Konflikti në Lindjen e Mesme godet tregjet, gazi europian rritet me 45%

Çmimet e gazit natyror në Europë u rritën ndjeshëm të hënën, ndërsa përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme detyroi Katarin të ndalojë prodhimin e gazit të lëngshëm natyror (LNG) në impiantin më të madh në botë.

Çmimi referencë europian i gazit, i tregtuar në hub-in holandez Title Transfer Facility, u rrit deri në 45%, duke arritur rreth 46 euro për megavat-orë në tregtimet e pasdites të së hënës.

Edhe çmimet e gazit në Mbretërinë e Bashkuar shënuan rritje të fortë, me benchmark-un NBP që u ngjit paralelisht me tregjet kontinentale. Luhatjet e forta minutë pas minute reflektuan volatilitetin e lartë të tregut.

Rritja e menjëhershme erdhi pas sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj Iranit, që kanë përshkallëzuar tensionet në një rajon kyç për flukset globale të energjisë.

Katari ndalon prodhimin në North Field

Kompania shtetërore QatarEnergy njoftoi se kishte ndalur prodhimin e LNG të lidhur me rezervuarin gjigant të gazit North Field, pas një sulmi ndaj objekteve të saj. Nuk u dhanë detaje të mëtejshme mbi shkallën e ndikimit në operacione. Një pjesë e konsiderueshme e furnizimit global me energji vjen nga Lindja e Mesme dhe, edhe përpara njoftimit të Katarit, transporti detar i naftës dhe gazit ishte në qendër të shqetësimeve të tregut.

Lexo edhe: Sulmi i Trump ndaj Iranit dhe skenari i ndryshimit të regjimit. Sa i rrezikshëm është ky bast?

Ngushtica e Hormuzit, një kalim i ngushtë detar i kontrolluar kryesisht nga Irani, është një nga pikat më kritike të energjisë në botë për naftën dhe LNG-në, përfshirë eksportet nga Katari.

Irani ka lëvizur për të bllokuar trafikun përmes ngushticës pas sulmeve, duke ngritur alarmin për ndërprerje të furnizimeve.

Sipas Maurizio Carulli, analist global i energjisë në Quilter Cheviot, “në historinë moderne, Ngushtica e Hormuzit nuk është mbyllur kurrë plotësisht, megjithëse ka pasur ngadalësime të përkohshme të trafikut”.

Ai theksoi se rreth 20% e furnizimit global me naftë dhe 38% e tregtisë detare të naftës bruto kalojnë përmes kësaj ngushtice.

Sipas tij, kompanitë e transportit të naftës nuk pritet të dërgojnë anijet e tyre derisa situata ushtarake të jetë më e qetë, për shkak të rrezikut të dëmtimeve, sekuestrimeve apo mungesës së përkohshme të mbulimit të sigurimit.

Të dhënat satelitore tregojnë se tranziti i cisternave të naftës ishte pothuajse i ndaluar gjatë fundjavës, si masë paraprake nga kompanitë e transportit.

Çdo ndërprerje e zgjatur mund të ndikojë edhe në dërgesat e LNG-së nga Katari, i cili furnizon rreth 12% deri në 14% të importeve europiane të LNG-së.

Europa përballet me konkurrencë globale

Edhe pse Europa nuk mbështetet kryesisht në gazin nga Katari, analistët paralajmërojnë se ndikimi indirekt mund të jetë i konsiderueshëm.

Nëse furnizimet drejt Azisë ndërpriten, blerësit aziatikë mund të kërkojnë ngarkesa alternative, duke rritur konkurrencën globale për LNG. Kjo do të ushtronte presion shtesë mbi çmimet në mbarë botën, përfshirë Europën.

Katari, eksportuesi i tretë më i madh i LNG-së në botë pas SHBA-së dhe Australisë, është kthyer në një furnizues gjithnjë e më të rëndësishëm për Europën që prej pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, i cili detyroi vendet europiane të reduktojnë varësinë nga gazi rus përmes tubacioneve.

Nivelet e ulëta të rezervave rrisin rrezikun

Ankthi i tregjeve është shtuar edhe nga nivelet relativisht të ulëta të rezervave të gazit në Europë.

Rezervat në Bashkimin Europian janë aktualisht nën 30% të kapacitetit, ndërsa sezoni i ngrohjes dimërore po i afrohet fundit, krahasuar me rreth 40% në të njëjtën periudhë vitin e kaluar.

Gjermania dhe Franca, dy ekonomitë më të mëdha të bllokut, konsiderohen ndër më të ekspozuarat. Sipas të dhënave nga Gas Infrastructure Europe, depot e gazit në Gjermani ishin 20.5% të mbushura, ndërsa në Francë 21%.

Rezervat më të ulëta i bëjnë vendet më të prekshme ndaj ndërprerjeve të furnizimit dhe luhatjeve të forta të çmimeve, veçanërisht nëse tregjet globale të LNG-së shtrëngohen më tej.