Ekspertët kanë zbuluar se si ngjarjet ekstreme të motit të viteve të fundit po riformësojnë tashmë peizazhin ekonomik të Evropës. Një studim i ri tregon se moti ekstrem i kësaj vere do të lërë një humbje prej 126 miliardë eurosh në ekonominë e Bashkimit Evropian deri në vitin 2029.
Studimi, i udhëhequr nga Dr. Sehrish Usman në Universitetin e Mannheim në bashkëpunim me ekonomistët e Bankës Qendrore Evropiane (ECB), zbuloi se valët e nxehtësisë, thatësirat dhe përmbytjet prekën një të katërtën e të gjitha rajoneve të BE-së gjatë verës së vitit 2025.
Këto ngjarje ekstreme të motit shkaktuan humbje ekonomike afatshkurtra prej të paktën 43 miliardë eurosh këtë vit, me kosto totale që pritet të rriten në 126 miliardë euro deri në vitin 2029. Humbjet e menjëhershme përbënin 0.26 për qind të prodhimit ekonomik të BE-së në vitin 2024, sipas studimit.
“Kostot e vërteta të motit ekstrem dalin në pah ngadalë, sepse këto ngjarje ndikojnë në jetë dhe jetesën përmes një game të gjerë kanalesh që shtrihen përtej ndikimit fillestar. Vlerësimet zyrtare shpesh vonohen,” shpjegon Usman. “Kuadri ynë përdor të dhëna të përditësuara dhe dëshmi të reja të publikuara për ndikimet rajonale nga studimi ynë i mëparshëm për të ofruar vlerësime në kohë të ndikimit të ngjarjeve ekstreme të verës së vitit 2025 në aktivitetin ekonomik.”
Në ndryshim nga vlerësimet tradicionale që përqendrohen vetëm te infrastruktura ose ndërtesat e shkatërruara, ky hulumtim përpiqet të llogarisë kostot e fshehura që shumëfishohen dhe përhapen me kalimin e kohës. Këto përfshijnë gjëra si humbja e të ardhurave nga turizmi, ndikimet në produktivitet ose ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit.
Në total, 96 rajone përjetuan valë nxehtësie, 195 vuajtën nga thatësira dhe 53 rajone u prekën nga përmbytjet. Secili lloj i motit ekstrem ndikon në aktivitetin ekonomik në mënyra të ndryshme.
Lexo edhe: Cili vend evropian ofron subvencionet më të larta për blerjen e veturave elektrike?
Nxehtësia ul produktivitetin, veçanërisht në sektorët e ndërtimit dhe mikpritjes. Temperaturat e larta, për shembull, reduktojnë orët që mund të punojnë ndërtuesit. Sipas analizës së World Weather Attribution (WWA), ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu vlerësohet të kenë trefishuar numrin e vdekjeve në 12 qytete të mëdha nga valët e nxehtësisë në qershor të këtij viti.
Thatësira ndikon kryesisht në bujqësi, duke shkatërruar të mbjellat kur zgjat dhe duke krijuar probleme për zinxhirët e furnizimit dhe fermerët.
Përmbytjet shkaktojnë dëme të drejtpërdrejta në infrastrukturë dhe ndërtesa, por gjithashtu sjellin humbje ekonomike indirekte nga çështje që mund të zgjasin për muaj, si ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit. Për shembull, nëse një fabrikë shkatërrohet nga përmbytjet, kostot përfshijnë rindërtimin, por edhe prodhimin e humbur derisa ajo të rindërtohet.
Cili vend pësoi goditjen më të madhe ekonomike?
Vendet mesdhetare paguan çmimin më të rëndë. Në vendet e Evropës Jugore, si Spanja, Italia, Portugalia, Franca jugore dhe Greqia, ekziston një rrezik më i lartë nga thatësirat dhe valët e nxehtësisë.
Italia përjetoi goditjen ekonomike më të rëndë me humbje të projektuara prej 11.9 miliardë eurosh në vitin 2025, që pritet të rriten në 34.2 miliardë euro deri në vitin 2029. Franca e ndoqi me 10.1 miliardë euro në dëme të menjëhershme dhe 33.9 miliardë euro para fundit të dekadës.
Spanja ishte ndër vendet më të prekura, ku studiuesit identifikuan të tre llojet e ngjarjeve ekstreme të motit. Humbjet e saj totale të vlerësuara ishin 12.2 miliardë euro në vitin 2025 dhe 34.8 miliardë euro deri në vitin 2029.
Ekonomitë më të vogla, si Malta, Qipro dhe Bullgaria, janë veçanërisht të cenueshme. Edhe pse humbjet e tyre totale janë më të vogla, ato përbëjnë një pjesë shumë më të madhe të kapacitetit të tyre ekonomik. Secili përjetoi humbje afatshkurtra që arrinin mbi 1 për qind të vlerës së shtuar bruto (GVA), një masë e ngjashme me PBB-në që tregon se sa vlerë krijon një ekonomi.
Megjithëse dëmet janë më të ulëta në vendet e Evropës veriore dhe qendrore, si Danimarka, Suedia dhe Gjermania, frekuenca dhe magnituda e ngjarjeve ekstreme të motit, veçanërisht përmbytjet, po rriten. Autorët e studimit paralajmërojnë se në Gjermani, për shembull, humbjet relative mund të jenë të vogla për shkak të madhësisë së ekonomisë së saj, por humbjet absolute “nuk janë të parëndësishme”.
Në total, kostot e menjëhershme të ngjarjeve ekstreme të motit të kësaj vere përbënin 0.26 për qind të prodhimit ekonomik të BE-së në vitin 2024. Deri në vitin 2029, kjo rritet në 0.78 për qind – një “humbje potencialisht e rëndësishme ekonomikisht”, thonë studiuesit.
Dëmet ekonomike reale mund të jenë më të larta se sa pritej
Autorët e studimit theksojnë se këto vlerësime janë ndoshta konservatore dhe mund të jenë vetëm maja e ajsbergut për kostot klimatike në Evropë këtë verë.
Ata nuk llogaritën ndikimet e kombinuara kur ngjarjet ekstreme ndodhin njëkohësisht, si valët e nxehtësisë dhe thatësirat. Ata gjithashtu nuk përfshijnë rreziqe si zjarret, të cilat thyen rekorde në të gjithë Evropën këtë vit, ose dëmet nga breshëri dhe era nga stuhitë.
Kostot e këtyre katastrofave klimatike, paralajmërojnë ata, “tejkalojnë shumë masat e thjeshta të dëmit dhe shkatërrimit”, të cilat mbulojnë dëmet në asetet fizike që përdoren shpesh nga siguruesit.
Studiuesit thonë se studimi bën të qartë se moti ekstrem nuk është më një kërcënim i largët; ai tashmë po formëson zhvillimin ekonomik të Evropës.
“Të kesh vlerësime të ndikimit në kohë ndihmon politikëbërësit të synojnë mbështetjen dhe të përshtatin strategjitë ndërsa efektet e ngjarjeve ekstreme janë ende duke u zhvilluar,” thotë Usman.
Krahas reduktimeve urgjente të emetimeve, ata bëjnë thirrje për investime të shtuara në përshtatjen ndaj klimës, si mbrojtja nga nxehtësia në qytete ose politikat e përmirësuara të menaxhimit të ujit. Por ata gjithashtu theksojnë se masat e përshtatjes vetë janë të kushtueshme dhe jo gjithmonë përdorimi më produktiv i fondeve publike, dhe analizat ekonomike më të sakta janë të nevojshme për të dizajnuar politika që janë efektive dhe të drejta shoqërisht.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
