Shkencëtarët zhbllokojnë misteret e “kompjuterit” më të vjetër në botë - Business Magazine Albania

Shkencëtarët zhbllokojnë misteret e “kompjuterit” më të vjetër në botë

Një pajisje 2000-vjeçare e cila shpesh quhet “kompjuteri” më i vjetër në botë është rikrijuar nga shkencëtarët duke u përpjekur të kuptojnë se si funksiononte. Mekanizmi Antikythera ka habitur ekspertët që kur u gjet në një anije të mbytur të epokës Romake në Greqi në 1901. Pajisja greke e lashtë greke mendohet se është përdorur për të parashikuar eklipset dhe ngjarje të tjera astronomike. Por vetëm një e treta e pajisjes mbijetoi, duke i lënë studiuesit të mendojnë se si funksiononte dhe si dukej.

Pjesa e pasme e mekanizmit u zgjidh nga studimet e hershme, por natyra e sistemit të tij kompleks ingranazhesh në pjesën e përparme ka mbetur një mister. Shkencëtarët nga University College London (UCL) besojnë se ata më në fund kanë thyer enigmën duke përdorur modelimin 3D kompjuterik. Ata kanë rikrijuar të gjithë panelin e përparmë dhe tani shpresojnë të ndërtojnë një kopje në shkallë të plotë të Antikythera duke përdorur materiale moderne.

Të Premten, një punim i botuar në “Scientific Reports”zbuloi një shfaqje të re të sistemit të ingranazheve që tregonte detajet e tij të hollë dhe pjesët komplekse. “Dielli, Hëna dhe planetët shfaqen në një turne mbresëlënës të shkëlqimit të lashtë grek,” tha autori kryesor i gazetës, Profesor Tony Freeth.

“E jona është modeli i parë që përputhet me të gjitha provat fizike dhe me përshkrimet në mbishkrimet shkencore të gdhendura në vetë mekanizmin”,  shtoi ai.

Mekanizmi është përshkruar si një kalkulator astronomik, si dhe kompjuteri i parë analog në botë. Ai është bërë prej bronzi dhe përfshin dhjetëra ingranazhe. Kopertina e pasme përmban një përshkrim të ekranit të kozmosit, i cili tregon lëvizjen e pesë planetëve që ishin të njohur në kohën kur u ndërtua pajisja.

Por vetëm 82 fragmente, që arrin në rreth një të tretën e pajisjes, mbijetuan. Kjo do të thotë që shkencëtarëve u është dashur të bashkojnë fotografinë e plotë duke përdorur të dhëna me rreze X dhe një metodë matematikore greke të lashtë.

BBC

Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.

Na Suporto
Business Mag Nr. #41 – Mars 2026

Shqipëria… e brezit që po vjen!

Arsimimi dhe edukimi janë kura që ndal çdo të keqe. Një komb i arsimuar, një komb që investon në rininë e tij, në gjeneratat që i lënë vendin njëra-tjetrës, është padyshim një komb që do të ketë prosperitet dhe stabilitet afatgjatë. Shqipëria ka ende shumë mangësi në këtë aspekt; strukturat arsimore dhe programet edukative të vjetëruara shpesh nuk i përgjigjen kërkesave të kohës dhe tregut të punës. Por diçka ka nisur të lëvizë. Reforma të reja, iniciativa private, bashkëpunime ndërkombëtare dhe, mbi të gjitha, një valë e re entuziazmi tek të rinjtë po krijojnë shenja të qarta optimizmi.

Ky edicion i revistës vë në qendër të vëmendjes pikërisht këtë frymë të re. Në kopertinë kryesore sjellim historitë frymëzuese të pesë adoleshentëve të talentuar, të motivuar, me ambicie të mëdha dhe shpirt luftarak. Ata nuk janë thjesht nxënës të shkëlqyer, por ambasadorët e vërtetë të Shqipërisë të së nesërmes, dëshmi e gjallë se potenciali ynë kombëtar është vital.

Në faqet e brendshme, Bledar Shella, kreu i  bordit të Shoqatës së Bankave të Shqipërisë, na flet hapur për të ardhmen e sektorit financiar, sfidat e digjitalizimit dhe rolin e bankave në mbështetjen e ekonomisë reale. …

See more
Follow us
0