Si është ndërtuar Qielli i Përbashkët Europian

Hapësira ajrore është një burim i kufizuar, i cili ndahet mes përdoruesve civilë dhe ushtarakë. Kjo hapësirë e pazgjerueshme është përballë kërkesës në rritje të trafikut ajror dhe shmangies së mbingarkesave në anën tjetër. Nevoja për më shumë kapacitet të lirë dhe rritje të sigurisë, solli konceptin e Qiellit të Përbashkët Europian.

Qielli i përbashkët është një iniciativë ambicioze e Komisionit Europian i lançuar në vitin 1999 për riorganizimin e arkitekturës europiane të menaxhimit të trafikut ajror, i njohur shkurt si ATM/Air Traffic Management. Eksperiencat e përsëritura me vonesa të shpeshta në ato vite bënë që të mblidhej një grup i nivelit të lartë, i cili do të paraqiste një qasje të re legjislative për të plotësuar nevojat e ardhshme të kapaciteteve dhe sigurisë në nivel europian. Paketa e parë legjislative u hartua në fund të vitit 2001 dhe hyri në fuqi në vitin 2004. Dokumenti u njoh si SES I/Single European Sky I dhe konsistonte në:

• Përmirësimin e sigurisë, pavarësisht rritjes së numrit të fluturimeve
• Krijimin e kapaciteteve shtesë dhe rritjen e ndërveprimit në ATM

SES renditet si një nga ndryshimet më themelore në aviacionin europian e më gjerë. Sfidës për akomodimin e fluksit në rritje, reduktimin e kostove dhe rritjen e performancës për menaxhimin efiçent të hapësirës i erdhi në ndihmë iniciativa FAB/Functional Airspace Blocks. FAB konsistonte në ndarjen e hapësirës ajrore në blloqe funksionalë, jo sipas kufijve kombëtar, por sipas flukseve të trafikut.

Lexo: Biletat e udhëtimit, ende përmes agjensive

Ky projekt ishte i pamundur pa rregulla dhe proçedura të pëbashkëta europiane dhe për këtë u impelemtua paketa SES II. SES II bëri hapa përpara drejt vendosjes së objektivave në fushat kyçe të sigurisë, kapacitetit të rrjetit, efektivitetit dhe ndikimit në mjedis. SES ndikoi në  transformimin e rolit të EUROCONTROL, duke bërë që Komisioni Europian të mandatonte EUROCONTROL për të zhvilluar rregullat zbatuese për Qiellin e Përbashkët Europian. Kontributi i EUROCONTROL lidhet me elementet rregullatorë dhe me ato teknologjikë, duke përfshirë:

• Hartimin e rregullave zbatuese, udhëzuese dhe materiale teknikë për zbatimin e rregulloreve të SES.
• Ndihmon shtetet anëtare në ushtrimin e funksioneve të tyre rregullatore
• Identifikimin e nevojave për rregullore të reja për teknologjitë komplekse të reja ATM dhe procedurat e paraqitura nga SESAR

Secili rregull përgatitej në konsultim të ngushtë me shtetet anëtare dhe aktorët e aviacionit.

Nga ana e teknologjisë, SES mbështetet nga programi SESAR, Single European Sky ATM Research i cili drejton modernizimin e infrastrukturës së menaxhimit të trafikut ajror në Europë me qëllim modernizimin dhe optimizimin e rrjetit të ardhshëm europian të ATM-ve.

Ajo është e ndarë në disa faza dhe shumë projekte që lidhen me konceptet operacionale dhe zhvillimet teknologjike.

Qielli i Përbashkët Europian, me implementimin e paketave SES I, SES II, SES II+ dhe të tjerave në të ardhmen do të vazhdojë të jetë sfida e madhe e aviacionit për një hapsirë të mirëmenaxhuar kundrejt kërkesës gjithmonë në rritje, sigurisë, reduktimit të kostove dhe qasjeve miqësore me mjedisin.