatërrohen brenda muajsh. NSS-ja siguron justifikim ideologjik, gjuhë “civilizimi”, premise të “zëvendësimit të madh”, retorikë “pushtimi”, për të prishur lidhjet që lejojnë demokracitë të punojnë së bashku për të përballuar sfidat serioze të së ardhmes.
Qëllimi nuk është vetëm të injorohen kërcënimet reale, por të rindërtohet kërcënimi vetë si ndryshim demografik, prania e njerëzve që Trump i quan “plehra”. Pse të ruash aleancat për të menaxhuar të ardhmen nëse e ardhmja nuk do të jetë e bardhë?
NSS-ja është ajo që ndodh kur politika e jashtme hartohet nga ata që e përjetojnë të ardhmen si armik. Të paaftë për të ndaluar kohën, ata kënaqen duke shkatërruar orët – dhe duke vjedhur gjithçka që nuk është çmontuar.
*Stephen Holmes, profesor në Shkollën e Drejtësisë të Universitetit të Nju Jorkut dhe Berlin Prize Fellow në Akademinë Amerikane në Berlin, është bashkautor (me Ivan Krastev) i librit “The Light that Failed: A Reckoning” (Penguin Books, 2019).
Copyright: Project Syndicate, 2025 / www.project-syndicate.org
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
