Ekspertët paralajmërojnë se rregullat e reja të Bashkimit Evropian mbi “kimikatet e përjetshme” nuk shkojnë mjaft larg për të mbrojtur evropianët nga pirja e ujit “të helmuar”.
Mbrojtjet e reja në nivel BE kundër kimikateve PFAS në ujë të pijshëm kanë hyrë zyrtarisht në fuqi, por ekspertët argumentojnë se nevojitet më shumë veprim.
Kjo goditje ligjore, e cila hyri në fuqi më 12 janar, shënon herën e parë që nivelet e PFAS (substancave per- dhe polifluoroalkilike) po monitorohen “në mënyrë sistematike”.
Kjo do të thotë se të gjitha vendet e BE-së tani duhet të testojnë nivelet e ndotjes për të siguruar përputhshmërinë me vlerat e reja të kufirit të përcaktuara në Rishikimin e Direktivës për Ujin e Pijshëm, e cila vendos standardin ligjor që uji i konsumuar nga njerëzit duhet të përmbushë për t’u konsideruar i sigurt dhe i pastër.
Ky hap është përshkruar si një pozitiv, por një ekspert i tha Euronews Green se ai nuk do të mbrojë evropianët nga uji “i helmuar”.
Çfarë janë “kimikatet e përjetshme”?
PFAS janë një grup më shumë se 10,000 kimikatesh sintetike që janë zbuluar pothuajse kudo në Tokë, nga maja e Everestit deri brenda gjakut të njeriut.
Ato njihen zakonisht si “kimikate të përjetshme”, pasi mund të duhen mbi 1,000 vjet për t’u degraduar natyralisht. PFAS përdoren kryesisht për të prodhuar artikuj rezistent ndaj ujit dhe yndyrnave, si enët jo-ngjitëse të gatimit, rrobat dhe paketimet ushqimore.
Megjithatë, ekspozimi kronik ndaj kimikateve të përjetshme është lidhur me rritjen e riskut për disa lloje kanceresh, uljen e fertilitetit dhe probleme me sistemin imunitar. Shkencëtarët kanë paralajmëruar më parë se këto kimikate të krijuara nga njeriu mund të thithen nga ajri ose ushqimi, dhe madje edhe përmes lëkurës.
Në Evropë, rreth 12.5 milionë njerëz jetojnë në komunitete me ujë të pijshëm të ndotur nga PFAS.
Goditja e BE-së ndaj PFAS
Sipas rregullave të reja, vendet e BE-së duhet të monitorojnë nivelet e PFAS në ujë të pijshëm dhe të informojnë Komisionin Evropian mbi rezultatet e tyre.
Komisioni shprehet se ky sistem raportimi është “më i thjeshtë” se sa nën Direktivën e mëparshme për Ujin e Pijshëm dhe zvogëlon sasinë e të dhënave që duhet të mblidhen.
Nëse vlerat e kufirit tejkalohen, shtetet anëtare duhet të “marrin masa” për të ulur nivelin e PFAS dhe për të mbrojtur shëndetin publik, duke informuar gjithashtu publikun.
Lexo edhe: 90 mijë bileta të Eurovision shiten me shpejtësi rekord!
“Masat mund të përfshijnë mbylljen e puseve të ndotura, shtimin e hapave të trajtimit për të hequr PFAS, ose kufizimin e përdorimit të furnizimeve të ujit të pijshëm për aq kohë sa tejkalimi vazhdon,” shprehet Komisioni.
Ky goditje vjen pak pasi Franca ndaloi shitjen, prodhimin ose importin e çdo produkti që përmban kimikate të përjetshme për të cilin ekziston një alternativë. Drafti i parë i këtij ligji përfshinte ndalimin e enëve jo-ngjitëse, por kjo u hoq më pas pas raporteve mbi “lobi të intensifikuar” nga prodhuesi francez Tefal.
Një shqetësim në rritje për evropianët
“Ndotja nga PFAS është një shqetësim në rritje për ujin e pijshëm në të gjithë Evropën,” thotë Jessika Roswall, komisionere për mjedisin, reziliencën e ujit dhe ekonominë rrethore konkurruese.
“Me kufijtë e harmonizuar dhe monitorimin e detyrueshëm tashmë në fuqi, Shtetet Anëtare kanë rregullat dhe mjetet për të zbuluar dhe adresuar shpejt PFAS për të mbrojtur shëndetin publik.”
Ndërsa kufijtë e rinj të pijshëm janë përshkruar si një “milestone pozitiv”, ekspertët paralajmërojnë se ato janë ende vetëm një “kryqëzim që trajton simptomat, jo shkaqet”.
Sian Sutherland, bashkëthemeluese e A Plastic Planet, i tha Euronews Green se këto standarde i tregojnë evropianëve kur helmi ka mbërritur në kurthet e tyre – por nuk e ndalon atë të prodhohet, të shitet apo të lirohet.
“Mijëra kimikate të përjetshme mbeten në qarkullim, të mbrojtura nga një sistem rregullator që ndjek ndotjen në vend që ta parandalojë,” thotë ajo. “Monitorimi i harmonizuar ka rëndësi, por pa zbatim të fortë, të pavarur dhe pa ndëshkime reale për prodhuesit, shtetet anëtare mund të raportojnë të dhëna pa veprim efektiv.”
Sutherland argumenton se masat lënë gjithashtu “shumë zona të gjera” të PFAS të pa rregulluara, megjithëse shkencëtarët paralajmërojnë se edhe doza të ulëta ende kërcënojnë shëndetin e njeriut.
“Një sistem raportimi nuk është e njëjta gjë si ndalimi i ndotjes në burim,” shton ajo. “Na duhet veprim i rreptë ndaj prodhimit dhe përdorimit të PFAS në të gjitha nivelet, jo rregulla që katalogojnë ndotjen pasi ajo ka arritur tashmë në trupat e njerëzve.”
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
Mund të kontribuoni KETU. Falemnderit.
