Bota ka nevojë për një axhendë më pro-humane për AI

Nga Daron Acemoglu, laureat i Nobelit në ekonomi 2024 dhe profesor në Institutin e Ekonomisë në MIT

Duke gjykuar nga paradigma aktuale e industrisë së teknologjisë, nuk mund të përjashtojmë skenarin më të keq të mundshëm: asnjë nga potencialet transformuese të inteligjencës artificiale (AI), por të gjitha pasojat negative si zhvendosja e fuqisë punëtore, dezinformimi dhe manipulimi. Megjithatë, nuk është tepër vonë për të ndryshuar kursin.

Një kohë e pasigurt dhe konfuze

Këto janë kohë të pasigurta dhe konfuze. Jo vetëm që po përballemi me pandemi, ndryshime klimatike, plakjen e popullsisë në ekonomitë kryesore dhe tensione gjeopolitike në rritje, por inteligjenca artificiale është e destinuar të ndryshojë botën siç e njohim. Pyetja që mbetet është se sa shpejt do të ndodhë kjo dhe kush do të përfitojë.

Nëse i dëgjoni ekspertët e industrisë ose gazetarët e teknologjisë në gazetat kryesore, mund të mendoni se inteligjenca artificiale e përgjithshme (AGI) – teknologjitë e AI-së që mund të kryejnë çdo detyrë njohëse të njeriut – është fare pranë. Për këtë arsye, ka shumë debat nëse këto aftësi të jashtëzakonshme do të na bëjnë më të pasur se kurrë më parë (me disa vlerësime më realiste që sugjerojnë një rritje të PBB-së me 1-2% më të shpejtë) apo nëse, përkundrazi, do të sjellin fundin e qytetërimit njerëzor, duke bërë që modelet superinteligjente të AI-së të na sundojnë.

Por nëse shikojmë ekonominë reale, nuk do të gjejmë ende ndonjë ndryshim të madh nga e kaluara. Nuk ka prova se AI po sjell përfitime revolucionare në produktivitet. Në kundërshtim me atë që kanë premtuar shumë teknologë, ne ende kemi nevojë për radiologë (madje më shumë se më parë), gazetarë, juristë, kontabilistë, punonjës zyrash dhe shoferë. Siç e kam theksuar së fundmi, nuk duhet të presim që më shumë se 5% e detyrave njerëzore të zëvendësohen nga AI në dekadën e ardhshme. Do të duhen shumë më tepër vite që modelet e AI-së të fitojnë aftësitë e gjykimit, arsyetimit të ndërlikuar dhe aftësive sociale të nevojshme për shumicën e profesioneve.

A është kjo një rrugë e njohur?

Sigurisht, këto janë vetëm parashikime dhe mund të jenë të gabuara. Duke parë se si brenda industrisë flitet gjithnjë e më shumë për përparime të shpejta, ndoshta do të ketë ndryshime të mëdha më shpejt nga sa pritej. Por historia e AI-së është e mbushur me premtime ambicioze. Në vitet 1950, Marvin Minsky, një nga pionierët e AI-së, parashikoi se makinat do të tejkalonin njerëzit brenda pak vitesh. Kur kjo nuk ndodhi, ai vazhdoi të këmbëngulte. Në vitin 1970, ai deklaroi:

“Brenda tre deri në tetë vjet do të kemi një makinë me inteligjencën e përgjithshme të një njeriu mesatar. Një makinë që mund të lexojë Shekspirin, të riparojë një makinë, të luajë lojëra politike në punë, të bëjë shaka dhe të grindet. Në atë moment, makina do të fillojë të mësojë me një shpejtësi fantastike. Brenda disa muajsh do të arrijë në nivelin e një gjeniu dhe pak muaj më vonë, fuqitë e saj do të jenë të pallogaritshme.”

Parashikime të ngjashme janë bërë vazhdimisht që nga ajo kohë, vetëm për t’u braktisur gjatë periudhave të quajtura “dimra të AI-së”, kur përparimet e pritura nuk materializoheshin. A mund të jetë ndryshe këtë herë?

Sigurisht, AI gjenerative ka aftësi shumë më të avancuara sesa çdo gjë që ka prodhuar më parë industria. Por kjo nuk do të thotë se afatet kohore të industrisë janë të sakta. Zhvilluesit e AI-së kanë interes të krijojnë përshtypjen e përparimeve revolucionare të menjëhershme për të rritur kërkesën dhe për të tërhequr investitorët.