Në Kosovë, një statujë me emrat e 23 shqiptarëve që shpëtuan hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore, është inauguruar në kryeqytet, Prishtinë. Statuja “Muri i Nderit” është vendosur në një park në Prishtinë në prani të disa prej shpëtimtarëve. pasardhësit, liderët politikë dhe ambasadorët e SHBA-së dhe Gjermanisë.
Rreth 500 hebrenj jetuan në Kosovë, atëherë pjesë e ish-Jugosllavisë, në fillim të luftës. Shumë u arrestuan, u deportuan në burgjet e afërta ose kampet e menaxhuara nga nazistët dhe pothuajse gjysma e tyre vdiqën. Shqiptarët vendas ndihmuan shumë hebrenj të arratiseshin, duke i çuar zakonisht në Shqipërinë fqinje.
Stërgjyshi i Lekë Rezniqit, Arslani, shpëtoi mjekun hebre Chaim Abrabanel, i cili punonte në Shkup, tani në Maqedoninë e Veriut. Arslan Rezniqi e strehoi atë dhe punoi me një shqiptar tjetër, Arif Alickaj, për të përgatitur dokumente false dhe për ta çuar Abrabanelin të sigurt në Shqipëri. “Kjo tregon vetëm shembullin e veçantisë së shpëtimit shqiptar,” tha Leke Rezniqi për Associated Press. “Ai premtoi me nivelin më të lartë të premtimit, konceptin e besës, që do të thotë se nuk e tradhtoni kurrë atë premtim, edhe pse do të duhet të sakrifikoni familjen tuaj.”
Në vitin 2008, Arslan Rezniqi ishte kosovari i parë që u përfshi në listën “Righteous Among the Nations” nga Yad Vashem për shpëtimin e hebrenjve nga Holokausti. Që nga viti 2021, Leke Rezniqi jeton në Haifa të Izraelit. Mbesa e Abrabanel Rachel-Shelly Levy-Drummer e ndihmoi atë të emigronte dhe të fitonte nënshtetësinë izraelite.
Sot, 56 hebrenj jetojnë në qytetin perëndimor të Kosovës, Prizren.
Statuja tregoi se “përkujtimi i atyre që rrezikuan jetën për të shpëtuar njerëzit e tjerë është një traditë që përkujton një dritë të rrallë, të ndritshme në një nga periudhat më të errëta të historisë njerëzore”, sipas kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti.
Avner Shalev, ish-kreu i Memorialit të Holokaustit Yad Vashem, i konsideroi shqiptarët si “një rast unik në historinë e Luftës së Dytë Botërore.” Përjashtimi i vetëm ishte “në territoret ku jetonin shqiptarët: kishte më shumë hebrenj pas luftës sesa në fillim të luftës”, tha ai, duke shtuar se kjo duhet t’u tregohet brezave.
Kosova dhe Izraeli vendosën të vendosin lidhje diplomatike në një samit Kosovë-Serbi të mbajtur në Shtëpinë e Bardhë në shtator 2020 nga SHBA-të e atëhershme. Presidenti Donald Trump.
Kosova ishte vendi i parë evropian dhe vendi i parë me shumicë myslimane që themeloi ambasadën e saj në Jerusalem, pas SHBA-së dhe Guatemalës. Ceremonia e hapjes u mbajt në mars 2021.
Izraeli është vendi më i fundit që e ka njohur Kosovën pasi Parlamenti i Prishtinës shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008, nëntë vjet pasi NATO kreu një fushatë sulmi ajror 78-ditor kundër Serbisë për të ndaluar një goditje të përgjakshme kundër shqiptarëve etnikë në Kosovë.
Shumica e vendeve perëndimore e kanë njohur pavarësinë e Kosovës, por Serbia dhe aleatët e saj Rusia dhe Kina nuk e kanë njohur.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Mbështetja juaj na ndihmon ta vazhdojmë këtë mision.
