Qindra miliarda dollarë investime. Rritje e shqetësimeve për shëndetin mendor. Mijëra vende pune të humbura. Lidhja mes tyre? Inteligjenca Artificiale – teknologjia më e diskutuar e dekadës, që për disa përfaqëson të ardhmen, ndërsa për të tjerë një flluskë të rrezikshme ekonomike.
Edhe pse AI ka qenë prej dekadash një teknologji “prapa skenës”, dalja e ChatGPT në vitin 2022 e solli atë në vijën e parë të vëmendjes globale. Që atëherë, chatbot-ët si ChatGPT dhe Gemini kanë filluar të ndikojnë drejtpërdrejt në shërbimet digjitale që përdorin miliona njerëz çdo ditë – nga kërkimi në Google, te rrjetet sociale si Instagram apo platformat e tregtisë online. Me pak fjalë, AI po riformëson hyrjen kryesore të internetit.
Por 2025 ishte viti kur inteligjenca artificiale doli përtej ekraneve. Ajo nisi të ndikojë në politikat shtetërore, marrëdhëniet tregtare globale dhe tregjet financiare. Njëkohësisht, u ngritën pyetje serioze: A mund t’i besojmë AI-së në punë, në shkolla dhe në marrëdhëniet tona njerëzore? Dhe kjo pritet të vazhdojë edhe në 2026. “Në vitet e mëparshme, AI ishte më shumë një objekt i shkëlqyeshëm dhe eksperimental. Në 2025 pamë përdorime shumë më serioze të saj,” shprehet James Landay nga Stanford Institute for Human-Centered Artificial Intelligence. “Njerëzit po fillojnë të kuptojnë realisht si përfitimet, ashtu edhe rreziqet.”
Rregullimi ligjor dhe shqetësimet për shëndetin mendor
Inteligjenca artificiale është kthyer në një shtyllë të rëndësishme të politikave federale në SHBA. Administrata e presidentit Donald Trump e ka vendosur AI-në në qendër të strategjisë së saj ekonomike dhe teknologjike, duke e konsideruar si një avantazh konkurrues global. Në vitin 2025 u prezantua një plan kombëtar për AI-në, që synon reduktimin e rregulloreve dhe rritjen e përdorimit të teknologjisë në administratën publike. Disa urdhra ekzekutivë shkaktuan debat, veçanërisht përpjekjet për të kufizuar të drejtën e shteteve individuale për të vendosur rregulla të tyre mbi AI-në.
Ndërkohë, mungesa e një kuadri të fortë mbrojtës ka ngritur alarmin për ndikimin e AI-së në shëndetin mendor. Raporte dhe padi ligjore gjatë vitit 2025 kanë ngritur shqetësime se disa aplikacione të AI-së, të përdorura si “shoqërues digjitalë”, mund të kenë ndikuar negativisht te përdorues të rinj dhe të rritur, duke thelluar izolimin emocional apo duke përforcuar perceptime jo reale.
Si reagim, kompani të mëdha teknologjike kanë njoftuar masa të reja sigurie: kontrolle prindërore, kufizime për përdoruesit e mitur dhe orientim drejt ndihmës profesionale kur përdoruesit shfaqin shenja shqetësimi. Megjithatë, ekspertët e shëndetit mendor theksojnë se chatbot-ët e përgjithshëm nuk mund të zëvendësojnë gjykimin klinik, konfidencialitetin dhe mbështetjen njerëzore.
“AI do të bëhet gjithnjë e më shpesh vendi i parë ku njerëzit kërkojnë mbështetje emocionale,” paralajmërojnë specialistët, duke nënvizuar nevojën për mbrojtje më të forta, veçanërisht për të rinjtë.
Lexo edhe:10 vjet Business Magazine, nga një ide te një komunitet njerëzish që rriten bashkë!
Pyetja e madhe: A po krijohet një flluskë?
Ndërkohë, investimet në infrastrukturën e AI-së kanë arritur nivele rekord. Kompani si Meta, Microsoft dhe Amazon kanë shpenzuar dhjetëra miliarda dollarë vetëm gjatë vitit 2025 për qendra të dhënash dhe kapacitete llogaritëse. Sipas McKinsey, investimet globale në këtë fushë mund të arrijnë rreth 7 trilionë dollarë deri në vitin 2030.
Ky intensitet investimesh ka ngritur dyshime: nga njëra anë për konsumatorët, që përballen me kosto më të larta energjie dhe pasiguri në tregun e punës; nga ana tjetër për investitorët, që pyesin nëse vlera reale e AI-së po ecën me të njëjtin ritëm si shpenzimet.
Ekspertë të kapitalit sipërmarrës theksojnë se teknologjitë transformuese shpesh “mbindërtohen” në fazat e para. Një korrigjim tregu konsiderohet i mundshëm, dhe 2026 mund të jetë viti kur investitorët do të kërkojnë prova më konkrete të produktivitetit dhe kthimit real.
Sipas Erik Brynjolfsson nga Stanford, vitet në vijim do të sjellin më shumë të dhëna dhe matje konkrete për ndikimin e AI-së në ekonomi dhe punësim. Debati pritet të zhvendoset nga pyetja “A ka rëndësi AI?” në “Kush përfiton, kush mbetet pas dhe si mund të shpërndahet më drejt ndikimi i saj?”
Punë, aftësi dhe një realitet që po përshpejtohet
Viti 2025 u shënua edhe nga një valë shkurtimesh në industrinë e teknologjisë. Kompani të mëdha reduktuan mijëra vende pune, pjesërisht për t’u përshtatur me epokën e AI-së dhe për të operuar më me efikasitet.
Ndërsa disa frikësohen se inteligjenca artificiale do të zëvendësojë gjithnjë e më shumë njerëzit, të tjerë besojnë se ajo do të krijojë role dhe mundësi të reja. Ajo që është e sigurt është se kërkesat për aftësi po ndryshojnë me shpejtësi.
“2025 ishte viti kur kërkesat për aftësi profesionale ndryshuan rrënjësisht,” thotë Dan Roth nga LinkedIn. “Dhe në 2026, kjo pritet vetëm të përshpejtohet.”
Një gjë është e qartë: ndryshimi sapo ka filluar.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
