Një studim i ri shkencor sjell një lajm shprese në një realitet shqetësues: rreth 40% e rasteve të reja të kancerit në botë mund të parandalohen. Kanceri mbetet një nga shkaqet kryesore të sëmundshmërisë dhe vdekjeve globalisht, dhe sipas parashikimeve të Nature, numri i rasteve pritet të rritet në dekadën e ardhshme. Por të dhënat e reja tregojnë se një pjesë e madhe e këtij trendi mund të frenohet përmes parandalimit.
Ndryshe nga studimet e mëparshme, të cilat janë fokusuar kryesisht tek vdekshmëria nga kanceri, ky studim i ri analizon rastet e reja të kancerit dhe faktorët e parandalueshëm që i shkaktojnë ato. Sipas Hanna Fink, epidemiologe e kancerit pranë Agjencisë Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC) të OBSH-së në Lion të Francës, qëllimi ishte të shihej panorama e plotë e faktorëve të rrezikut dhe ndikimi i tyre real në shfaqjen e sëmundjes.
Ekipi i studiuesve analizoi të dhëna globale nga viti 2022 për 36 lloje kanceri në 185 shtete të botës, duke marrë në konsideratë 30 faktorë rreziku që mund të modifikohen, si: duhanpirja, konsumimi i alkoolit, infeksione të caktuara, ndotja, mbipesha apo stili i jetesës. Këto të dhëna u kombinuan me informacion nga viti 2012 mbi ekspozimin e popullatës ndaj këtyre faktorëve, për të kuptuar më saktë se sa raste kanceri lidhen drejtpërdrejt me sjellje dhe kushte të shmangshme.
Lexo edhe:Studim/ Më shumë se gjysma e përdoruesve fikin njoftimet për të mbrojtur shëndetin mendor!
Rezultatet janë domethënëse: nga 18.7 milionë raste të reja kanceri të regjistruara në vitin 2022 në mbarë botën, rreth 38%, afërsisht 7.1 milionë raste, lidhen me shkaqe të parandalueshme. Duhanpirja mbetet faktori kryesor, duke përbërë rreth 15% të rasteve të parandalueshme. Infeksionet shkaktojnë rreth 10% të rasteve, ndërsa konsumimi i alkoolit rreth 3%. Kanceret e mushkërive, stomakut dhe qafës së mitrës përbëjnë pothuajse gjysmën e të gjitha rasteve të parandalueshme.
Studimi nxjerr në pah edhe dallime të qarta mes grave dhe burrave. Tek gratë, rreth 30% e rasteve të reja të kancerit janë të parandalueshme. Mbi 11% e tyre lidhen me infeksione, veçanërisht me HPV-në, virusi kryesor që shkakton kancerin e qafës së mitrës. Këto raste janë më të përhapura në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, si në Afrikën Subsahariane, ku normat e këtij kanceri mbeten shumë të larta. Ndërkohë, në vendet me të ardhura të larta, si Amerika e Veriut dhe pjesa më e madhe e Europës, duhanpirja mbetet shkaku kryesor i parandalueshëm i kancerit tek gratë.
Tek burrat, ndikimi i duhanpirjes është edhe më i fortë. Gati 25% e rasteve të kancerit të parandalueshëm tek meshkujt lidhen me përdorimin e duhanit, duke e bërë atë faktorin kryesor të rrezikut si në vendet e zhvilluara, ashtu edhe në ato në zhvillim. Infeksionet renditen të dytat, veçanërisht në disa zona të Afrikës, Azisë dhe Amerikës Latine, ndërsa alkooli vjen më pas si faktor ndikues.
Sipas Hanna Fink, strategjitë e parandalimit nuk mund të jenë të njëjta për të gjitha vendet apo grupet shoqërore. “Nuk ka një zgjidhje universale për të gjithë,” thekson ajo. “Masat parandaluese duhet të përshtaten sipas realitetit lokal, zakoneve të popullatës dhe profileve të rrezikut.” Studiuesit shpresojnë që këto të dhëna të ndihmojnë politikëbërësit dhe institucionet shëndetësore të hartojnë politika më të synuara për parandalimin e kancerit, duke u fokusuar tek faktorët që mund të kontrollohen realisht nga shoqëria.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
