Kur në janar u përhap një video eksplicite, e krijuar me inteligjencë artificiale, ku paraqitej këngëtarja Taylor Swift në mënyrë të rreme, platformat digjitale reaguan ngadalë për ta hequr. Ndërkohë, ligji nuk ofroi asnjë përgjigje të qartë për viktimën. Në mungesë të një kuadri ligjor të unifikuar që të mbrojë qytetarët qofshin ata personazhe publikë apo jo shtetet amerikane po përpiqen të ndërhyjnë me rregullore të fragmentuara.Kjo ka çuar në një “mozaik” ligjesh që ndryshojnë nga një shtet në tjetrin, duke krijuar paqartësi mes asaj që cilësohet si dëmtim real dhe asaj që mbron lirinë e shprehjes. Në muajin prill, prokurorët në Pensilvani përdorën një ligj të ri për të paditur një burrë që zotëronte 29 imazhe të krijuara me inteligjencë artificiale me përmbajtje abuzive ndaj fëmijëve një ndër rastet e para të ndëshkimit penal për këtë lloj përmbajtjeje sintetike.
Nga frikë fantashkencore në realitet shqetësues
Ajo që dikur shihej si një frikë e largët, e nxjerrë nga librat fantastiko-shkencorë që softuerët mund të imitonin fytyra, zëra dhe identitete tani është kthyer në një problem serioz në debatet ligjore, politike dhe të sigurisë kombëtare. Vetëm gjatë këtij viti, mbi 25 ligje të reja për përmbajtje të krijuar me inteligjencë artificiale janë miratuar në SHBA. Por një nen në buxhetin e ri të miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve mund t’i bëjë këto ligje të pavlefshme për një periudhë 10-vjeçare. Ndërkohë, edhe kundërshtimet ndaj këtyre ligjeve janë shtuar.
Drejtësia nuk funksionon njësoj për të gjithë
Teknologjitë e krijimit të përmbajtjes së rreme që përdoren për të imituar fytyra publike, për të përhapur dezinformim politik apo për të mashtruar qytetarë të zakonshëm janë bërë kaq të aksesueshme, sa që përhapen në mënyrë virale në rrjetet sociale e platformat digjitale, duke e bërë shumë të vështirë ndalimin dhe ndëshkimin e tyre. “Na duhet të krijojmë një ‘ushtri’ të re,” thotë Laurie Segall, themeluese e platformës mediatike Mostly Human. “Një ushtri që përfshin ligje, rregullore, përgjegjësi nga platformat digjitale dhe, për fat të keq, viktima që guxojnë të flasin hapur për këtë abuzim.” “Nuk është një fenomen vetëm online,” shton ajo. “Ka pasoja reale në jetën e njerëzve.” Shumica e ligjeve të reja synojnë pikërisht kufizimin e aksesit te këto teknologji. Në Tennessee, për shembull, është miratuar një ligj që e konsideron vepër penale krijimin dhe përhapjen e përmbajtjes seksuale të rreme pa pëlqim, me dënim deri në 15 vite burg. Në Kaliforni, vetëm gjatë një muaji, janë miratuar tetë ligje të reja që rregullojnë gjithçka: nga videot e rreme zgjedhore deri te përdorimi i kësaj teknologjie në industrinë e filmit. Por, terreni ligjor është i paqartë dhe i pabarabartë. Për shembull, një vajzë që sheh fotografinë e saj të profilit në Instagram të përdorur për të krijuar një imazh seksual të rremë, mund të ketë mbrojtje ligjore në Kaliforni por jo në Texas. Në Indiana, një imazh që nuk duket “mjaftueshëm realist” mund të konsiderohet krim, ndërsa në Idaho apo New Hampshire jo. Në Florida, viktima mund të kërkojë drejtësi edhe nëse autori pretendon se e krijoi imazhin “nga dashuria”, por në Virxhinia kjo nuk mjafton për të ndëshkuar autorin. Sipas studiueses Kaylee Williams, këto përmbajtje të rreme janë një formë moderne e dehumanizimit të vajzave dhe grave në internet një problem i përhapur, që ende nuk po merret seriozisht nga Kongresi amerikan. Një raport i organizatës Thorn, që punon kundër abuzimit ndaj të miturve, tregon se 1 në 10 adoleshentë njohin dikë që ka qenë viktimë e përmbajtjeve nudo të rreme, ndërsa 1 në 17 thonë se kanë qenë vetë viktima. Një tjetër raport nga Deeptrace në vitin 2019 tregonte se 96% e përmbajtjeve të rreme online ishin pornografi e krijuar pa pëlqim.
Konflikti mes lirisë së shprehjes dhe mbrojtjes së viktimave
Në Kaliforni, një krijues përmbajtjesh i quajtur Chris Kohls (i njohur si “Mr Reagon” në rrjetin X) paditi shtetin pas miratimit të një ligji që ndalon videot politike të rreme. Ai publikoi një video satirike që imitonte një reklamë të Kamala Harris dhe pretendoi se ishte thjesht humor politik. Padia u mbështet nga platforma si The Babylon Bee, Rumble dhe vetë Elon Musk. Një gjykatës federal vendosi përkohësisht pezullimin e zbatimit të ligjit, duke thënë se “vepron më shumë si çekiç, sesa si bisturi”. Ndërkohë, kompania X e Musk ka paditur edhe shtetin e Minnesota-s për një ligj të ngjashëm, duke e konsideruar si cenim të lirisë së fjalës dhe një përpjekje të qeverisë për të kontrolluar përmbajtjen online. Në Kongres, ky përplasje ligjore vazhdon. Më 22 maj, Dhoma e Përfaqësuesve miratoi ligjin “One Big Beautiful”, i cili ndalon për 10 vjet ligjet shtetërore që rregullojnë AI-n. Profesoresha e drejtës Jessica Roberts nga Universiteti Emory e ka cilësuar këtë një kërcënim serioz: “AI është një fushë e re ku ligjet ekzistuese nuk funksionojnë më. Nëse ndalojmë ndërhyrjen e shteteve, do të mbetemi të pambrojtur për një dekadë të tërë.” Ndërkohë, pak ditë më parë, Presidenti Trump nënshkroi ligjin “Take It Down Act”, i cili ndalon përhapjen e përmbajtjes eksplicite pa pëlqim (përfshirë ato të krijuara me AI) dhe detyron platformat të reagojnë menjëherë për heqjen e tyre. Ligji u mbështet nga të dyja partitë, por mënyra se si do të zbatohet mbetet ende e paqartë.
Kur teknologjia kthehet në rrezik për identitetin
Bota financiare po e sheh gjithnjë e më shumë këtë fenomen si rrezik për mashtrime me identitet. Në mars, zyrtari i lartë i Rezervës Federale Amerikane, Michael Barr, paralajmëroi se “AI mund të shumëfishojë mashtrimet me identitet të rremë dhe zëra të manipuluar”. Në vitin 2024, një kompani inxhinierike britanike humbi 25 milionë dollarë përmes një video-thirrjeje të manipuluar, ku ekzekutivët menduan se po flisnin me shefin e tyre. Edhe Ferrari ishte viktimë e një rasti të ngjashëm me mesazhe zanore të rreme që imitonin CEO-n. Ndërsa sfidat rriten, shtetet po ndjekin qasje të ndryshme. Në Indi, ku ligjet për këtë fenomen mungojnë, ka kërkesa në rritje për legjislacion specifik. BE-ja përmes Aktit për Inteligjencën Artificiale e ka klasifikuar këtë përmbajtje si rrezik të lartë dhe kërkon etiketime të detyrueshme. Kina ka shkuar më tej: kërkon watermark digjital dhe heqje të menjëhershme nga platformat pjesë e një strategjie më të gjerë të kontrollit të përmbajtjes. Por zbatimi është i vështirë kudo. Kodi është publik, serverët janë jashtë vendit, autorët anonimë dhe teknologjia përhapet pa kontroll. Në Iowa, një sherif raportoi një rast ku nxënësit e shkollës së mesme shpërndanë imazhe të rreme eksplicite të bashkëmoshatareve të tyre. Teknologjia ishte e thjeshtë, por dëmi ishte real. “Nganjëherë duket sikur thjesht po vrapojmë pas bishtit,” tha ai. Në fund të ditës, kjo dukuri ka marrë përmasat e një kaosi të vërtetë — ku identitetet manipulohen, autorët nuk gjenden, ligjet nuk funksionojnë dhe teknologjia ecën gjithnjë disa hapa përpara drejtësisë.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
Na Suporto
