Pak javë pasi Merriam-Webster e shpalli fjalën “slop” si fjalën e vitit, drejtori ekzekutiv i Microsoft, Satya Nadella, ndau vizionin e tij mbi atë çfarë duhet të presim nga inteligjenca artificiale në vitin 2026. Në stilin e tij karakteristik, reflektues dhe filozofik, Nadella shkroi në blogun personal se dëshiron që njerëzit të ndalojnë së menduari për AI-në si “slop” (përmbajtje e pavlerë, masive) dhe të fillojnë ta shohin atë si “biçikleta për mendjen”.“Një koncept i ri që zhvillon idenë e ‘biçikletave për mendjen’, në mënyrë që ta shohim gjithmonë AI-në si një strukturë mbështetëse për potencialin njerëzor, dhe jo si një zëvendësim të tij,” shkruan Nadella. Ai shton se debati duhet të shkojë përtej ndarjes mes “slop” dhe sofistikimit, dhe se duhet ndërtuar një ekuilibër i ri në mënyrën se si e kuptojmë mendjen njerëzore, tani që ajo është e pajisur me mjete të reja që e amplifikojnë aftësinë njohëse. Në thelb, mesazhi i Nadella-s është i qartë: industria teknologjike duhet të ndalojë së foluri për AI-në si një zëvendësuese të njeriut, dhe ta trajtojë atë si një mjet ndihmës për rritjen e produktivitetit njerëzor.
Problemi me këtë narrativë
Megjithatë, ky këndvështrim has në një kontradiktë të madhe. Një pjesë e konsiderueshme e marketingut të produkteve të AI-së – veçanërisht agjentëve AI – bazohet pikërisht në idenë e zëvendësimit të punës njerëzore, për të justifikuar çmimin dhe investimin. Ndërkohë, disa nga figurat më të njohura të industrisë së AI-së kanë ngritur alarmin për humbje masive të vendeve të punës. Në maj, CEO i Anthropic, Dario Amodei, paralajmëroi se AI mund të eliminojë deri në 50% të vendeve fillestare të punës në sektorin white-collar, duke e çuar papunësinë në 10–20% brenda pesë viteve të ardhshme. Ai e përforcoi këtë qëndrim edhe muajin pasues në një intervistë për emisionin 60 Minutes. Megjithatë, realiteti aktual mbetet më kompleks. Siç sugjeron edhe Nadella, shumica e mjeteve të AI-së sot nuk po i zëvendësojnë punonjësit, por po përdoren prej tyre – me kushtin që njerëzit të kontrollojnë saktësinë e përmbajtjes që AI gjeneron.
Lexo edhe:Endrit Çela: 2025 nuk ishte një vit “normal” në tregje, gjithçka varet nga valuta
Çfarë thonë studimet?
Një nga studimet më të cituara është Project Iceberg nga MIT, i cili analizon ndikimin ekonomik të AI-së në tregun e punës. Studimi vlerëson se AI aktualisht është në gjendje të kryejë rreth 11.7% të punës së paguar njerëzore. Kjo shifër shpesh interpretohet si “AI mund të zëvendësojë 12% të vendeve të punës”, por vetë projekti sqaron se bëhet fjalë për pjesë të detyrave brenda një profesioni, jo për zhdukjen e profesionit në tërësi. Shembujt përfshijnë automatizimin e dokumentacionit për infermierët apo shkrimin e kodit kompjuterik. Kjo nuk do të thotë se disa profesione nuk janë prekur ndjeshëm. Artistët grafikë në korporata, blogerët e marketingut dhe programuesit e rinj janë ndër grupet që po përballen me vështirësi më të mëdha, sipas analizave të publikuara nga platforma si Blood in the Machine. Por njëkohësisht, artistët, shkrimtarët dhe programuesit me nivel të lartë aftësish prodhojnë punë më cilësore kur përdorin AI sesa ata që nuk e përdorin. Të paktën për momentin, AI nuk e zëvendëson kreativitetin njerëzor.
Paradoksi i vitit 2026
Në prag të vitit 2026, disa të dhëna tregojnë një paradoks interesant: profesionet më të ekspozuara ndaj automatizimit nga AI janë në fakt duke performuar më mirë. Raporti i parashikimeve ekonomike 2026 nga Vanguard tregon se rreth 100 profesionet më të ekspozuara ndaj AI-së po shënojnë rritje më të lartë punësimi dhe paga reale, krahasuar me pjesën tjetër të tregut. Përfundimi i raportit është i qartë: ata që dinë ta përdorin AI-në në mënyrë të avancuar, po bëhen më të vlefshëm – jo të zëvendësueshëm.
Ironikisht, vetë Microsoft kontribuoi në narrativën “AI po na merr vendet e punës”, kur gjatë vitit 2025 shkurtoi mbi 15,000 vende pune, edhe pse raportoi fitime rekord. Nadella përmendi “transformimin përmes AI-së” si një nga tre objektivat kryesore të kompanisë për epokën e re. Megjithatë, sipas Vanguard, këto shkurtime lidhen më shumë me ristrukturime strategjike biznesi sesa me efikasitet të drejtpërdrejtë nga AI. Microsoft nuk ishte i vetëm. Sipas të dhënave nga Challenger, Gray & Christmas, të cituara nga CNBC, AI u përmend si faktor në rreth 55,000 largime nga puna në SHBA gjatë vitit 2025, përfshirë kompani si Amazon dhe Salesforce. Dhe po, “slop” ka edhe anën e vet argëtuese Pavarësisht debateve serioze, për ata që kalojnë shumë kohë në rrjetet sociale duke parë meme dhe video të shkurtra të gjeneruara nga AI, “slop” mbetet një nga përdorimet më argëtuese – nëse jo më të mirat – të inteligjencës artificiale.
Që nga viti 2015 nxisim shpirtin sipërmarrës, inovacionin dhe rritjen personale duke ndikuar në zhvillimin e një mjedisi motivues dhe pozitiv tek lexuesit tanë. Kjo punë që e bëjmë me shumë dashuri nuk ka të paguar. Ne jemi platforma e vetme e cila promovon modelin pozitiv të sipërmarrjes së lirë. Përmes kësaj platforme mbështesim edukimin gjatë gjithë jetës si mjet për zhvillimin personal dhe profesional të brezave. Kontributi juaj do të na ndihmojë në vazhdimin e këtij misioni në gjithë trevat shqipfolëse.
